Hôm nay,  

Bắc Cực: Bàn Đàm Phán Mới Của Trump Và Putin?

21/03/202500:00:00(Xem: 1697)

bac cuc
Nếu Hoa Kỳ rút khỏi Hội đồng Bắc Cực, trật tự khu vực khi đó sẽ do Washington và Moscow dẫn đầu, đẩy Âu Châu vào thế bất lợi. (Nguồn: pixabay.com)

Trong bài diễn văn dài 90 phút trước Quốc hội Hoa Kỳ, Donald Trump nhắc lại tham vọng “giành lấy” Greenland “bằng cách này hay cách khác.
 
Trump tuyên bố rằng Greenland có ý nghĩa “sống còn đối với an ninh quốc gia” của Hoa Kỳ. Dù nhấn mạnh rằng chính phủ của mình “hoàn toàn ủng hộ quyền tự quyết của Greenland,” ông vẫn không quên mời gọi “nếu các bạn đổi ý, chúng tôi sẵn sàng chào đón các bạn gia nhập Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.
 
Tuyên bố của Trump về Greenland chỉ là một trong số nhiều vấn đề khiến bức tranh chính trị toàn cầu thêm phần hỗn loạn trong những tuần đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của ông.
 
Khi Tòa Bạch Ốc gia tăng sức ép lên Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhằm buộc Kyiv mở cửa cho Hoa Kỳ khai thác nguồn khoáng sản của nước này, Trump cũng nhắc đến chuyện đang “thương lượng” với Putin. Thỏa thuận này không chỉ có thể khiến Ukraine mất đi một phần lãnh thổ, mà còn đặt nền tảng cho một mối quan hệ kinh tế sâu rộng hơn giữa Hoa Kỳ và Nga.
 
Hiện tại, Trump và Putin chủ yếu tập trung vào Ukraine. Nhưng các cuộc thảo luận đã mở rộng sang những khu vực khác có thể “thương lượng” – bao gồm cả Bắc Cực.
 
Bắc Cực luôn là “miếng bánh hấp dẫn” với Trump và Putin. Khu vực này đã trở thành điểm nóng địa lý chính trị bởi nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và những tuyến hàng hải mang tính chiến lược.
 
Lối suy nghĩ sặc mùi “mua bán” trong chính trị của Trump đang khiến các thỏa ước song phương trở nên quan trọng hơn các hiệp ước đa phương.
 
Một khi “thương lượng” về Bắc Cực giữa Hoa Kỳ và Nga đã được hoàn thành, nó sẽ đặt dấu chấm hết cho nguyên tắc “hợp tác quanh vùng cực” (circumpolar cooperation) vốn được duy trì từ sau Chiến Tranh Lạnh. Nguyên tắc này từng khẳng định vị thế của tám quốc gia Bắc Cực (A8) – gồm Hoa Kỳ, Canada, Đan Mạch, Na Uy, Nga, Phần Lan, Iceland và Thụy Điển – trong việc hợp tác giải quyết các thách thức chung tại khu vực này.
 
Từ khi Hội đồng Bắc Cực (Arctic Council) được thành lập vào năm 1996, nhóm A8 đã phối hợp chặt chẽ trong các lĩnh vực như bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, an ninh con người và hợp tác khoa học. Mối quan hệ hợp tác này trở nên đặc biệt quan trọng khi biến đổi khí hậu đang khiến băng ở Bắc Cực tan rất nhanh.
 
Không chỉ là diễn đàn hợp tác, Hội đồng Bắc Cực còn đóng vai trò chủ chốt trong việc đàm phán các hiệp ước quan trọng, bao gồm Thỏa ước về tìm kiếm và cứu nạn (2011), Thỏa ước chuẩn bị ứng phó ô nhiễm do tràn dầu (2013), Thỏa ước hợp tác khoa học (2017), Thỏa ước đánh bắt cá Trung tâm Bắc Băng Dương 2018 (CAO) với sự tham gia của EU, TQ, Nhật Bản và Nam Hàn.
 
Dù Hội đồng Bắc Cực từng trụ vững trước những biến động địa lý chính trị như việc Nga sáp nhập Crimea (2014-2015). Nhưng khi chiến sự Ukraine nổ ra, mọi thứ thay đổi chóng mặt: bất đồng leo thang và lòng tin lung lay.
 
Chỉ trong vòng một tháng, các quốc gia Âu Châu và Bắc Mỹ đã quyết định tạm ngừng các cuộc họp định kỳ, hoãn các hoạt động nghiên cứu khoa học, đẩy Moscow vào thế cô lập. Dù một số nghiên cứu vẫn được tiếp tục ở hình thức trực tuyến, nhưng điều kiện tiên quyết để tái hợp tác với Nga là Moscow phải rút quân ra khỏi Ukraine.
 
Trong khi đó, Hoa Kỳ và EU cũng đã áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt nghiêm khắc, trong đó có những biện pháp nhắm trực tiếp vào các dự án năng lượng của Nga tại Bắc Cực.
 
Trước tình thế này, Nga đã chuyển hướng, mở rộng quan hệ với các nước khác như Brazil, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Xê Út để tiếp tục khai thác Bắc Cực. Diễn biến này khiến NATO đặc biệt lo ngại, bởi sự hiện diện ngày càng lớn của Nga - TQ trong khu vực có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện quyền lực.
 
Nhưng điều bất ngờ nhất lại đến từ Hoa Kỳ. Khi Trump quay lại với nhiệm kỳ thứ hai, cuộc chơi đã dần thay đổi: thay vì duy trì trật tự hợp tác giữa A8, Bắc Cực có thể sẽ bị phân chia theo một thỏa ước song phương giữa Washington và Moscow.
 
Tòa Bạch Ốc có thể rút khỏi Hội đồng Bắc Cực?
 
Ngày 4 tháng 2, Trump ký sắc lệnh hành pháp xem xét việc rút khỏi các tổ chức quốc tế, bao gồm cả Hội đồng Bắc Cực. Lý do là vì hội đồng này từ lâu đã tập trung vào các vấn đề biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, hai lĩnh vực không nằm trong ưu tiên của chính quyền Trump. Với việc rút khỏi Thỏa ước Paris và cắt giảm nhiều chương trình khoa học về khí hậu, thì việc từ bỏ Hội đồng Bắc Cực hoàn toàn có thể là bước tiếp theo.
 
Trump ủng hộ quan điểm “chính trị cường quốc” hơn là hợp tác đa phương. Điều này có thể khiến cam kết của nhóm A8 đối với sự hợp tác Bắc Cực bị gạt sang một bên. Nếu Hoa Kỳ thực sự rút lui, Hội đồng Bắc Cực khó có thể tiếp tục tồn tại.
 
Chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” của Trump đang dần biến viễn cảnh Washington và Moscow cùng phân chia Bắc Cực thành hiện thực. Nếu điều đó xảy ra, các thỏa ước quốc tế mà nhóm A8 từng ký kết sẽ bị gạt sang một bên, kể cả thỏa ước CAO.
 
Riêng Đan Mạch sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu Trump thành công thâu tóm Greenland, bởi khi đó nước này sẽ chẳng còn tiếng nói trong khu vực Bắc Cực. Không chỉ Đan Mạch, các quốc gia Bắc Âu khác như Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan và Iceland cũng sẽ phải nỗ lực rất nhiều để bảo vệ quyền lợi của mình, khi trật tự khu vực dần bị định hình lại theo cách có lợi cho Hoa Kỳ và Nga.
 
Một câu hỏi quan trọng mà các quốc gia Âu Châu cần xem xét là: liệu Trump có thực sự lo ngại về việc Nga mở rộng quyền kiểm soát ở Bắc Cực hay không, nếu điều đó mang lại lợi ích kinh tế cho Hoa Kỳ? Nếu sự hợp tác Mỹ-Nga có thể mang lại cơ hội khai thác tài nguyên rộng rãi hơn, Trump hoàn toàn có thể làm ngơ trước tham vọng của Moscow tại khu vực này.
 
Không những thế, Trump còn có thể ủng hộ Nga trong nỗ lực sửa đổi Hiệp ước Spitsbergen 1920 (Spitsbergen Treaty), vốn đã trao quyền kiểm soát quần đảo Svalbard cho Na Uy nhưng vẫn còn một số giới hạn. Nếu việc thay đổi hiệp ước này giúp mở đường cho Hoa Kỳ và Nga cùng khai thác tài nguyên khoáng sản tại Svalbard cũng như đáy biển Bắc Cực, thì liệu Trump có chấp nhận đánh đổi?
 
Quan trọng hơn, nếu Bắc Cực rơi vào tay Hoa Kỳ-Nga, thì quyền lợi của các cộng đồng bản địa trong khu vực sẽ ra sao? Liệu họ còn có tiếng nói về tương lai của mình? Còn hợp tác khoa học quốc tế trong nghiên cứu về khí hậu và đa dạng sinh học thì sao?
 
Những diễn biến gần đây cho thấy Âu Châu, dù là quốc gia riêng lẻ hay tập thể, đang mất dần khả năng kiểm soát chiến lược trước những chuyển biến địa lý chính trị toàn cầu. Nếu Trump và Putin chính thức bước vào bàn đàm phán về Bắc Cực, Âu Châu sẽ phải chấp nhận một thực tế nghiệt ngã: Hội đồng Bắc Cực sẽ tan rã, và các nguyên tắc hợp tác vùng cực sẽ không còn tồn tại.
 
Những hậu quả của điều đó không chỉ ảnh hưởng đến chính trị, mà còn tác động sâu rộng đến môi trường, khoa học và nhân loại. Nghiên cứu khí hậu sẽ bị đình trệ, các sáng kiến bảo vệ môi trường có thể bị hủy bỏ, các nguyên tắc phát triển bền vững sẽ trở nên vô nghĩa, và hơn hết, tiếng nói của cộng đồng bản địa có thể bị dập tắt hoàn toàn. Lúc đó, Anh và các nước Âu Châu hoặc phải làm gì đó để bảo vệ Bắc Cực và quyền lợi của chính mình, hoặc trơ mắt ra nhìn khu vực này rơi vào tay người khác.

VB biên dịch
Nguồn: “Growing Trump-Putin detente could spell trouble for the Arctic” được đăng trên trang TheConversation.com.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi mọi thứ đều được đo bằng thuật toán: nhịp tim, bước chân, năng suất, thậm chí cả tình yêu. Thuật toán không có tình cảm, nhưng khôi hài vì chúng ta điều khiển thuật toán bằng cảm xúc.Máy móc có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu mỗi giây, còn con người — chỉ cần một tưởng tượng — mọi thứ biến hoá. Cảm xúc lan truyền nhanh hơn tin tức, giận dữ được tối ưu hóa bằng công nghệ, và hạnh phúc được đong đếm bằng lượt thả tim. Chúng ta tưởng mình tiến hóa thành sinh vật lý trí, nhưng thật ra chỉ là sinh vật cảm xúc có Wi-Fi. Trong khi AI đang thao túng mọi lãnh vực, chúng ta loay hoay với cảm xúc, thao túng mọi ý nghĩ, hành vi.
Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.
Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.
Trong lúc hàng triệu người không đủ thực phẩm để ăn, chính quyền của Tổng thống Donald Trump lại để mặc cho nông sản thối rữa hàng loạt ngoài đồng, trong kho bãi, và thậm chí còn trực tiếp tiêu hủy hàng ngàn tấn thực phẩm viện trợ. Tất cả đều nhân danh mục tiêu “nâng cao hiệu quả” của bộ máy chính phủ. Những thay đổi quyết liệt trong chính sách thuế quan, các cuộc bố ráp di dân gắt gao và cắt giảm các chương trình hỗ trợ người dân như tem phiếu thực phẩm đã khiến nông dân kiệt quệ vì thiếu nhân lực và vốn liếng. Nông sản thì bị bỏ mặc cho mốc meo trong kho và thối rữa ngoài đồng, trong khi hàng triệu người dân rơi vào cảnh đói kém. Đó là chưa kể đến những trường hợp chính quyền trực tiếp tiêu hủy nguồn thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng được.
Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ-Hoa Kỳ phản ánh sự dịch chuyển mạnh của trật tự quyền lực toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ có tiềm năng hợp tác lớn nhờ quy mô dân số và kinh tế, nhưng nghi kỵ chiến lược, cạnh tranh ảnh hưởng và tranh chấp biên giới khiến hợp tác bị hạn chế. Với Mỹ, việc Ấn Độ nghiêng về Trung Quốc có thể làm suy yếu chiến lược kiềm chế Bắc Kinh, trong khi tranh chấp thương mại như thuế 50% của Mỹ càng làm quan hệ thêm bất ổn...
Nếu có ai nói, nhạc của Trịnh Công Soạn giống như nhạc Trịnh Công Sơn, đôi bài nghe còn ác liệt hơn. Chắc bạn sẽ không tin. Tôi cũng không tin, cho đến khi tôi nghe được một số ca khúc của Trịnh Công Soạn, quả thật là như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh này dứt bỏ dòng nhạc Trịnh cũ mà khai phá dòng nhạc Trịnh mới, thì chắc anh sẽ thành công. Người viết lách thì tính hay tò mò và mến mộ tài năng, tôi dọ hỏi người quen và nhất là những ca sĩ trẻ mong được nổi bật, đã tranh nhau khởi sự hát nhạc của Soạn. Cuối cùng, tôi cũng tìm đến được nhà anh. Gõ cửa. Mở.
Vào một buổi sáng Tháng Sáu năm 2025, dân biểu, cựu chủ tịch Hạ Viện đảng Dân Chủ tiểu bang Minnesota, Melissa Hortman, một trong những nhà lập pháp được kính trọng nhất của tiểu bang, và chồng của bà bị bắn chết tại nhà riêng. Chú chó cảnh sát lông vàng của họ, Gilbert, cũng ra đi với chủ. Vụ giết người này không phải là ngẫu nhiên. Thượng nghị sĩ John Hoffman và vợ cũng bị tấn công cùng ngày, nhưng may mắn sống sót. Chính quyền sớm tiết lộ thủ phạm, Vance Boelter, 57 tuổi, người theo chủ nghĩa cực hữu, đã viết bà Hortman vào “danh sách mục tiêu” bao gồm các nhà lập pháp Đảng Dân Chủ khác.
Ngày đi phỏng vấn thẻ xanh để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thường là một ngày tràn đầy hy vọng và đáng nhớ, đặc biệt đối với những đôi vợ chồng, hoặc những hôn phu, hôn thê. Lễ Tạ Ơn tưởng đâu là ngày họ sum vầy, nói câu “Tạ ơn nước Mỹ” với những hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Nhưng điều đó không xảy ra trong thời này, ở Hoa Kỳ. Khi bước cuối cùng trong quá trình xin thường trú nhân Hoa Kỳ, là cuộc phỏng vấn với viên chức di trú kết thúc, các đặc vụ liên bang lại ập đến, còng tay người vợ/chồng người ngoại quốc và đưa họ đi. Hy vọng trở thành ác mộng.
Dự thảo Hòa ước Ukraine do Hoa Kỳ và Nga đề ra gồm có 28 điểm đã được công bố gần đây. Kết quả của diễn biến này khá bất thường vì không có sự tham gia đàm phán của Ukraine và Liên minh châu Âu (EU)...
Trong một nghiên cứu phối hợp giữa đại học Hồng Kông và đại học Rutgers tại Mỹ cùng một số khoa học gia trong khu vực hồi tháng 8 năm 2024, báo cáo này chỉ ra rằng vị trí của Việt nam sẽ là một "điểm nóng" của những cơn bão nhiệt đới với cường độ dữ dội và thường xuyên hơn trước sự biến đổi khí hậu toàn cầu, với rủi ro cao là ngay Hải Phòng.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.