Gần đây tôi nhận thấy trên Facebook nhiều người Việt nêu câu hỏi trên đây. $5,000 làm được rất nhiều việc như tổ chức một chuyến đi Âu Châu, thay mái nhà mới, mua một máy truyền hình tối tân, hay một chiếc xe cũ. Do đó, mong đợi có tiền là lý do chính đáng, nhất là một khoản tiền không nhỏ trên trời rơi xuống.
Theo cuộc thăm dò dư luận của J.L. Partners ở Washingon, DC trong tháng 2 vừa qua phần lớn những người được hỏi ủng hộ việc chính quyền Trump gửi ngân phiếu $5,000 cho mỗi hộ gia đình với tỉ lệ 46% ủng hộ mạnh mẽ, 21% phần nào, chỉ có 7% chống. Về phía Đảng Cộng Hòa có 60% ủng hộ, so với Dân Chủ 39% và Độc Lập 39%.
James Fishback, Tổng Giám Đốc của công ty đầu tư Azoria, là người đã đưa ra sáng kiến chia một phần tiền tiết kiệm của Department of Government Efficency (DOGE) cho công chúng.
Fishback cho biết “Chúng tôi nghĩ DOGE có thể tiết kiệm được $2,000 tỉ trong vài năm tới. Con số phải được vào cuối năm 2025 là $1,000 tỉ. Nếu bạn lấy 20% trong số tiền này và trả lại cho người nộp thuế, thì 20% của $2,000 tỉ là $400 tỷ. Có khoảng 80 triệu hộ gia đình nộp thuế ở Mỹ. Vì vậy, nếu sau đó bạn lấy $400 tỷ chia cho 80 triệu, bạn sẽ có một tấm séc khoảng $5,000 đô la cho mỗi hộ gia đình nộp thuế. Đó là những gì chúng tôi nghĩ chúng ta có thể đạt được."
DOGE chịu trách nhiệm cắt giảm chi phí hoạt động, đã cắt giảm quy mô của một số cơ quan liên bang, sa thải hàng loạt nhân viên liên bang để cân bằng ngân sách quốc gia do việc giảm thuế $4,500 tỉ, gây công phẫn trong công chúng. Tổng thống Donald Trump và Elon Musk người đứng đầu DOGE, ủng hộ đề xuất sử dụng một phần khoản tiết kiệm này để trả lại cho người nộp thuế, một phần để giúp xoa dịu sự phản đối của dân Mỹ.
Kế hoạch của chính quyền Trump đề xuất dành 20% tiền tiết kiệm, tức là $400 tỉ cho khoảng 80 triệu người nộp thuế và 20% để giảm nợ quốc gia. Tuy nhiên, tính đến ngày hôm nay, kế hoạch này vẫn chưa được hoàn thiện và sẽ cần được Quốc Hội chấp thuận.
James Fishback thừa nhận rằng con số $5,000 đô la không được đảm bảo và có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện chính phủ thực sự tiết kiệm được bao nhiêu.
Số tiền tiết kiệm có thể vượt quá hoặc thấp hơn $2,000 tỉ. Thí dụ nếu số tiền tiết kiệm chỉ là $1,000 tỉ, số tiền trả lại cho công chúng sẽ giảm từ $5,000 xuống còn $2,500. Nếu số tiền tiết kiệm chỉ là $500 tỉ, số tiền tiết kiệm cho mỗi hộ gia đình chỉ còn $1,250.
Trong đề xuất của Fishback, các khoản tiết kiệm sẽ chỉ được phân phối cho các hộ gia đình là người nộp thuế thu nhập ròng (net-income taxpayer), tức là những người trả nhiều thuế hơn mức họ nhận được từ các khoản trợ cấp. Theo Pew Research Center, hầu hết người Mỹ có lợi tức gộp đã điều chỉnh (adjusted gross income) dưới $40,000 về cơ bản không phải trả thuế thu nhập liên bang và do đó sẽ không đủ điều kiện.
Fishback lập luận rằng việc hạn chế gửi ngân phiếu cho các hộ gia đình có thu nhập cao hơn sẽ giúp giảm bớt lo ngại về lạm phát vì họ có khuynh hướng tiết kiệm hơn là chi tiêu. Theo ông, các khoản tiền được phân phối một cách bừa bãi trong thời đại dịch đã làm tăng giá cả.
Theo trang mạng DOGE, với khoản tiết kiệm đến nay tại là $115 tỉ, mỗi người nộp thuế sẽ nhận được khoảng $142. Các báo cáo tài chính gần đây cho thấy khoản tiết kiệm dự đoán của DOGE vẫn chưa thành hiện thực. Congressional Budget Office (CBO) báo cáo thiếu hụt ngân sách liên bang không giảm mà tăng 5% trong tháng 2, 2025 vì chi tiêu của chính phủ tăng 7% so với cùng thời gian này vào năm ngoái.
CHỐNG ĐỐI
Brendan Duke, Giám Đốc Cáo Cấp về Chính Sách Ngân Sách Liên Bang tại Center on Budget and Policy Priorities, phát biểu với Newsweek rằng "Chia tiền của DOGE hoàn toàn không thực tế—CBO đã cho thấy rằng cả chi tiêu và thâm thủng ngân sách của liên bang vào tháng 2 vừa qua đều lớn hơn tháng 2, 2024, cho thấy bất kỳ khoản tiết kiệm nào mà DOGE đạt được đều chỉ mang tính chất trang điểm.
Mike Johnson, Chủ Tịch Hạ Viện Hoa Kỳ phát biểu tại Conservative Political Action Conference vào tháng 2 vừa qua như sau về việc chia lại tiền tiết kiệm cho công chúng:
“Về mặt chính trị, điều đó sẽ rất tuyệt vời đối với chúng ta, bạn biết đấy, vì mọi người đều nhận được một tấm ngân phiếu. Nhưng nếu bạn nghĩ về các nguyên tắc cốt lõi của chúng ta - trách nhiệm tài chính - là những gì chúng ta làm với tư cách là những người bảo thủ. Đó là thương hiệu của chúng ta và chúng ta có khoản nợ liên bang $36,000 tỉ. Chúng ta có khoản thâm hụt khổng lồ mà chúng ta đang phải đối mặt. Tôi nghĩ chúng ta cần phải trả hết nợ thẻ tín dụng, đúng không?”
Các nhà lập pháp khác, bao gồm Dân Biểu Celeste Maloy (Cộng Hòa, Utah) và Dân Biểu Riley Moore (Cộng Hòa, West Virginia), cũng đã lên tiếng hoài nghi về ngân phiếu kích thích kinh tế.
Bà Maloy nói “Với tôi, việc dành bất kỳ khoản tiền nào chúng ta tiết kiệm được để bù đắp thâm hụt có vẻ hợp lý hơn, nhưng đó là một cuộc thảo luận đáng để có. Tôi lo ngại rằng khi chúng ta gửi ngân phiếu kích thích, nó sẽ gây ra lạm phát, điều mà chúng ta đang cố gắng giảm xuống ngay bây giờ. Nếu chúng ta tiết kiệm tiền, chúng ta thực sự nên tiết kiệm.”
KẾT LUẬN
Trong nhiệm kỳ 1, vào năm 2000, sau khi đại dịch bùng phát, chính quyền Trump và Quốc Hội đã chấp thuận một gói kích thích kinh tế $2,000 tỉ bao gồm phân phối ngân phiếu $1,200 cho mỗi cá nhân đủ điều kiện, $2,400 cho một cặp vợ chồng với thêm $500 cho mỗi đứa con dưới 17 tuổi.
Nền kinh tế hiện tại không cần loại gói kích thích này. Lạm phát vẫn ở khoản 3% trong tháng 1 và tháng 2 vừa qua, vẫn là một vấn đề. Nếu chi tiêu thâm hụt hơn nữa sẽ chỉ làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát. Thêm vào đó, các chỉ số kinh tế khác nhìn chung đều mạnh, với tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4 phần trăm và tăng trưởng GDP thực tế là 2.8% vào năm 2024. Ngoài ra, mặc dù nền kinh tế mạnh, Hoa Kỳ đã thâm hụt $1,800 tỷ đô la vào năm ngoái, làm tăng thêm một khoản nợ khổng lồ đang gần bằng 100% của GDP.
Cho đến nay số tiền DOGE tiết kiệm được chưa thấy đâu trong khi đó chi tiêu lại có khuynh hướng gia tăng. Theo sự phân tách của báo Fortune, DOGE cho biết họ đã tiết kiệm được $115 tỷ cho chính phủ liên bang. Ngay cả con số khiêm nhường này cũng không chắc đúng. Thật vậy, cơ quan mới thành lập này liên tục đưa ra những thông tin không chính xác và các số liệu được thổi phồng, gây ra nhiều chỉ trích vì cách tiếp cận hỗn loạn và thiếu chuyên môn.
Do đó số tiền $5,000 quý vị mong đợi khó có thể có được trong năm nay. Nếu quý vị không đóng thuế lợi tức hoặc có đóng thuế nhưng lợi tức dưới $40,000 một năm, thì nên quên số tiền này đi vì quý vị không đủ điều kiện, ngoại trừ chính quyền Trump thay đổi tiêu chuẩn.
Quan trọng hơn cả, dự án phân chia tiết kiệm phải được Quốc Hội chấp thuận. Hiện nay ngay cả nhiều dân biểu Cộng Hòa cũng không ủng hộ. Do đó, có nhiều rủi ro tấm ngân phiếu $5,000 không bao giờ tới tay quý vị.
Gửi ý kiến của bạn
