Trẻ con cần nhiều năng lượng để lớn, nhưng lại có ít dự trữ. Khi bị đói, thân thể suy kiệt rất nhanh. Có đứa chỉ một tuần không ăn là tắt thở. Ảnh chụp lại từ youtube hình ảnh ở trại tị nạn. Ảnh: chụp lại từ phóng sự của Al Jazeera Media Network.
DEIR AL-BALAH, GAZA — Cậu bé không khóc. Không rên. Không một tiếng động. Bác sĩ Ibrahim Alashi nhớ lại khoảnh khắc ấy như một nhát dao cứa vào tim. Đứa trẻ chín tuổi nằm bất động trong tay mẹ, chỉ còn da bọc xương, không đủ sức nhấc đầu, và dường như sự sống chỉ còn đọng lại trong hơi thở yếu ớt. “Tôi chưa từng thấy thân thể nào gầy đến thế, chỉ còn da với xương”, NPR ghi lại trong bài viết về nạn đói ở Gaza, đăng vào cuối tháng 7.
Cậu bé ấy là một trong hàng ngàn người đang chết đói ở Gaza – nơi Liên Hiệp Quốc mô tả là “một thảm cảnh chưa từng thấy”, do hậu quả của phong tỏa và oanh tạc triền miên từ quân đội Israel. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận: cảnh chết đói lan khắp vùng. Riêng trong tháng Bảy, ít nhất 63 người Palestine đã chết vì suy kiệt. Liên Hiệp Quốc ước tính khoảng 100.000 phụ nữ và trẻ em đang cận kề cái chết; một phần ba dân số hơn hai triệu người đã nhiều ngày không có gì để ăn.
Chết đói không đến bất ngờ. Người ta chết dần chết mòn.
Không như bom rơi hay đạn pháo, chết đói giết người bằng cách rút máu rút thịt, âm thầm, chậm rãi. Cơ thể con người, khi không còn được tiếp tế năng lượng, bắt đầu ăn chính nó — từ đường, đến mỡ, rồi cơ thịt, và sau cùng là tim, gan, phổi, thận.
Năm giai đoạn của chết đói
- Giai đoạn 1 – Cạn sức ban đầu
Sau bữa ăn cuối, gan rút đường dự trữ để giữ sinh lực. Nhưng kho ấy chỉ kéo dài một ngày. Khi đường cạn, người bắt đầu run rẩy, mệt lả, lạnh toát. - Giai đoạn 2 – Đốt mỡ để sống
Khi không còn đường, cơ thể quay sang đốt mỡ. Mắt lờ đờ, chân không đứng vững. Tim đập yếu, thân nhiệt hạ. Người gầy đi thấy rõ. - Giai đoạn 3 – Ketone cứu não
Gan chuyển mỡ thành ketone – thứ nhiên liệu cuối cùng dành cho óc. Người bệnh có lúc thấy đầu óc tỉnh táo hơn, nhưng đó chỉ là ảo giác. Trong bụng, sự sụp đổ vẫn đang tiến dần. - Giai đoạn 4 – Giảm đến mức sống tối thiểu
Cơ thể chuyển sang “chế độ chờ”: tim chậm, hơi thở nhẹ, các hormone bị hãm lại. Người lừ đừ, mê man, không còn cảm giác đói, cũng chẳng còn kêu nổi. - Giai đoạn 5 – Ăn thịt chính mình
Khi mỡ cũng hết, cơ thể phá hủy cơ bắp. Cơ tim teo, gan thận trục trặc, bụng trướng, chân phù, mắt lõm sâu. Người chết vì tim ngừng đập, vì nhiễm trùng không còn sức chống, hay vì không còn gì trong thân thể để sống nữa.
Chết đói không trừ ai — nhưng trẻ em, thai phụ và người già là những người chịu đựng đầu tiên.
Trẻ con cần nhiều năng lượng để lớn, nhưng lại có ít dự trữ. Khi bị đói, thân thể suy kiệt rất nhanh. Có đứa chỉ một tuần không ăn là tắt thở — nhất là nếu có thêm cảm cúm hay tiêu chảy. Có em yếu đến mức không còn nuốt được, vì cơ hàm teo lại, phản xạ nuốt không còn. “Có những đứa trẻ, ngay cả khóc cũng không khóc nổi,” bác sĩ Kevin Stephenson, chuyên gia về suy dinh dưỡng, nói.
Điều thương tâm nhất là sự lặng thinh. “Trẻ bị đói nặng thường không còn khóc nổi,” bác sĩ Stephenson từ Đại học Washington nói. “Dù chúng đau đớn, chúng không còn hơi sức để rên rỉ.”
Một sản phụ tám tháng mà bác sĩ Alashi từng điều trị, yếu đến độ không đứng nổi, chỉ thì thầm: “Tôi có thể chịu đói, nhưng con tôi thì không.”
Thai nhi không đủ dinh dưỡng sẽ sinh non, chậm phát triển, sức đề kháng yếu. Mẹ đói, sữa cạn. Trẻ mới sinh đã đói. Và trong nhiều gia đình, mẹ là người ăn sau cùng — nhường hết cho con.
Sự im lặng của tuyệt vọng
Điều đau lòng nhất trong chết đói là sự im lặng. Không ai kêu, không ai cứu.
Cậu bé chín tuổi kia chỉ nằm thiêm thiếp trên tay mẹ. Bác sĩ Alashi chẩn đoán em mắc chứng marasmus — suy dinh dưỡng trầm trọng. “Nó không nói, không cười, không khóc gì hết,” mẹ em nói. “Đã nhiều ngày rồi.” Em còn sống, tính đến cuối tuần, nhưng theo lời bác sĩ: “Chỉ còn ở mép vực.”
Chết đói không khó chữa — chỉ thiếu người chịu cứu
Muốn cứu người chết đói, chỉ cần hai thứ: thức ăn và nước uống. Nhưng ở Gaza, người ta chết không vì thế giới thiếu bánh mì — mà vì họ bị tước quyền được sống.
Cách điều trị nạn đói không hề phức tạp: cần thức ăn và nước uống. Nhiều em nhỏ được cho ăn bằng loại bột đậu phụng giàu năng lượng. Trường hợp quá yếu hoặc không còn nuốt được thì phải dùng ống nuôi.
Nếu không được điều trị, tỉ lệ tử vong từ nạn đói có thể lên đến 40%. Những em sống sót vẫn phải mang theo hệ quả: thấp bé, học kém, dễ bệnh, khó đi làm, dễ tái đói.
“Chỉ cần đưa các em vượt qua được đoạn thời gian hiểm nghèo ấy, chúng vẫn còn hy vọng,” Stephenson nói.
Nhưng hy vọng đó đang tắt dần ở Gaza. Nạn đói không phải là tai nạn. Nó là hệ quả của con người. Và trước mắt ta là cả một thế hệ đang chết dần, không tiếng kêu, không ai bênh vực.
Cung Đô biên dịch
Nguồn: ‘People are dying of malnutrition in Gaza. How does starvation kill you?” của Michal Ruprecht trên NPR, ngày 29 tháng 7, 2025
Gửi ý kiến của bạn
