Niềm tin vào A.C.I.P. và C.D.C. suy giảm khi các vị trí then chốt bị thay bằng những người chống vaccine. Ảnh: Việt Báo.
Trong nhiều tháng qua, chính quyền Donald Trump mở cuộc tấn công toàn diện vào hệ thống y tế công cộng, do Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (H.H.S.) Robert F. Kennedy Jr. dẫn dắt. Tuần trước, chiến dịch này leo thang: Kennedy thúc ép sa thải Susan Monarez, giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (C.D.C.), sau khi bà từ chối hạn chế tiếp cận vaccine. Trump đã đưa Jim O’Neill, phó tá của Kennedy, thay thế; luật sư Monarez cho rằng việc sa thải “không hợp pháp.”
Chính quyền trước đó cũng giới hạn vaccine Covid: đầu tháng, F.D.A. chỉ cho phép người từ 65 tuổi trở lên và những ai có bệnh nền được chích vaccine cập nhật. Giữa tháng 9, ủy ban cố vấn C.D.C. sẽ họp để đưa ra khuyến nghị mới.
Paul Offit, giám đốc Trung tâm Giáo dục Vaccine tại Bệnh viện Nhi Philadelphia, giải thích: F.D.A. chỉ có nhiệm vụ cấp phép, còn C.D.C., qua Ủy ban Cố vấn về Thực hành Tiêm chủng (A.C.I.P.), mới đưa khuyến nghị cụ thể. Bác sĩ, dược sĩ, bảo hiểm đều dựa vào C.D.C. Nay vai trò đó bị lung lay.
Trước khi Kennedy nhậm chức, C.D.C. khuyến nghị chích ngừa cho trẻ nhỏ dựa trên số liệu tháng 4: hàng ngàn ca nhập viện, 1/5 phải vào phòng cấp cứu, 152 trẻ tử vong – hầu hết chưa chích ngừa, nhiều em trước đó khỏe mạnh. Nhưng cuối tháng 5, Kennedy tuyên bố H.H.S. không còn khuyến nghị vaccine Covid cho trẻ khỏe mạnh và phụ nữ mang thai, dù trẻ dưới 6 tháng chỉ có thể được bảo vệ nhờ mẹ chích ngừa.
Trong khi đó Hội Nhi khoa Hoa Kỳ vẫn khẳng định tất cả trẻ từ 6 tháng trở lên chưa chích nên được chích, nhất là trẻ dưới 2 tuổi; Hội Sản phụ khoa khuyến nghị vaccine cho phụ nữ mang thai. Nhưng thực tế chỉ còn vaccine Moderna được cấp phép cho trẻ dưới 5 tuổi, và chỉ giới hạn cho nhóm nguy cơ cao. Pfizer bị loại bỏ vì không kịp hoàn tất giấy phép. Đây là hệ quả việc F.D.A. lấn quyền C.D.C., đúng theo định hướng Project 2025 nhằm loại bỏ vai trò khuyến nghị của C.D.C.
Offit nhận định vaccine cần tập trung hàng năm vào nhóm nguy cơ cao: phụ nữ mang thai, người trên 75, người suy giảm miễn dịch, bệnh tim phổi. Nhưng với trẻ em chưa chích hay chưa từng nhiễm bệnh, ông nhấn mạnh: vẫn phải chích, vì đây là bệnh đôi khi gây tử vong.
Một rào cản lớn khác là vai trò dược sĩ. Khi vaccine ra đời cuối 2020, chính dược sĩ là lực lượng chủ yếu giúp chích ngừa cho người lớn. Nay, do mơ hồ về trách nhiệm pháp lý, các chuỗi lớn như CVS và Walgreens giới hạn hoặc ngưng hẳn dịch vụ. Offit cảnh báo: “Đây là thảm họa, vì Covid sẽ trở thành bệnh theo mùa như cúm, mỗi năm gây hàng trăm ngàn ca nhập viện.”
Niềm tin vào A.C.I.P. và C.D.C. suy giảm khi các vị trí then chốt bị thay bằng những người chống vaccine. Giới y khoa có thể dựa vào Hội Nhi khoa hay Hội Sản phụ khoa để hướng dẫn, nhưng để thành luật thì khó. Trong khi đó, hậu quả đã thấy rõ: năm ngoái, Covid khiến gần 47.000 người chết; cúm 2024–25 cướp 267 sinh mạng trẻ em – con số cao nhất từ 2009.
Offit kết luận: “Những người chống vaccine từng chỉ hò hét ngoài lề. Nay họ viết chính sách. Và kết quả: nước Mỹ lãnh đủ.”
VB tổng hợp
Nguồn: Isaac Chotiner – The New Yorker – 31/8/2025
Gửi ý kiến của bạn
