Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai.
Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.
Hạ viện Texas đã thông qua. Thượng viện thì từng gật đầu với một phiên bản khác. Thống đốc Abbott đã sẵn sàng ký. Nội dung giản dị: ai cũng có thể kiện. Bác sĩ, dược phòng, công ty sản xuất thuốc – dù ở New York, California, hay bất kỳ đâu – nếu gửi thuốc về Texas, đều trở thành mục tiêu. Người kiện có thể bỏ túi ít nhất 10.000 đô-la, và nếu là thân nhân của thai phụ, số đó nhảy vọt lên 100.000. Và đáng sợ nhất: không cần phải có phá thai thực sự xảy ra vẫn có thể kiện. Chỉ một cuộc gọi hỏi thông tin cũng đủ để dựng hồ sơ.
Trên sàn Hạ viện, dân biểu Erin Zwiener hỏi: “Không cần phá thai xảy ra thì vẫn bị kiện sao?” Jeff Leach, tác giả luật, trả lời: “Đúng vậy.” Ngắn gọn. Lạnh lùng.
Điều rùng rợn nằm ở chỗ: bất cứ ai cũng có thể quay sang kiện nhau. Một người bạn giúp tìm địa chỉ phòng khám có thể bị đưa ra tòa. Cha mẹ có thể kiện chính con gái mình. Chị em trong gia đình có thể thành nguyên đơn – bị đơn đối nghịch. Một xã hội dựa trên đấu tố, lấy tiền thưởng làm mồi nhử, đang được dựng nên ngay giữa lòng Texas.
Các tiểu bang xanh, như California và New York, đã phải dựng “luật lá chắn” để bảo vệ bác sĩ. Nhưng thực tế phơi bày khoảng trống. Trường hợp bác sĩ Margaret Daley Carpenter cho thấy rõ: bà kê đơn qua mạng cho một phụ nữ Texas, không ra hầu tòa, và bị Texas xử vắng mặt, phạt 113.000 đô-la. New York từ chối thi hành phán quyết ấy. Nhưng Louisiana thì đi xa hơn: truy tố hình sự, phát lệnh bắt giữ. Chỉ nhờ Thống đốc Hochul kiên quyết từ chối dẫn độ mà Carpenter chưa bị còng tay.
Luật Texas lần này còn nham hiểm hơn. Nó tuyên bố thẳng: luật lá chắn của tiểu bang khác không thể dùng để chống đỡ. Nghĩa là, Texas biết rõ mình không thể lôi New York ra phục tùng, nhưng vẫn có thể giáng bản án và chờ cơ hội. Và nếu bác sĩ hay công ty có tài sản, chi nhánh, ngân khoản ở Texas hoặc một tiểu bang đỏ sẵn sàng bắt tay, chúng sẽ trở thành vật hy sinh.
Marc Hearron, luật sư của Trung tâm Quyền Sinh sản, nói gọn một câu: “Xưa nay, chúng ta vẫn coi chuyện đi lại hay gửi hàng xuyên bang là quyền hiển nhiên. Giờ, Texas muốn phá vỡ điều đó.” Ông không hề cường điệu. Đây không chỉ là luật phá thai. Đây là một tiểu bang thử sức mở rộng quyền lực ra ngoài biên giới của mình.
Và, như mọi khi, những nhóm cực đoan lại muốn đi xa hơn. Abolish Abortion Texas công khai chỉ trích rằng luật mới còn “yếu,” vì vẫn bảo vệ người mẹ. Họ muốn phụ nữ cũng phải bị lôi ra tòa, coi phá thai là tội giết người, xử bà mẹ là tội phạm.
Louisiana đã theo sát. Những tiểu bang đỏ khác sẽ sớm nối gót. Khi đó, hàng triệu phụ nữ, đặc biệt là nghèo và thiểu số, sẽ bị mắc kẹt trong ‘vùng cấm địa’ nơi họ không có bất kỳ chọn lựa nào, cũng không còn khả năng ra ngoài tiểu bang để tìm dịch vụ.
Những vụ kiện chắc chắn sẽ tới Tối Cao Pháp Viện. Năm 2021, tòa từng lảng tránh việc phán quyết về luật săn tiền thưởng S.B. 8. Nhưng lần này, sự đối đầu giữa “luật lá chắn” và “luật săn tiền thưởng” sẽ khó tránh khỏi.
Lịch sử đã từng có vụ Dred Scott, khi tòa án tuyên bố người da đen không thể là công dân, dù họ sống ở vùng đất cấm nô lệ. Vụ đó khoét sâu chia rẽ, dẫn tới nội chiến. Ngày nay, ranh giới là thân thể phụ nữ. Một bên phủ nhận mọi quyền tự quyết. Một bên cố gắng bảo vệ. Hai hệ thống luật song song, hai định nghĩa khác nhau về nhân phẩm, đang đặt nước Mỹ trên con đường va chạm.
Bóng ma đấu tố không còn là ký ức. Nó đã quay lại, trong bộ áo choàng hợp pháp, đứng hiên ngang giữa nghị viện Texas, và lấn dần khắp nước Mỹ.
Nguyên Hòa biên tập
*Theo bài viết của Jay Kuo “Texas Goes Full Handmaid’s Tale”, đăng trên Status Kuo ngày 29/8/2025.
Gửi ý kiến của bạn



