Hàng nghìn trang trại gia đình đang đứng trước nguy cơ phá sản trước cuối năm nay. Ngày càng nhiều nông dân nhận ra sự trống rỗng của những lời hứa hẹn về một "thời kỳ hoàng kim" mà Trump đưa ra thông qua việc áp thuế quan.
Không rút tỉa được kinh nghiệm trong nhiệp kỳ I, Tổng Thống lại cho áp dụng chính sách thuế quan trong nhiệm kỳ II. Thuế quan một lần nữa lài gây thiệt hại đáng kể đến nông nghiệp Hoa Kỳ bằng cách gây ra các biện pháp trả đũa thuế quan, khiến hàng hóa Mỹ kém cạnh tranh hơn ở nước ngoài, thu hẹp thị trường xuất khẩu (như đậu nành sang Trung Quốc), tăng chi phí vật liệu và máy móc (phân bón, phụ tùng máy móc), xáo trôn thị trường và giảm lợi nhuận của nông dân, dẫn đến khó khăn tài chính nghiêm trọng. Chỉ có một số nhà sản xuất trong nước (như người nuôi tôm) được bảo vệ ngắn hạn khỏi hàng nhập khẩu.
Các quốc gia đối tác thương mại của Mỹ đáp trả bằng cách áp thuế quan, khiến các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ trở nên đắt đỏ, dẫn đến sụt giảm doanh số bán hàng, đặc biệt là đối với đậu nành, bắp và thịt heo. Giá thép, nhôm và các vật liệu khác làm tăng giá máy móc nông nghiệp, phụ tùng và thậm chí cả phân bón, làm giảm lợi nhuận của người nông dân. Nhiều nước kể cả Trung Quốc không mùa nông phẩm của Mỹ nữa mà xoay qua mua của các nước Nam Mỹ như Brazil và Argentina.
Để đối phó với cuộc chiến thương mại, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) vào ngày 8-12-2025 đã công bố các gói hỗ trợ nông dân trị giá $12 tỷ để bù đắp thiệt hại cho nông dân. Nhân dịp này Bộ Trưởng Nông Nghiệp Brooke Rollins không quên đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm làm nền kinh tế nông nghiệp Mỹ lao đao vì lạm phát kỷ lục, mạng lưới an sinh nông nghiệp suy yếu và viện trợ khắc phục thiên tai bị chậm trễ, không đạt được các thỏa thuận thương mại mới, nông dân tiếp tục mất thị trường. Tuy nhiên chỉ có nông dân Mỹ mới đủ tư cách để nói lên sự thật như những phần sau đây sẽ trình bầy.
Mặc dù với gói trợ cấp $12 tỉ, các nhà lãnh đạo ngành công nghiệp cho biết hàng nghìn trang trại vẫn sẽ phá sản trong năm nay. Trong khi tổng thống Mỹ đã cam kết tăng sản lượng nông nghiệp trong nước, và thậm chí tuyên bố đây là “một phần quan trọng” trong kế hoạch giảm giá thực phẩm cho người dân Mỹ, nhiều nông dân Mỹ đang phải vật lộn với những vấn đề tài chính ngày càng gia tăng – vốn trầm trọng hơn do chính sách của ông Trump.
Đặc biệt, nông dân trồng ngũ cốc đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự gián đoạn thương mại do việc tăng thuế quan, và $11 tỷ từ gói trợ cấp của Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ sẽ được dành cho nông dân trồng cây lương thực. Cuộc chiến thương mại của ông Trump với Trung Quốc đã ảnh hưởng nặng nề nhất đến nông dân trồng đậu nành, vì Trung Quốc đã mua 54% lượng đậu tương xuất khẩu của Mỹ năm ngoái, theo American Soybean Association, nhưng 0% trong năm nay.
Tuy nhiên, gói trợ cấp một lần này không giúp giảm bớt những áp lực tài chính mà nông dân trồng cây lương thực đã phải đối mặt trong ba năm qua do chi phí đầu vào tăng cao và giá nông sản giảm. Chỉ riêng trong năm nay, nông dân trồng cây lương thực ở Mỹ đã thua lỗ $34.6 tỷ, trước khi tính đến bảo hiểm nông nghiệp và các khoản hỗ trợ khác của chính phủ, theo American Farm Bureau. Cả nông dân trồng cây lương thực và nông dân trồng rau và trái cây đều không kiếm được lợi nhuận trong năm 2025, và triển vọng năm 2026 cũng rất ảm đạm.
Joe Logan, một nông dân thế hệ thứ năm ở Ohio, cho biết “Mọi thứ mà người nông dân mua, từ phân bón phốt phát và kali đến hóa chất nông nghiệp, thuốc diệt cỏ, phụ tùng máy móc, đều tăng giá 50% trong thập kỷ qua, trong khi doanh thu từ việc bán nông sản của chúng tôi lại giảm 40%.”
Ông Logan tin rằng ngày càng nhiều nông dân nhận ra sự trống rỗng của những lời hứa hẹn về một "thời kỳ hoàng kim" mà Trump đưa ra thông qua việc áp thuế quan, nhưng họ vẫn kỳ vọng chính phủ sẽ cứu trợ họ một lần nữa như đã từng làm vào năm 2018.
Mặc dù viện trợ của chính quyền liên bang được hoan nghênh, ông Dan Wright, chủ tịch Hiệp Hội Nông Dân Arkansas, cho biết khoản viện trợ này vẫn chưa đủ so với nhu cầu thực tế. Ông nói: “Một chương trình hỗ trợ khoảng $50 mỗi mẫu Anh sẽ không thể cứu được hàng nghìn trang trại gia đình đang đứng trước nguy cơ phá sản trước cuối năm nay.”
Số nông trại phá sản có thể sẽ vượt quá 1,000 trong năm nay, với Arkansas là tiểu bang bị ảnh hưởng nặng nề nhất: cao hơn nhiều so với mức đỉnh điểm năm 2019 là 599 vụ, nhưng vẫn thấp hơn mức đỉnh điểm trong cuộc khủng hoảng nông nghiệp những năm 1980, với gần 6,000 vụ vào năm 1987. Mặc dù nông dân đang gặp khó khăn về tài chính, Arlan Suderman, kinh tế trưởng về hàng hóa tại StoneX, không dự đoán sẽ lặp lại cuộc khủng hoảng nông nghiệp những năm 1980.
Mặc dù Trung Quốc là một nước nhập cảng nhiều sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, nhưng trong những năm qua, nước này đã tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ đối với đậu nành bằng cách mua nông phẩm này từ Brazil và các quốc gia khác, ông Suderman cho biết. "Tổng thống Trump có thể đã đẩy nhanh quá trình kết thúc chu kỳ đó, nhưng Trung Quốc vốn dĩ đã đang thực hiện điều đó rồi."
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump tại Nhà Trắng, chính quyền đã chi $23 tỷ để hỗ trợ nông dân bị ảnh hưởng bởi căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh. Đến năm 2025, nông dân dự kiến sẽ nhận được $40 tỷ viện trợ kinh tế và cứu trợ thiên tai theo Reuters.
Nông dân không phải là những người duy nhất chịu áp lực thuế quan. Nhà chế tạo nông cơ John Deere cho biết họ dự kiến thiệt hại do thuế quan trước thuế sẽ vào khoảng $1.2 tỷ trong năm tài chính 2026, nghĩa là gấp đôi so với gần $600 triệu trong năm 2025.
Chính quyền Trump hứa hẹn sẽ tăng cường sử dụng nhiên liệu sinh học chế tạo từ nông phẩm đồng thời để tăng mức cầu. Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường dự kiến sẽ công bố mức tăng tổng lượng nhiên liệu tái tạo cần thiết cho năm 2026 và 2027.
Triển vọng kinh tế nông nghiệp được dự báo là khá bi quan cho đến năm 2026, nhưng Suderman cho rằng tình hình có thể thay đổi đáng kể nếu Trung Quốc quay trở lại nhập khẩu nông sản từ Mỹ – và Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Mỹ (EPA) thúc đẩy sản xuất nhiên liệu sinh học trong nước.
Chris Gibbs, người canh tác hơn 500 mẫu Anh bắp, đậu nành, lúa mì và cỏ Alfalfar ở Shelby County, Ohio, đồng thời chăn nuôi 90 con bò thịt, đã mô tả tình hình hỗn loạn nghiêm trọng đang diễn ra trong cộng đồng nông nghiệp do chính sách thuế quan của Trump.
Ông Gibbs nói “Chúng tôi đang gặp phải một mớ hỗn độn khủng khiếp, một mớ hỗn độn nghiêm trọng về dòng tiền (cash flow), một mớ hỗn độn về vốn lưu động (working capital).”
Ông Gibbs cho biết vào năm 2018, ông Trump đã phá hủy các thỏa thuận thương mại lâu dài tại các thị trường nước ngoài và "lòng tin mà chúng ta đã xây dựng trong suốt 30 năm trước đó. Điều đó đã gây ra những tổn thất nghiêm trọng cho chúng ta do các biện pháp thuế quan trả đũa, chủ yếu từ Trung Quốc."
Người nông dân đến từ vùng tây trung tâm Ohio nhớ lại rằng, vào mùa hè năm 2018, giá trị vụ mùa đậu tương của Mỹ đã giảm 20% chỉ sau một đêm.
Chính sách thuế quan điên rồ đó đã khiến Gibbs, một đảng viên Cộng Hòa lâu năm và cựu Chủ Tịch Đảng Cộng Hòa quận Shelby, rời bỏ đảng của mình vào năm 2019 và hợp tác với các đảng viên Dân Chủ để trở thành người ủng hộ cho vùng nông thôn Ohio và nước Mỹ.
Rồi đến năm 2025, lại thêm một đợt thuế quan do Trump áp đặt, giáng đòn mạnh vào nông dân với thị trường xuất khẩu tan vỡ và chi phí đầu vào tăng cao.
Gibbs than thở “Đây là cảm giác quen thuộc như trước đây. Chúng ta lại rơi vào tình huống tương tự nhưng còn tồi tệ hơn. Đối với các mặt hàng nông sản chính như bắp, lúa mì, đậu nành, lúa miến, gạo, bông, giá cả đều thấp hơn chi phí sản xuất, vì vậy chắc chắn sẽ thua lỗ. Nhưng chúng ta cũng phải đối mặt với chi phí quá cao mà chưa hề giảm xuống kể từ sau đại dịch Covid.”
Một số nông dân đã gọi hậu quả từ cuộc chiến thương mại hỗn loạn của Trump, và các loại thuế quan trả đũa mà nó gây ra, là một "thảm họa nông nghiệp" có thể hủy hoại những gì đã làm nên sự vĩ đại của vùng nông thôn nước Mỹ.
Mặc dù Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ cho biết gói hỗ trợ $12 tỷ là tất cả những gì họ dự định thực hiện do hạn chế về ngân sách, nhưng đang có áp lực mạnh mẽ từ các nhà lập pháp và nông dân yêu cầu tăng viện trợ, vào đầu năm 2026 có thể có một dự luật bổ sung hoặc sửa đổi luật nông nghiệp, vì nhiều người cảm thấy sự hỗ trợ hiện tại không đủ để bù đắp những tổn thất nặng nề do các vấn đề thuế quan gây ra, và một số người ủng hộ việc tăng thêm ít nhất $10 tỷ nữa.
Medicaid, phiếu thực phẩm, SNAP, trợ cấp Obamacare có thể bị cắt giảm nhưng tài trợ cho nông dân không thể thiếu đối với chính quyền Trump. Các cuộc khảo sát của Pew vào năm 2025 cho thấy khoảng 53-54% người dân nông thôn Mỹ ủng hộ Trump, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn quốc. Tuy nhiên, theo Investigate Midwest, trong chu kỳ bầu cử năm 2024, các quận phụ thuộc vào nông nghiệp đã thể hiện sự ủng hộ dành cho ông Trump lên tới gần 78%. Trump không thể để mất nông dân.
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
* Debbie Carlson, “US farmers say Trump’s $12bn package not enough to undo damage from tariffs.” December 22, 2025.
* Marilou Johanek, “Ohio family farmers describe life under Trump tariffs: ‘We’re in a hell of a mess here.’” Ohio Capital Journal, September 30, 2025.
* Rose Gilbert, “Trump's $12B aid package won't be enough to help Tennessee soybean farmers.” WPLN, December 23, 2025.
* Ryan Hanrahan, “$12 Billion Farm Aid Package Not Enough, Farm Leaders Say.” Farm Policy News, December 12, 2025.
Gửi ý kiến của bạn
