Ảnh: American Community Media
Các vụ xả súng giết người hàng loạt, bạo lực súng đạn đã trở thành một đặc điểm tàn khốc trong xã hội Mỹ. Mặc dù số vụ xả súng giết người hàng loạt đã giảm xuống trong 2 thập niên qua, Hoa Kỳ vẫn là quốc gia có số người chết liên quan đến súng cao nhất thế giới. Tuy nhiên, bất chấp sự phẫn nộ của người dân sau mỗi vụ nổ súng giết người, các chính trị gia vẫn có quan điểm phân cực theo đảng phái, không có những bước tiến đáng kể để làm giảm vấn đề bạo lực súng đạn. Các cuộc tranh luận về hiến pháp và văn hóa súng đạn của người Mỹ vẫn chưa có sự đồng thuận.
Trong một cuộc họp báo trên mạng vào cuối tháng 12 do American Community Media tổ chức, các diễn giả đã thảo luận về các yếu tố đằng sau các vụ nổ súng giết người hàng loạt, các chính sách cần thiết để hạn chế ở cấp liên bang, các sáng kiến cộng đồng thành công ở cấp địa phương.
Sarah Lerner là một giáo viên trung học ở Florida từ năm 2002. Cô là một trong những người sống sót trong vụ nổ súng tại trường Marjory Stoneman Douglas (Parkkand, Florida) vào ngày 14 tháng 2 năm 2018 cướp đi sinh mạng của 17 người, và làm 18 người khác bị thương. Cô là người đồng sáng lập tổ chức Teachers Unify To End Gun Violence; là biên tập viên/người viết cuốn sách “Parkland Speaks”, được nhà xuất bản Random House phát hành vào tháng 1 năm 2019. Cô cũng là một nhà báo, có nhiều bài viết đăng trên The New York Times; cô đã xuất hiện trên CNN, BBC, PBS, MSNBC.
Sarah còn nhớ như in những gì xảy ra trong ngày định mệnh 14 tháng 2 năm 2018. Hôm đó cô dạy tiếng Anh tại một lớp 12; ngay lúc gần giờ tan trường thì hung thủ (một cựu học sinh) đột nhập vào trường với khẩu súng trường bán tự động AR-15 và bắt đầu xả súng. Cô đã cùng một số học sinh núp trong lớp học gần 3 tiếng đồng hồ trước khi lực lượng SWAP vào giải cứu. Đó là ký ức kinh hoàng nhất mà cô không thể nào quên trong cuộc đời. Sau đó, cô tham gia vận động để thành lập tổ chức Giáo Viên Đoàn Kết Để Chấm Dứt Bạo Lực Súng Đạn (https://www.teachersunify.org/). Sứ mệnh của tổ chức là vận động để có những đạo luật ở mọi cấp từ liên bang, tiểu bang đến địa phương bảo vệ các cộng đồng cư dân Hoa Kỳ trước bạo lực súng đạn. Đến nay, tổ chức đã có đến hơn 10,000 tình nguyện viên hoạt động trên khắp cả nước.
Không lâu sau vụ nổ súng, vào ngày 9 tháng 3 năm 2018, Thống đốc Florida Rick Scott ký một dự luật áp đặt một số hạn chế mới đối với luật sở hữu súng của Florida. Một số điểm quan trọng chính của luật:
Tăng độ tuổi tối thiểu để mua súng trường từ 18 lên 21 tuổi.
Quy định thời gian chờ đợi bắt buộc ba ngày đối với việc mua súng trường.
Cấm thiết bị tăng tốc độ bắn (bump stock).
Lệnh bảo vệ rủi ro (RPO): tạo một cơ chế pháp lý cho phép cơ quan thực thi pháp luật hoặc gia đình yêu cầu tòa án tạm thời tịch thu súng của những cá nhân được coi là nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác (luật "cờ đỏ").
Cho phép trang bị vũ khí cho những giáo viên đã được huấn luyện, tuyển dụng thêm nhân viên an ninh cho trường học.
Donald Trump, tổng thống đương nhiệm thời đó, cũng tuyên bố ủng hộ ý tưởng giáo viên mang súng vào trường. Nhưng theo Sarah, đây là một ý tưởng tồi tệ. Không ai an toàn hơn khi có thêm súng trong trường học. Nước Mỹ cần có thêm những luật kiểm soát việc sở hữu súng hợp lý, chặt chẽ hơn, chứ không cần thêm súng ở những nơi như trường học.
Tiến sĩ Ragy Girgis là Giám đốc Trung tâm Phòng ngừa và Đánh giá (COPE) thuộc Đại học Columbia. Ông nhắc đến việc sau mỗi vụ xả súng giết người hàng loạt, các chính khách Cộng Hòa thường đưa ra đề nghị kiểm soát người bị bệnh tâm thần thay vì kiểm soát súng. Theo ông, lập luận này không có cơ sở khoa học. Ông đã từng tham gia nhóm nghiên cứu về sự liên hệ giữa bệnh tâm thần và bạo lực súng. Nhóm xem xét khoảng 2,300 các vụ nổ súng giết người vì các vấn đề cá nhân (không phải bạo lực băng đảng). Kết quả cho thấy những hung thủ có chứng bệnh tâm thần chỉ chiếm khoảng 5%. Theo nghiên cứu, trong các vụ xả súng giết người hàng loạt, 85% hung thủ có cảm giác thú vị trong việc giết chóc. Đại đa số hung thủ đều có giấy phép sử dụng súng; có nghĩa là khi đi mua súng, họ không hề có tiền sử bệnh tâm thần. Trong cuộc sống thường nhật đầy căng thẳng của xã hội Mỹ hiện đại, nhiều người bình thường dần dần bị mắc các chứng bệnh tâm thần. Khi họ sở hữu các loại súng có khả năng sát thương hàng loạt, sự nguy hiểm đối với cộng đồng càng lớn.
Tiến sĩ Ragy hoàn toàn đồng ý với quan điểm nước Mỹ cần có thêm những luật về kiểm soát súng tốt hơn, nhưng cho đến nay vẫn chưa có nhiều tiến triển. Ông cho rằng người Mỹ hiểu theo những cách khác nhau về Tu Chánh Án Thứ Hai về quyền sở hữu súng. Đã hơn hai thế kỷ qua đi, nhiều thứ đã thay đổi, nhưng nhiều người Mỹ vẫn không thay đổi cách nhìn về quyền sở hữu súng.
Tiến sĩ Ragy lưu ý rằng đa số những hung thủ giết người hàng loạt bằng súng đều tiết lộ ý định của mình trước khi hành động. Bằng cách để ý hành vi, giao tiếp của những người này với người thân, trên mạng xã hội có thể ngăn chận nhiều vụ nổ súng. Theo ông, các video game bạo lực, mạng xã hội góp phần đáng kể làm tăng bạo lực súng đạn.
Tiến sĩ Daniel Webster là Giáo Sư về Y Tế Hoa Kỳ thuộc Đại học Johns Hopkins, đã nghiên cứu trên 30 năm về bạo lực súng đạn. Theo ông, tỉ lệ người dân chết vì súng đạn ở nước Mỹ cao hơn hàng chục lần khi so với những quốc gia phát triển khác trên thế giới. Theo số liệu thống kê của CDC, vào năm 2023, tỷ lệ tử vong do súng ở Mỹ là 13.7 trên 100,000 người, so với con số của EU là 0.19/100,000. Tổng số người chết liên quan đến súng ở Mỹ vào năm 2023 là 46,728 người, hơn phân nửa là các vụ tự tử. Hiện nay tỉ lệ này đang có khuynh hướng giảm.
Trong phần kết luận, các diễn giả đồng ý rằng những vụ xả súng giết người hàng loạt là có thể ngăn ngừa được. Nếu chính quyền Mỹ có thêm các luật liên bang về kiểm soát súng, tình hình sẽ tiếp tục được cải thiện. Giới truyền thông có vai trò quan trọng trong việc truyền bá những thông tin về bạo lực súng đạn để nâng cao ý thức của người dân, hỗ trợ cho các nỗ lực của các tổ chức vận động kiểm soát súng.
Gửi ý kiến của bạn
