Một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới. Ảnh: AI vẽ.
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
1. Nước Mỹ tròn 250 tuổi.
Ngày kỷ niệm lẽ ra để đoàn kết, nay lại phơi rõ chia rẽ. Mỗi phía nói về một nước Mỹ khác nhau, và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ là dịp dân chúng bày tỏ họ muốn tương lai đi hướng nào. Nhưng dù kết quả ra sao, ông Trump vẫn thích điều hành bằng cách ra lệnh và áp thuế hơn là thương lượng.
2. Thế giới trôi nổi.
Có người nói chúng ta đang trở lại thời “chiến tranh lạnh” giữa hai khối, Mỹ và Trung Hoa. Lại có người cho rằng ông Trump sẽ chia quả đất thành ba vùng ảnh hưởng: Mỹ, Nga, Trung. Sự thật có lẽ nằm ở giữa: các cường quốc bắt tay từng vụ, theo lợi riêng hơn là chung luật lệ. Trật tự quốc tế cũ đang rạn nứt, còn những cuộc hợp tác ngắn hạn sẽ thay thế.
3. Giữa chiến và hòa.
Hy vọng hòa bình ở Gaza vẫn còn mong manh. Trong khi đó, Ukraine, Sudan, Miến Điện chưa yên. Nga và Trung Quốc có thể thử giới hạn chịu đựng của Mỹ bằng những động thái nửa kín nửa hở ở châu Âu và Biển Đông. Chiến tranh nay không chỉ ở chiến trường, mà có thể nổ ra trên mạng, ngoài không gian hay dưới đáy biển.
4. Âu châu lắm khó.
Các nước Âu phải cùng lúc tăng tiền quốc phòng, giữ Mỹ vừa lòng, kích thích kinh tế và giảm nợ. Làm đủ cả e rằng chẳng việc nào trọn. Thắt lưng buộc bụng dễ khiến dân chúng bất mãn, còn chi tiêu mạnh thì lại sợ vỡ nợ.
5. Cửa mở cho Trung Hoa.
Dù tăng trưởng chậm, Trung Quốc đang hưởng lợi từ chính sách “Mỹ trước hết”. Bắc Kinh tranh thủ ký hàng loạt hiệp định mới với các nước phương Nam, muốn tỏ ra là đối tác đáng tin hơn Washington. Họ vẫn sẵn lòng làm ăn cùng Mỹ – miễn là lợi cùng hưởng, chưa đến mức xung đột.
6. Kinh tế nhiều rủi ro.
Thuế quan Trump chưa làm kinh tế Mỹ lụn bại, nhưng đã bóp nghẹt thương mại toàn cầu. Nhiều nước giàu tiếp tục chi quá tay, có nguy cơ khủng hoảng trái phiếu. Giới tài chính sẽ nín thở chờ xem ai thay ông Jerome Powell ở ghế chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang – người nắm sinh mạng đồng đô-la.
7. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo.
Tiền đổ vào AI tưởng như vô tận. Nhưng đằng sau đó, có thể là nền kinh tế đang yếu đi. Nếu bong bóng vỡ, hậu quả sẽ không nhỏ, dù công nghệ vẫn còn giá trị thật. Riêng nỗi lo mất việc vì máy móc thông minh sẽ càng thêm nặng.
8. Khí hậu: xấu có, tốt cũng có.
Giới khoa học gần như chắc rằng mục tiêu 1,5 độ C đã xa. Chính quyền Trump lại không ưa năng lượng xanh. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, công nghệ sạch vẫn nảy nở, nhiều công ty lặng lẽ đạt chuẩn môi trường để khỏi bị chú ý. Điện địa nhiệt có thể là ánh sáng mới.
9. Khi thể thao cũng gây chia rẽ.
Năm tới, World Cup sẽ do Mỹ, Canada và Mexico cùng đứng ra tổ chức, nhưng quan hệ giữa ba nước hiện không mấy nồng ấm. Có lẽ vì thế, khán giả sẽ không đông như những kỳ trước. Còn tại Las Vegas, “Enhanced Games” – giải đấu cho phép vận động viên dùng thuốc tăng lực – đang làm dấy lên tranh luận gay gắt về ranh giới của đạo đức thể thao.
10. Thuốc giảm cân và câu hỏi lương tâm.
Thế hệ sau của Ozempic, những loại thuốc GLP-1 giảm cân mới — rẻ hơn, dễ dùng hơn, lại có cả dạng viên — đang lần lượt xuất hiện, mở rộng cơ hội cho rất nhiều người. Nhưng uống thuốc để ốm đi có phải là “ăn gian” không? GLP-1 kéo câu chuyện đạo đức của thuốc tăng lực ra khỏi sân vận động và phòng tập. Olympic thì ít người có vé. Còn “đại hội Ozempic” thì hầu như ai cũng có thể xếp hàng ghi danh.
Dù bạn đọc nghĩ gì, bài viết này vẫn mong đem lại cho bạn đôi chút sáng suốt khi nhìn về năm sắp tới – một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới.
Sớm Mai tóm lược
(Theo bài thư tòa soạn của Tom Standage – The World Ahead, đăng trên The Economist).
Gửi ý kiến của bạn
