Từ Biệt Giáo Sư Đặng Thông Phong

Từ Biệt Giáo Sư Đặng Thông Phong
 

Phan Tấn Hải
 

Tôi có cơ duyên từ nhiều năm gặp gỡ, nói chuyện, phỏng vấn Giáo sư Đặng Thông Phong, người tôi thường theo thói quen gọi là Thầy Phong, người được gọi là Sensei Phong trong võ phái Aikido. Một phần cũng vì, hai người bạn thân của tôi là học trò của Thầy Phong từ thời họ còn ở Việt Nam. Những lần hai bạn này từ Texas tới Quận Cam vì những việc riêng, hoặc vì các hoạt động võ học, tôi lại có dịp tới thăm Thầy Phong. Bây giờ, Giáo sư Đặng Thông Phong, một bậc thầy lớn trong giới võ học Việt Nam và Hoa Kỳ, sinh ngày 10 tháng 2/1935 tại Thừa Thiên, Huế, Việt Nam, đã từ trần tại Fountain Valley, California, hôm 10 Tháng 12/2025, hưởng thượng thọ 90 tuổi.

Giáo sư Đặng Thông Phong là vị thầy nổi tiếng trong giới võ học Việt Nam từ trước 1975, cho tới ra hải ngoại. GS Đặng Thông Phong uyên bác nhiều môn võ, đã mang Huyền Đai Đệ Thất Đằng Hiệp Khí Đạo Aikikai, được tôn lên làm Chủ Tịch Aikido Tenshinkai Federation, có Huyền Đai Đệ Lục Đẳng Thái Cực Đạo, Huyền Đai Đệ Ngũ Đẳng Nhu Đạo, được tôn lên làm Quyền Chưởng môn Thiếu Lâm Hàn Bái Đường, và được giới võ học Hoa Kỳ phong làm Inductee - World Martial Arts Hall of Fame 1999. GS Đặng Thông Phong cũng từng là Cựu Sĩ Quan Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Theo Tự Điển Bách Khoa Mở Wikipedia, GS Đặng Thông Phong là em trai của Đặng Thông Trị sinh năm 1935 là một võ sư người Việt Nam. Sự nghiệp võ thuật của GS Phong bắt đầu vào năm 1950, tại Học viện Võ thuật Hàn Bái, Sài Gòn. Ở đó, GS Phong bắt đầu huấn luyện Hàn Bái Đường Việt Kungfu của Thiếu Lâm và Judo. Năm 1963, GS Phong bắt đầu đào tạo tại Taekwondo tại Học viện Quân sự võ thuật và Giáo dục thể chất tại Thủ-Đức.

Năm 1967, trung tướng Choi Hong Hee, Chủ tịch Liên đoàn Taekwondo quốc tế (ITF) mời Sensei Phong đến Seoul tham quan võ thuật ở địa phương của trường và nghiên cứu về cách thức tổ chức. Cũng trong năm đó, Sensei Phong đi thăm trụ sở Aikikai Thế giới ở Tokyo, Nhật Bản để huấn luyện thêm cho mình và được cấp Đẳng 3 trong Aikido. Khi trở về Việt Nam, ông được đề cử làm Giám đốc kỹ thuật của Học viện Quân sự võ thuật và Giáo dục của chính phủ VNCH.

Năm 1968, O-Sensei Ueshiba Morihei trao giấy chứng chỉ cho Sensei Phong, người có thẩm quyền để tổ chức, đào tạo và mở rộng Aikido trong toàn Việt Nam theo tinh thần của tình yêu và hòa bình. Và từ đó, Sensei Phong thành lập Liên đoàn Aikido Tenshinkai, trong đó ông đã giữ vị trí Chủ tịch cho đến cuối đời. Ten có nghĩa là Thiên, Shin có nghĩa là tim, và Kai có nghĩa là tổ chức. Đưa chúng với nhau Tenshinkai có ý nghĩa là Hội Thiên-Tâm.

Năm 1969, Sensei Phong đã lãnh đạo đội Taekwondo đầu tiên của người Việt Nam Cộng Hòa để tham gia trong khu vực Đông Nam Á tại Hồng Kông. Sau đó ông được thăng lên làm Giám đốc kỹ thuật của Việt Nam Cộng hòa của Liên đoàn Võ thuật quân sự.

Năm 1970, Sensei Phong bắt đầu một chương trình dạy Aikido tại cac Hàn lâm viện quân sự khác nhau và trong một số đơn vị chiến đấu của quân chủng của Việt Nam Cộng hòa. Ông cũng đã giới thiệu Aikido đến bốn Mẫu High Schools tại Sài Gòn, Việt Nam trong năm 1972. Từ 1971-1973, ông đã tổ chức đăng bài của Tổng thư ký cho cả hai Liên đoàn Judo Việt Nam và Liên đoàn Taekwondo Việt Nam.

Sau sự kiện năm 1975. Là một quân nhân của VNCH, ông bị bắt làm tù binh và trở thành tù cải tạo. Sau ba năm trong trại, ông trốn thoát hai lần và trong khi tìm cách để bỏ trốn, ông bị bắt giữ cả hai lần và đã ở tù bảy năm rưỡi. Sau khi ra khỏi nhà tù, Sensei Phong đã cố gắng trốn thoát khỏi Việt Nam nhiều lần, nhưng đã nhưng thất bại. Trong một nỗ lực khi ông tìm cách rời khỏi đất nước bằng thuyền, ông bị bắt và trải qua tám tháng tiếp theo trong tù. Trong nỗ lực khác, ông tìm cách rời Việt Nam bằng cách đi qua Campuchia để tiếp cận với Thái Lan, nhưng đã bị bắt tại Campuchia. Năm 1985, sau khi nhiều nỗ lực không thành công, ông cuối cùng cung thoát ra khỏi Việt Nam lần thứ mười tám và Sensei Phong đặt chân lên đất Mỹ ngày 26 tháng 2/1986.

Tại Mỹ, không quên sứ mệnh O-Sensei Ueshiba Morihei da ủy thác cho ông, Sensei Phòng làm việc chăm chỉ để thiết lập hiện Liên đoàn Aikido Tenshinkai. Năm 1988, ông thành lập Westminster Aikikai, Tenshinkai. Ngày 24 tháng 10 năm 1991, Aikido Foundation, Aikido Thế giới trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản, chính thức công nhận Aikido Tenshinkai như là một Liên đoàn ở Hoa Kỳ. Cùng năm đó, Sensei Phong được mời tham dự lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Aikido tại Tokyo.
 

Bên cạnh việc giảng dạy của mình tại Quận Cam Sensei Phong cũng tổ chức nhiều cuộc hội thảo tại Dojo và cac địa điểm khác nhau trong đó bao gồm Oakland, CA, Texas, Florida, Pháp, Hoà Lan và Việt Nam. Năm 1994, ông dạy tại một số hội thảo quốc tế tại Pháp và Hoà Lan trong ba tuần. Cũng trong năm đó, Sensei Phong được vinh danh tại tổ chức "Những người Việt xuất sắc", người đã làm việc hết mình cho xã hội hơn nữa thế kỷ và mang lại vinh quang cho đất nước sở tại, tại Việt Nam và người dân ở đó.
 

 
Trong bài viết nhan đề “Thầy Đặng Thông Phong: Một Ngọn Núi Như Thế” vào năm 2008, tôi (nhà báo Phan Tấn Hải) đã viết những cảm xúc của mình về Thầy. Bài đó trích như sau:
 

“Chúng ta có thể dễ dàng gặp Thầy Đặng Thông Phong ở rất nhiều nơi. Không chỉ là ở những thành quả võ thuật mà Thầy đã đạt được qua trọn một đời, mà còn ở nơi một cuộc đời đã biến thành huyền thoại sinh động, và còn như một hiện thân tinh lọc của một nền văn hóa Phương Đông."

Từ thời còn trẻ, Thầy Đặng Thông Phong đã từng là võ sư nhiều năm dạy các môn võ Judo, Thiếu Lâm Hàn Bái, Taekwondo, và rồi sau đó suốt một đời gắn bó với Aikido, một môn võ được nhiều thế hệ người Việt trong và ngoài nước xem như  đồng hóa với tên tuổi và cuộc đời của Thầy. Vậy đó, Thầy và Aikido là một.

Hai người bạn thân từ thời nhỏ của tôi là cặp vợ chồng võ sư Trần Phú Hữu và Nguyễn Văn Kỳ Minh Phượng đã không thể nghĩ khác hơn được. Và tôi cũng thế, không thể nghĩ khác hơn được: Thầy là hiện thân của tinh hoa võ đạo Aikido, từ đi, đứng, nằm ngồi, hít thở, nói cười… đều hiển lộ sự trầm tĩnh nhưng sắc bén, vững vàng nhưng nhạy cảm, kinh nghiệm dày dạn nhưng thơ mộng cực kỳ, ngồi tĩnh lặng trông như núi đá nhưng khi đứng dậy ra chiêu thì biến ảo tới khó lường. Hai người bạn này của tôi đã học Aikido từ Thầy nhiều năm trước 1975 tại Sài Gòn. Còn tôi chỉ là một nhà thơ ngoài hè phố. Nói thế để ghi nhận rằng, rất nhiều thế hệ người Việt đã và đang nhìn Thầy Đặng Thông Phong với Aikido là một.

"… Sau khi ông [Thầy Đặng Thông Phong] bước lên thảm võ và biểu diễn chỉ vài kỹ thuật, chúng tôi đều nhìn với niềm kính phục một người đàn ông không thể tin là có được này đã để lại dấu ấn của ông ta nơi đây trên nước Anh. Thầy Phong là một người đàn ông có phong thái dịu dàng, cho tới khi ông bước lên thảm võ, nơi ông trở thành một khối xung điện, ông là thầy võ Aikido gây ấn tượng nhất." (Phong Sensei although well known in the USA and France was relatively unknown to the organisers of this event. After he stepped on the mat and demonstrated just a few techniques we all looked in awe at this incredible man who has left his mark here in the UK. Phong Sensei is a gentle mild mannered man until he steps on the mat where he becomes a human dynamo he is a most impressive Aikidoist.)

Bây giờ thử nhìn từ một hướng khác. Nếu vào trang Amazon.com để tìm sách về Aikido, bạn sẽ thấy tác giả Đặng Thông Phong có ba tác phẩm về Aikido đang gửi bán nơi mạng này.

Cả ba cuốn đều viết bằng Anh Ngữ -- Aikido Basics, xuất bản năm 2003; Aikido Weapons Techniques: The Wooden Sword, Stick, and Knife of Aikido, năm 2006; và Advanced Aikido, năm 2006 - tất cả đều ký tên chung với Lynn Seiser, một bác sĩ tâm lý và là một võ sư nhiều thập niên, hiện là học trò Thầy Phong.

Ban biên tập của trang Amazon đã ghi về Thầy Phong như sau, trích dịch:

" The World Martial Arts Hall of Fame đã hai lần vinh danh Thầy Phong: một lần vì chuyên môn của ông về Aikido và lần sau vì sự nghiệp suốt đời của ông cho võ thuật. Cuộc đời ông từng được tường thuật trên nhiều bài ở các tạp chí võ thuật Karate Illustrated, Aikido Journal, Aikido Today, Martial Arts and Combat Sports, và Black Belt…" (The World Martial Arts Hall of Fame inducted Phong twice: once for his expertise in Aikido and again for his lifelong dedication to the martial arts. He has been featured in Karate Illustrated, Aikido Journal, Aikido Today, Martial Arts and Combat Sports, and Black Belt.)

Ban biên tập Amazon cũng ghi rằng các cuốn sách của Thầy Phong không chỉ giúp người đọc nắm vững kỹ thuật môn võ Aikido, mà còn khơi mở sâu hơn một sự hiểu biết về "lịch sử, triết học và các khái niệm nơi trọng tâm của môn võ này."
 

Đúng vậy. Nếu hiểu triết học là một cách sống, Thầy Đặng Thông Phong là một hiện thân sinh động của một phương diện độc đáo của văn hóa Phương Đông.

Khi người ta tìm học võ, có rất nhiều lựa chọn để suy tính, nhiều môn võ để tìm đến. Cũng y hệt như khi học âm nhạc, bạn có thể sẽ cân nhắc để tìm học cổ nhạc hay tân nhạc, đàn guitar hay đàn dương cầm. Mỗi môn học đều cần nhiều thập niên mới thành thạo, và sau đó phải cần tới một tâm hồn nhạy cảm với cuộc đời mới nhập làm một được với tinh hoa của môn học của mình. Võ học, âm nhạc, thi ca, hay bất kỳ môn học nhân văn nào của con người đều là những cách tiếp cận với cái thâm sâu của đời sống này, và tận cùng là cái thâm sâu của tâm hồn chúng ta. Đó là một thế giới ẩn kín, khi được tiếp cận và được khám phá sẽ biến chúng ta thành một con người khác. Hoàn toàn khác. Vẫn đi, vẫn đứng trong cuộc đời, nhưng lại là hiện thân da thịt của một nền văn hóa thâm sâu. Thầy Đặng Thông Phong là một bậc thầy như thế, không chỉ là một hiện thân của tinh hoa võ đạo Aikido mà còn là một hiển lộ văn hóa Phương Đông.
 

Tiến sĩ Lynn Seiser, người ký tên chung trên các sách của Thầy Phong, cũng từng tâm sự trên một diễn đàn Aikido năm 2007 rằng sau nhiều thập niên học nhiều môn võ khác nhau và mang nhiều đai đen khác nhau, ông chọn "mang đai trắng khi đã 44 tuổi bởi vì tôi đã tìm ra một người (Thầy Đặng Thông Phong của Tổng Cuộc Tenshinkai Aikido) thực sự xứng đáng để theo học. Đó là hồi 12 năm trước." (I strapped on a white belt at 44 because I found some one (Sensei Dang Thong Phong of Tenshinkai Aikido) truly worth training under. That was 12 years ago.)

Nghĩa là, không phải là môn võ. Nhưng phải là con người. Không phải là chiêu thức này, hay thế tấn kia. Mà phải là một nền võ đạo được hiện thân thành một thịt da xương cốt, hiện thân đi đứng nằm ngồi, hiện thân nói cười vui buồn… Đó là văn hóa. Thầy Đặng Thông Phong là một hiện thân như thế.

Bạn có thể dễ dàng gặp Thầy Phong trên đường phố Bolsa ở Quận Cam khi Thầy đi chợ, nơi cổng một trường tiểu học Westminster khi Thầy đón cháu rời lớp, hay trong bộ võ phục độc đáo của Aikido nơi võ đường ở góc đường Westminster/Newland. Đó là một ông cụ có tác người gầy nhưng rắn chắc, khuôn mặt trầm tư lặng lẽ nhưng nụ cười lại thân thiện nồng ấm.

Bạn cũng dễ dàng gặp thế đứng đó và khuôn mặt đó của Thầy Phong, khi bạn bước vào các tiệm sách Mỹ như Borders Book, hay Barnes & Noble và ngước nhìn lên các bìa sách võ thuật.

Và rồi tận cùng, bạn sẽ dễ dàng gặp Thầy Đặng Thông Phong khi đọc lại lịch sử quê nhà, trên đó Thầy đã lưu lại những dấu ấn lớn lao về võ học, và truyền lại cho nhiều thế hệ võ sư cùng nối tiếp một truyền thống về võ đạo. Nơi đó, một nhân cách như thế, một văn hóa như thế, Thầy là một ngọn núi như thế.” (Hết trích)
 

Bây giờ, Thầy Đặng Thông Phong đã ra đi. Linh cữu của GS Đặng Thông Phong đang được quàn tại:

Theo chương trình tang lễ, thăm viếng sẽ là Thứ Bảy 10/1/2026, từ 10:30 am tới 3:00 pm; và Chủ Nhật 11/1/206, là Thăm viếng, tưởng niệm, di quan từ 9:30am tới 3:00pm.

Các câu hỏi về tang lễ, xin liên lạc: Email: [email protected] /Text: (949) 331-8775

 
Thầy Phong đã ra đi. Hai bạn thân của tôi, hai người học trò của Thầy Phong mà tôi có tình thân từ thời theo học ở Đại học Văn Khoa Sài Gòn trước 1975, cũng chỉ còn lại một người. Bài này được viết như lời trân trọng từ biệt Giáo sư Đặng Thông Phong, đồng thời chia buồn với tang gia và võ phái. Và sau cùng, là lời chia buồn với bạn Nguyễn Văn Kỳ Minh Phượng: Thầy của Phượng đang gặp anh Hữu kìa.

Phan Tấn Hải

(Ghi chú: Tất cả hình trên do PTH chụp năm 2008). 

• Phim Ảnh: Cold Mountain
• Làng Cá Bè Gặp Nạn
• Mỹ: Không Có Ý Thuê Cam Ranh, Nga Vào Cũng Tốt
• Từ Việt Nam Đến Cuba