Ảnh chụp lại từ video do hàng xóm quay trên mạng xã hội.
Tại thành phố Minneapolis tuần rồi, một công dân Mỹ mang hộ chiếu hợp lệ bị nhân viên Biên phòng chặn giữ chỉ vì giọng nói của mình. Vụ này được thu vào video, lan truyền khắp mạng và làm dấy lên lo ngại về tình trạng phân biệt chủng tộc trong thi hành luật di trú, nay đã lan tới các cộng đồng gốc Á.
Người bị bắt là ông Ramon Menera, vừa bước ra khỏi nhà hôm thứ Tư tuần trước thì gặp nhóm nhân viên Biên phòng đến yêu cầu trình giấy tờ. Khi ông hỏi lý do, một người đáp thẳng: “Vì giọng nói của anh.” Menera phản ứng bằng cách chỉ ra chính giọng nói của viên chức ấy, khiến tình hình căng thẳng. Ông bị khống chế và đưa đi giam, rồi được thả sau khi họ xác nhận ông có hộ chiếu Mỹ cấp năm 2021, dù sinh tại Mễ Tây Cơ. Toàn bộ sự việc diễn ra trước mắt con gái năm tuổi của ông, đứa nhỏ sau đó sợ hãi không dám ra khỏi nhà.
Giới quan sát cho biết các đợt kiểm soát như thế, vốn thường nhắm vào người gốc Latino, đang nới rộng sang nhiều nhóm khác. Một phán quyết của Tối cao Pháp viện hồi tháng Chín cho phép lực lượng di trú “xét tới yếu tố sắc tộc” khi dừng người để kiểm tra, mở ra khung pháp lý dễ dẫn tới lạm dụng. Hệ quả là các chiến dịch mang tên Midway Blitz ở Chicago hay Patriot 2.0 tại Boston đều diễn ra giữa khu vực có đông người Mỹ gốc Á sinh sống. Dân biểu Ilhan Omar cảnh báo giới chức đang cho người chặn ở khu phố và khu thương mại mà không đưa ra căn cứ pháp lý rõ ràng.
Trong lời phản đối của mình tại Tối cao Pháp viện, thẩm phán Sonia Sotomayor nói phán quyết ấy khiến những ai thuộc “nhóm dân tộc nhất định” phải sống trong cảnh có thể bị bắt “vào bất cứ lúc nào.” Và điều đó, nay, đang xảy ra thật.
Về mặt pháp lý, các chuyên gia khẳng định bắt giữ dựa vào giọng nói là hành vi vi phạm Tu chính án thứ Tư của Hiến pháp Hoa Kỳ, vốn bảo vệ người dân khỏi việc khám xét hay bắt giữ vô căn cứ. Luật gia Elie Honig nói trên đài CNN rằng theo phán quyết của tòa vào tháng 9 năm ngoái, nhân viên công lực phải chứng minh “nghi ngờ hợp lý” với lý do cụ thể, chứ không thể lấy ngoại hình hay giọng nói làm cái cớ.
Thế nhưng Bộ trưởng Nội an Kristi Noem lại tuyên bố việc thực thi “đúng luật” và khuyên người dân mang sẵn giấy chứng minh quốc tịch.
Giới hoạt động khuyên người dân nắm rõ quyền hiến định: không phải trả lời câu hỏi di trú hay xuất trình giấy tờ chỉ vì bị dừng lại. Nhân viên công lực không được vào nhà nếu không có trát tòa do thẩm phán ký. Khi bị tiếp cận, người dân có thể hỏi “tôi có được đi không?”, ghi hình cuộc đối thoại nếu an toàn, ghi nhớ số phù hiệu và lời nói, rồi báo ngay cho các tổ chức bảo vệ dân quyền.
Gửi ý kiến của bạn
