Hôm nay,  

Chế Độ Ăn Uống Có Thể Hạ Huyết Áp Chỉ Trong Vài Tuần

23/01/202600:00:00(Xem: 791)
 
huyet ap

Về cấu trúc, DASH có nhiều điểm tương đồng với chế độ ăn Địa Trung Hải: tăng cường rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo, đạm nạc, các loại đậu và hạt. Điểm khác biệt then chốt là DASH đặc biệt nhấn mạnh việc hạn chế muối, đường thêm và chất béo bão hòa. Ảnh: istockphoto.

 
Mỗi độ đầu năm, hàng loạt chế độ ăn uống lại xuất hiện, hứa hẹn những thay đổi nhanh chóng cho sức khỏe. Nhưng giữa những lời quảng cáo rầm rộ ấy, chỉ có một mô hình ăn uống được y giới đánh giá cao suốt gần ba thập niên vì hiệu quả thực sự và có cơ sở khoa học vững chắc: chế độ ăn DASH.

Chế độ DASH, viết tắt của “Dietary Approaches to Stop Hypertension” (những phương pháp dinh dưỡng nhằm ngăn chặn cao huyết áp), được các nhà nghiên cứu thuộc National Heart, Lung, and Blood Institute xây dựng cách đây gần 30 năm. Mục tiêu ban đầu không phải để tạo ra một trào lưu, mà là tìm một cách ăn uống lâu dài, có thể cải thiện huyết áp và sức khỏe tim mạch mà không cần dựa vào thuốc men.

“Bất kể là đầu năm hay bất cứ lúc nào muốn chăm sóc sức khỏe nghiêm chỉnh, DASH là một trong những điểm khởi đầu có nền tảng khoa học vững chắc nhất,” chuyên gia dinh dưỡng Jen Messer nhận định. Theo bà, DASH linh động, dễ áp dụng, và tập trung vào việc nuôi dưỡng cơ thể thay vì chạy theo các mốt ăn kiêng ngắn hạn.

DASH Là Gì, Và Vì Sao Khác Các Chế Độ Ăn Khác

DASH ra đời vào đầu thập niên 1990 từ một thử nghiệm lâm sàng lớn, nhằm trả lời câu hỏi đơn giản nhưng quan trọng: liệu chỉ bằng thay đổi cách ăn uống, không dùng thuốc, có thể làm hạ huyết áp hay không. Kết quả được công bố trên The New England Journal of Medicine năm 1997 cho thấy những người theo chế độ DASH đã giảm huyết áp rõ rệt chỉ sau tám tuần, dù không có thay đổi đáng kể nào khác trong lối sống.

Khác với nhiều chế độ ăn phổ biến sau này như keto hay paleo, DASH không loại bỏ toàn bộ một nhóm thực phẩm, cũng không đặt ra những quy tắc cứng nhắc. Theo chuyên gia dinh dưỡng Amy Goodson, đây không phải là một “chế độ ăn thương mại,” mà là một mô hình dinh dưỡng đã được thử nghiệm lâm sàng, xây dựng quanh các thực phẩm toàn phần, giàu dưỡng chất và thuận lợi cho tim mạch.

Về cấu trúc, DASH có nhiều điểm tương đồng với chế độ ăn Địa Trung Hải: tăng cường rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo, đạm nạc, các loại đậu và hạt. Điểm khác biệt then chốt là DASH đặc biệt nhấn mạnh việc hạn chế muối, đường thêm và chất béo bão hòa.

Vì Sao DASH Hạ Huyết Áp Nhanh

Tên tuổi của DASH gắn liền với khả năng cải thiện cao huyết áp. Nhiều nghiên cứu kéo dài hàng chục năm cho thấy chế độ này có thể làm giảm huyết áp tâm thu chỉ trong vài tuần, mức giảm ở một số trường hợp tương đương với thuốc điều trị ban đầu.


Một cơ chế quan trọng là giảm lượng muối. Trung bình, người Mỹ tiêu thụ khoảng 3.300 miligam natri mỗi ngày, trong khi DASH khuyến nghị giới hạn ở mức khoảng 1.500 miligam. Theo Goodson, khi lượng natri giảm, thể tích huyết tương giảm theo, từ đó làm giảm áp lực lên thành mạch máu.

Không chỉ cắt muối, DASH còn tăng cường các khoáng chất giúp điều hòa huyết áp. Kate Zeratsky, chuyên gia dinh dưỡng tại Mayo Clinic, cho biết chế độ này tạo ra sự cân bằng khoáng chất tốt hơn trong cơ thể nhờ các thực phẩm giàu kali, magiê và canxi. Những chất này giúp mạch máu giãn nở tốt hơn, tăng độ đàn hồi của động mạch và phần nào trung hòa tác động làm tăng huyết áp của natri.

Song song đó, DASH giảm lượng đường tinh luyện, tinh bột tinh chế và chất béo bão hòa — những yếu tố liên quan đến viêm mạn tính, giảm độ nhạy insulin và rối loạn chức năng mạch máu.

Không Chỉ Là Huyết Áp

Dù được thiết kế để đối phó cao huyết áp, DASH ngày càng được khuyến nghị rộng rãi hơn. Nhiều nghiên cứu quan sát và thử nghiệm có kiểm soát cho thấy chế độ này liên quan đến cải thiện độ nhạy insulin, giảm cholesterol, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và hạ nguy cơ bệnh tim mạch cũng như tiểu đường loại 2.

Một yếu tố then chốt là lượng chất xơ cao. Chế độ DASH thiên về thực vật, cung cấp chất xơ từ rau quả, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, hạt và quả hạch. Chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, hỗ trợ kiểm soát đường huyết, hạ cholesterol xấu và tạo cảm giác no lâu.

Theo Zeratsky, quá trình lên men chất xơ trong ruột còn sinh ra các acid béo chuỗi ngắn, có tác dụng giảm viêm toàn thân và hỗ trợ sức khỏe não bộ. Nhờ đó, DASH cũng được ghi nhận có lợi cho hội chứng chuyển hóa và một số bệnh viêm mạn tính.

Bắt Đầu DASH Mà Không Đảo Lộn Đời Sống

Điểm khiến DASH được nhiều người đón nhận là tính thực tế. Theo Messer, chế độ này không đòi hỏi mua thực phẩm đặc biệt hay theo thực đơn cứng nhắc. Người mới bắt đầu có thể thay đổi từng bước nhỏ: thêm rau hoặc trái cây vào mỗi bữa, đổi món ăn vặt nhiều muối sang các loại hạt, và bảo đảm mỗi bữa có một nguồn đạm nạc.

Với những người lo ngại chi phí, rau quả đông lạnh hoặc đồ hộp ít muối, không thêm đường vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng và phù hợp túi tiền. Trong những trường hợp cần điều chỉnh theo bệnh lý hay thói quen ăn uống riêng, việc làm việc với chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp áp dụng nguyên tắc DASH một cách linh động.

“DASH không phải là mốt,” Amy Goodson kết luận. “Nó tồn tại bền bỉ vì không dựa trên sự kiêng khem cực đoan, mà dựa trên việc cho cơ thể đúng những gì nó cần.”

Cung Mi sưu tầm
Nguồn: Tóm lược theo bài của Daryl Austin, đăng trên National Geographic ngày 9 tháng 1 năm 2026.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Mùa đông năm nay, nước Mỹ chứng kiến sự trở lại ầm ầm của bệnh sởi – một căn bệnh từng được coi là “gần như xóa sổ” nhờ tiêm chủng đại trà. Tâm điểm là South Carolina với gần một ngàn ca xác nhận, trong khi hàng chục bang khác lần lượt báo cáo thêm ca mới. Năm ngoái, hai trẻ em Mỹ đã chết vì sởi, cả hai đều chưa được tiêm vắc xin. Những con số này không phải ngẫu nhiên. Đó là hệ quả có thể dự đoán được từ nhiều năm tỷ lệ tiêm chủng tụt dần – và giờ được tăng tốc bởi một quyết định chính trị: “hạ cấp” lịch tiêm chủng trẻ em liên bang dưới thời Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr.
Theo Sandee LaMotte, viết trên CNN mục Health ngày 25 tháng 2 năm 2026, các nhà khoa học vừa công bố một nghiên cứu cho thấy não bộ ở tuổi già vẫn có khả năng tái tạo mạnh mẽ hơn chúng ta từng nghĩ. Nghiên cứu tập trung vào một nhóm người trên 80 tuổi nhưng trí nhớ vẫn sắc bén khác thường. Giới khoa học gọi họ là “SuperAgers”. Kết quả cho thấy não của các “SuperAgers” tạo ra số tế bào thần kinh non nhiều gấp đôi so với người cao tuổi khỏe mạnh bình thường, và nhiều hơn khoảng 2,5 lần so với người mắc bệnh Alzheimer.
Mệt mỏi không đồng nghĩa với buồn ngủ. Buồn ngủ thì chỉ cần ngủ là qua. Mệt mỏi là cảm giác rã rời, cạn sức, len sâu vào sinh hoạt hằng ngày, ảnh hưởng cả thể chất, tinh thần lẫn khả năng suy nghĩ. Leorey Saligan, nhà nghiên cứu tại Đại học Rutgers, cho biết mệt mỏi không chỉ là vấn đề thân xác mà còn là trạng thái tâm lý và nhận thức. Với những người mang bệnh mãn tính như ung thư, đa xơ cứng hay hội chứng hậu COVID kéo dài, mệt mỏi là điều thường gặp. Nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần, cần đi khám để loại trừ các nguyên do y khoa như thiếu máu hay bệnh tim. Tuy vậy, phần lớn mọi người cũng sẽ có lúc trải qua mệt mỏi ngắn hạn vì áp lực thể xác, tinh thần hoặc cảm xúc. Khi điều đó xảy ra, các biện pháp sau đây có thể giúp.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức từ chối thụ lý hồ sơ xin chuẩn thuận loại vắc xin cúm mới của hãng Moderna, dùng kỹ thuật mRNA – loại đầu tiên của hãng trong lãnh vực cúm mùa. Trong gần hai năm qua, Moderna và FDA trao đổi qua lại quanh kết quả thử nghiệm giai đoạn 3 của vắc xin mang mã số mRNA 1010.6, so sánh hiệu lực với các mũi chích cúm hiện đang lưu hành. Theo tường trình của Moderna, hãng đã mở một cuộc thử nghiệm lớn từ năm 2025, ghi danh trên 40.000 người trên 50 tuổi, chia nhóm: một bên chích mRNA 1010.6, bên kia chích loại Fluarix.
Vitamin D là một dưỡng chất thiết yếu, giúp cơ thể hấp thu canxi và duy trì sức khỏe xương. Tuy nhiên, khoảng một phần ba người Mỹ hiện nay bị thiếu vitamin D; trong số đó, phụ nữ chiếm tỷ lệ cao hơn. Với phụ nữ, tình trạng thiếu vitamin D không chỉ là câu chuyện của xương khớp mà còn liên quan đến nhiều mặt khác của sức khỏe. Phụ nữ có tỷ lệ loãng xương cao hơn nam giới nhiều lần. Khi thiếu vitamin D, xương dễ trở nên mềm và yếu, lâu dài dẫn đến gãy xương. Do cấu trúc xương nhỏ và mỏng hơn, phụ nữ chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn khi thiếu dưỡng chất này. Các giai đoạn sinh học quan trọng như mang thai và sau mãn kinh càng làm nhu cầu vitamin D tăng cao.
Hãy thử tưởng tượng: một ngày nào đó, bạn vào bệnh viện vì nhiễm trùng tai do vi khuẩn, và bác sĩ nói thẳng: “Chúng tôi hết thuốc rồi.” Nghe có vẻ không tin nỗi, nhưng viễn cảnh ấy đang tiến gần hơn nhiều người nghĩ. Năm 2016, tại Nevada, một phụ nữ đã tử vong vì nhiễm trùng do một loại vi khuẩn kháng toàn bộ 26 loại kháng sinh hiện có tại Hoa Kỳ lúc bấy giờ. Riêng Hoa Kỳ mỗi năm ghi nhận hơn 2,8 triệu ca bệnh liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc. Trên quy mô toàn cầu, kháng thuốc kháng sinh có liên quan đến gần 5 triệu ca tử vong mỗi năm. Đây không còn là chuyện hiếm, cũng không còn là cảnh báo lý thuyết.
Tổ chức American Academy of Pediatrics (AAP) vừa công bố hướng dẫn chích ngừa cho trẻ em trong năm 2026, đánh dấu lần rạn nứt lớn đầu tiên với chính phủ liên bang về lịch chích ngừa sau gần 30 năm thống nhất. Theo AAP, trẻ em Hoa Kỳ vẫn cần được chích ngừa để phòng ngừa 18 loại bệnh nguy hiểm, trong đó có Covid-19, cúm mùa, viêm gan A và B, sởi, RSV và một số bệnh truyền nhiễm khác. Hướng dẫn này đi ngược lại quyết định mới của Centers for Disease Control and Prevention (CDC), vốn đã cắt giảm lịch chích ngừa chính thức từ 18 bệnh xuống còn 11 bệnh kể từ đầu tháng Giêng.
Hàng chục ngàn người dân California thuộc tầng lớp trung lưu đang phải trả phí bảo hiểm y tế cao hơn nhiều trong năm nay, sau khi các khoản trợ cấp liên bang tăng cường theo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Giá Phải Chăng (Affordable Care Act, thường gọi là Obamacare) chính thức chấm dứt vào cuối năm 2025.
Có một nỗi khổ mà các bà, các cô thường phải âm thầm gánh chịu nhiều hơn các ông, đó là chứng nhức nửa đầu, hay còn gọi là migraine. Nhức đầu thì ai cũng từng bị, nhưng với nhiều phụ nữ, đây không phải chuyện đau vài tiếng rồi thôi, mà là một thứ bệnh đeo đẳng suốt nhiều năm, ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày và cả công ăn việc làm.
Đầu Tháng Giêng, trong hệ thống y tế Hoa Kỳ đã xảy ra một thay đổi lớn khiến nhiều bác sĩ và phụ huynh không khỏi lo ngại. Các viên chức y tế liên bang đã sửa đổi lịch chủng ngừa cho trẻ em. Trước giờ, có những mũi vắc-xin được xem là “chuẩn chung,” tức là hầu như đứa trẻ nào cũng nên chích. Phòng khám chuẩn bị sẵn thuốc, bác sĩ theo dõi theo lịch, cha mẹ chỉ cần đưa con đi đúng hẹn. Mọi việc diễn ra suôn sẻ, ít rắc rối.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.