WASHINGTON, DC – Ngày 28 tháng Giêng 2026: Lãnh tụ Thiểu số Thượng viện Charles Schumer (Dân chủ, New York) trả lời báo chí sau buổi họp chính sách hằng tuần của khối Dân chủ Thượng viện tại Điện Capitol, trong bối cảnh chính phủ liên bang có nguy cơ phải đóng cửa.
Chỉ còn hơn một ngày trước hạn chót, Thượng viện Hoa Kỳ hôm thứ Năm đã chặn một gói chi tiêu gồm sáu dự luật, làm gia tăng nguy cơ chính phủ liên bang phải đóng cửa một phần vào cuối tuần này. Tâm điểm bế tắc là khoản 64,4 tỉ mỹ kim dành cho Bộ An ninh Nội địa (D.H.S.), cơ quan đang bị chỉ trích dữ dội vì chiến dịch trấn áp di trú tại Minnesota sau vụ một điều dưỡng người Mỹ, Alex Pretti, bị nhân viên liên bang bắn chết ở Minneapolis cuối tuần qua.
Trong cuộc biểu quyết thủ tục với kết quả 45–55, toàn bộ Thượng nghị sĩ Dân chủ cùng một nhóm nhỏ Cộng hòa đã bỏ phiếu ngăn không cho dự luật được đưa ra nghị luận, đúng như lời cảnh cáo từ trước rằng họ sẽ không chấp nhận gói chi tiêu nếu phần ngân sách cho D.H.S. không được tách riêng để thương thuyết. Lãnh tụ Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer khẳng định phe của ông sẵn sàng chấp thuận năm dự luật còn lại để duy trì sinh hoạt cho phần lớn guồng máy chính phủ, nhưng đòi hỏi phải “phanh lại ICE và chấm dứt bạo lực” trước khi bơm thêm ngân khoản cho bộ phụ trách an ninh nội địa.
Theo một dàn xếp tạm thời đang được bàn bạc với Tòa Bạch Ốc, năm dự luật chi tiêu cho các cơ quan khác – kể cả Ngũ Giác Đài, Bộ Ngoại giao và một số chương trình y tế – có thể được tách riêng để thông qua, còn ngân sách D.H.S. sẽ được gia hạn ngắn hạn bằng một đạo luật tạm thời, nhằm cho hai bên thêm thời giờ thương lượng những “lan-can” pháp lý mới cho hoạt động của lực lượng di trú. Tranh cãi lớn hiện nay là thời hạn của đạo luật tạm thời này: nhiều Thượng nghị sĩ Dân chủ muốn ấn định tối đa hai tuần lễ, trong khi phía Cộng hòa đòi ít nhất bốn tuần và không muốn để thương lượng kéo dài bất tận.
Khối Dân chủ tại Quốc hội đã đưa ra một danh sách yêu sách rõ ràng để đổi lấy lá phiếu cho ngân sách D.H.S., trong đó có: cấm nhân viên di trú mang mặt nạ, buộc họ phải đeo máy quay hình gắn trên người và bảng tên nhận diện rõ ràng, chấm dứt các cuộc càn quét di trú bừa bãi, đòi hỏi phải có trát tòa cho việc chận xét, lục soát và bắt giữ, và buộc lực lượng liên bang tuân theo những tiêu chuẩn sử dụng vũ lực như cảnh sát địa phương. Họ cũng yêu cầu mở một cuộc điều tra độc lập về hai vụ nổ súng chết người ở Minneapolis, trong đó có vụ Alex Pretti – điều dưỡng khoa săn sóc đặc biệt trong hệ thống cựu chiến binh – bị nhân viên Tuần tra Biên giới bắn nhiều phát đạn trong lúc ông đang điều tiết giao thông gần hiện trường vây bắt một người di dân bị cáo buộc sai là có “tiền án nghiêm trọng”.
Nhiều Thượng nghị sĩ Cộng hòa phản đối một số yêu sách này, đặc biệt là lệnh cấm mang mặt nạ mà họ cho là đe dọa an ninh của lực lượng công lực trong những tình huống đông người, dễ bị quay phim và đem lên mạng xã hội. Tuy vậy, cũng có tiếng nói trong đảng Cộng hòa tỏ ý sẵn sàng chấp nhận một số biện pháp cải tổ đối với ICE và Tuần tra Biên giới, với điều kiện phải kèm theo những điều khoản buộc các tiểu bang và thành phố chấm dứt chính sách “thành phố trú ẩn” vốn hạn chế hợp tác với cơ quan di trú liên bang.
Tại Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Donald Trump bày tỏ hy vọng hai đảng sẽ tìm được lối thoát để tránh một lần đóng cửa chính phủ nữa – điều sẽ là lần thứ hai chỉ trong vài tháng – và nói ông tin cả Dân chủ lẫn Cộng hòa đều không muốn đi đến kịch bản đó. Ông Trump cho biết đang trực tiếp thương lượng với ông Schumer về một thỏa thuận tách riêng ngân sách an ninh nội địa, đồng thời nhấn mạnh mong muốn đạt được một thỏa ước “lưỡng đảng” xoay quanh vấn đề di trú và an ninh biên giới.
Trước đó, làn sóng phẫn nộ sau cái chết của Alex Pretti đã khiến hai nhân viên liên bang liên hệ vụ nổ súng bị cho nghỉ việc tạm thời và buộc D.H.S. phải công bố một phúc trình sơ khởi gửi Quốc hội, trong đó xác nhận có hai nhân viên nổ súng nhưng không nêu được bằng chứng cho thấy Pretti đã tấn công hay chĩa súng vào họ, trái với những tuyên bố trước đây của Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem. Vụ này, cùng với cái chết trước đó của Renée Good trong một chiến dịch mang tên “Operation Metro Surge”, đã biến Minneapolis thành tâm điểm tranh luận toàn quốc về việc sử dụng lực lượng liên bang mang mặt nạ trong các chiến dịch trấn áp di trú sâu trong nội địa.
Trong khi đó, tại cuộc họp nội các đầu tiên của năm 2026, ông Trump tiếp tục bênh vực chiến dịch di trú gây tranh cãi, đồng thời tìm cách giảm nhẹ hình ảnh ông có vẻ ngủ gật trong một phiên họp kéo dài hơn ba giờ hồi tháng 12, nói rằng ông chỉ “nhắm mắt vì cuộc họp quá chán” và khẳng định mình “hầu như không ngủ”. Cuộc họp mới lần này được rút ngắn hơn, với việc một số nhân vật nổi bật như Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Ngoại trưởng Marco Rubio không được mời phát biểu công khai, dù họ đang ở giữa những tranh cãi về chiến dịch ICE tại Minnesota và đường lối đối ngoại cứng rắn của chính quyền.
Ở mặt trận đối ngoại, ông Trump cho biết ông đã có cuộc điện đàm “rất tốt đẹp” với Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, trong đó hai bên thảo luận về tội phạm có tổ chức và khả năng xét lại hiệp ước mậu dịch Hoa Kỳ–Canada–Mexico, dù trước đây ông từng nhiều lần dọa sẽ đơn phương tấn công các băng đảng ma túy bên kia biên giới. Tòa Bạch Ốc kỳ vọng nếu tránh được việc chính phủ phải đóng cửa, họ sẽ bước vào một vòng thương lượng gay gắt hơn với Quốc hội về việc đặt những giới hạn nào lên quyền hạn của các lực lượng di trú, trong bối cảnh dư luận đang nghiêng mạnh về phía đòi hỏi tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình của D.H.S.
VB tổng hợp
Nguồn: theo tường thuật của tờ The New York Times.
Gửi ý kiến của bạn
