Cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu do chiến tranh Iran bùng nổ từ ngày 28.2 đang trực tiếp đẩy giá xăng tại Mỹ tăng trung bình khoảng 60 xu/gallon. Theo giới chuyên môn, giá dầu thô là yếu tố biến động lớn nhất quyết định giá bán lẻ nhiên liệu, song nó chỉ chiếm khoảng một nửa tổng giá thành mỗi gallon xăng.
Hoa Kỳ hiện là nước sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới, song giá xăng nội địa vẫn biến động theo chuẩn giá Brent quốc tế, do các nhà máy lọc dầu vùng Vịnh thường mua theo mức giá này thay vì giá dầu WTI trong nước. Tính đến thứ Sáu vừa rồi, dầu Brent giao dịch quanh 100 USD/thùng, tăng 38% so với trước khi xung đột nổ ra (dữ liệu FactSet).
Quy trình từ dầu thô đến nhiên liệu bán lẻ gồm khai thác, lọc hóa, vận chuyển qua hệ thống ống dẫn, rồi phân phối cho các cây xăng. Mỗi trạm xăng tự định giá bán sau khi cộng chi phí vận hành và lợi nhuận; mức lãi bình quân vào khoảng 30–35 xu/gallon. Khi giá dầu tăng mạnh, biên lợi nhuận này thường bị thu hẹp.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tỷ trọng cấu thành giá xăng trung bình như sau:
- 51%: giá dầu thô – yếu tố chính quyết định biến động giá.
- 20%: chi phí lọc dầu, gồm quá trình chưng cất chuyển dầu thô thành xăng, dầu phản lực và dầu sưởi.
- 11%: vận chuyển, phân phối và marketing, bao gồm chi phí đường ống, kho bãi, và hoạt động bán lẻ.
- 18%: thuế liên bang và tiểu bang, trong đó thuế liên bang là 18,4 xu/gallon; thuế tiểu bang trung bình 34 xu, nhưng chênh lệch lớn – cao nhất ở California (70,9 xu) và thấp nhất tại Alaska (9 xu).
Ngoài ra, yếu tố mùa vụ cũng ảnh hưởng rõ rệt: từ tháng 2 đến cuối tháng 3, các bang bắt đầu chuyển sang loại xăng mùa hè – loại chịu nhiệt tốt hơn nhưng sản xuất tốn kém hơn, khiến người tiêu dùng phải trả thêm khoảng 15 xu/gallon. Từ mùa xuân đến hè, nhu cầu đi lại tăng cũng góp phần kéo giá xăng lên.
Tính đến sáng 16.3.2026, giá xăng trung bình toàn quốc đạt 3,72 USD/gallon, cao hơn 0,79 USD so với tháng trước và 0,64 USD so với cùng kỳ năm 2025 (số liệu AAA).
