“Die With a Smile” của Lady Gaga và Bruno Mars, xét theo nhiều thước đo, có thể xem là ca khúc tiêu biểu của năm 2025. Bản tình ca mang giọng điệu u sầu này đứng đầu bảng xếp hạng tại hơn 30 quốc gia, đồng thời giữ kỷ lục số ngày liên tiếp ở vị trí số một trên Spotify. Việc hai tên tuổi lớn hợp tác dĩ nhiên góp phần vào thành công ấy. Nhưng sức hút của ca khúc còn phản ánh một khuynh hướng rộng hơn: nhạc phổ thông đang nghiêng dần về những tâm trạng ưu phiền.

Các nhà thiên văn học vừa ghi nhận một phát hiện khác thường: một đám mây khí cách Địa cầu chừng mười bốn triệu năm ánh sáng, được đặt tên là Cloud-9, mang nhiều đặc điểm của một thiên hà – ngoại trừ điều cốt yếu là… không có sao.Theo công trình đăng trên The Astrophysical Journal Letters và trình bày tại hội nghị của Hội Thiên văn Hoa Kỳ, Cloud-9 có thể là ví dụ đầu tiên của một RELHIC (Reionization-Limited H I Cloud) – tức một khối khí trung hoà bị giới hạn trong quá trình tái ion hoá, được xem như tàn tích của những “thiên hà thất bại” hình thành từ thủa sơ khai vũ trụ.

Mùa xuân năm nay, trên công viên trên không High Line của thành phố New York sẽ xuất hiện một tác phẩm điêu khắc quy mô lớn: pho tượng Phật bằng sa thạch cao 27 bộ Anh, mang tựa The Light That Shines Through the Universe (Ánh Sáng Soi Thấu Vũ Trụ), do nghệ sĩ Việt–Mỹ Tuan Andrew Nguyen thực hiện. Tác phẩm sẽ được đặt tại Plinth, không gian dành cho các dự án điêu khắc luân phiên của High Line, thay thế cho pho tượng chim bồ câu khổng lồ Dinosaur của nghệ sĩ Iván Argote, đang trưng bày từ tháng 10 năm 2024.

Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.

Trong guồng quay công nghiệp hoá chóng mặt của thế kỷ XXI, kỹ thuật hiện đại dường như càng ngày càng biết cách tìm ra giá trị trong những thứ mà con người từng coi rẻ. Ở thành phố Denver, tiểu bang Colorado, người ta vừa chứng minh một điều tưởng như không thể: nước thải chảy xuống cống có thể làm ấm ngôi nhà, thổi mát văn phòng và giúp tiết kiệm nhiên liệu sạch hơn cả điện gió hay ánh nắng mặt trời.

Trong rừng rậm Belize, các nhà khảo cổ phát hiện một mộ hoàng gia Maya khoảng 1.700 năm tuổi tại khu phức hợp Caana, trung tâm của thành phố cổ Caracol. Bên trong mộ có mặt nạ khảm ngọc và vỏ sò, đồ tùy táng bằng ngọc bích, cùng bộ xương của một người đàn ông lớn tuổi. Nếu đúng là mộ của vua Te K’ab Chaak – người sáng lập triều đại Maya tại Caracol – đây sẽ là phát hiện quan trọng giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và tổ chức xã hội của người Maya thời kỳ cổ đại. Phát hiện này cũng cho thấy mối liên hệ giữa Maya và thành phố Teotihuacan ở Mexico thông qua các hiện vật như dao obsidian xanh.

Trong đời sống bận rộn, đọc thường bị xem như một thú vui xa xỉ. Nhưng với những ai viết, và cả những ai muốn bồi đắp đời sống tinh thần của mình, đọc là mạch nguồn. Người viết hiếm khi tách khỏi việc đọc; hai việc ấy nâng đỡ nhau như hơi thở và nhịp tim. Điều đầu tiên cần nhớ: đọc không mang lại khoái cảm tức thời. Nó không phải ánh sáng nhấp nháy của màn ảnh hay những vòng điểm thưởng trong trò chơi điện tử. Sự thỏa mãn của đọc đến chậm, nhưng bền bỉ; như cơn mưa nhỏ thấm đất, không phải một trận rào. Và cũng như viết, nhiều người nói muốn đọc, nghĩ đến việc đọc, nhưng không thật sự bắt đầu. Sự do dự ấy chỉ mất đi khi ta chịu mở cuốn sách ra. Mang theo một cuốn sách — hoặc một quyển sổ nhỏ — giải quyết được gần hết những trở ngại. Ngồi chờ người bạn trễ hẹn? Lật vài trang. Có năm phút thảnh thơi giữa hai chuyến xe? Ghi vài dòng. Khi thói quen bén rễ, ta sẽ thấy thiếu vắng kỳ lạ nếu ra đường mà không có sách trong túi.

Một chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng – từng nằm im dưới đáy Bắc Đại Tây Dương hơn một thế kỷ – vừa được đánh thức khỏi giấc ngủ dài bằng mức giá kỷ lục: 1,78 triệu bảng Anh. Chiếc đồng hồ ấy thuộc về Isidor Straus, người cùng sáng lập chuổi cửa hàng Macy’s, một thương gia 67 tuổi đã nằm lại cùng con tàu huyền thoại Titanic trong đêm định mệnh năm 1912. Chiếc đồng hồ – một mẫu Jules Jurgensen 18 carat khắc chữ, được tặng nhân sinh nhật lần thứ 43 của ông vào năm 1888 – nay trở thành hiện vật Titanic có giá cao nhất từng được bán. Kỷ lục cũ vốn thuộc về một chiếc đồng hồ vàng khác từng được trao cho thuyền trưởng con tàu cứu hơn 700 người, bán năm ngoái với giá 1,56 triệu bảng.

Suốt hơn nửa thế kỷ qua, Nghịch Lý Fermi (Fermi Paradox) luôn là một câu đố hóc búa ám ảnh giới thiên văn học. Nói một cách ngắn gọn, nghịch lý này đặt ra câu hỏi: Nếu vũ trụ đã gần 14 tỷ năm tuổi, một khoảng thời gian quá đủ để các nền văn minh tiên tiến, xã hội hiện đại, công nghệ cao phát triển và du hành giữa các vì sao, vậy thì tất cả họ đang ở đâu? Sao chưa có ai ghé qua Địa cầu để “chào một tiếng”?

Một nhóm khoa học gia quốc tế vừa công bố trong Tạp chí Y khoa New England rằng họ đã phục hồi được một phần thị lực cho những người cao tuổi bị thoái hóa điểm vàng – căn bệnh mắt phổ biến và gần như không thể chữa trị trước đây. Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (Age-related Macular Degeneration – AMD) là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người trên 50 tuổi, ảnh hưởng đến khoảng 200 triệu người trên thế giới. Căn bệnh xảy ra khi các tế bào cảm quang ở trung tâm võng mạc bị tổn thương do lão hóa, khiến bệnh nhân mất dần khả năng nhìn rõ các chi tiết ở trung tâm tầm nhìn.