‘Một Ngày Dài Hơn Thế Kỷ’

 

Tạp chí TIMES kết thúc cuộc phỏng vấn với Tổng thống Trump nhân dịp đánh dấu 100 ngày ông ta quay lại Tòa Bạch Ốc (20/1/2025) bằng câu hỏi, “John Adams, một công thần lập quốc, vị tổng thống thứ hai của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ (1797 – 1801) đã nói chúng ta là một quốc gia pháp trị, chứ không phải bất kỳ người nào, Tổng thống đồng ý không?”

Donald Trump trả lời: “Chúng ta là một chính phủ do luật pháp cai trị, không phải do con người sao? Ồ, tôi nghĩ vậy, nhưng anh biết đấy, phải óc ai đó quản lý luật pháp. Bởi nên, con người, nam hoặc nữ, chắc chắn đóng một vai trò trong đó. Tôi không đồng ý với điều đó 100%. Chúng ta là một chính phủ mà con người tham gia vào quá trình thực thi luật pháp, và lý tưởng nhất là anh sẽ có những người công chính như tôi.”

Và “người công chính” Donald Trump, trong 100 ngày đầu tiên, đã phá vỡ tất cả nền tảng của nguyên tắc hình thành nên Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, cắt bỏ những gốc rễ tinh túy của Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 và sau đó là Hiến Pháp 1787, để biến thành một cuộc diễn tập phô trương sức mạnh của một thể chế độc tài cho riêng mình.

Ngày đầu tiên sau lễ nhậm chức 20/1, Trump đã ký gần 40 lệnh hành pháp, nhiều hơn bất kỳ tổng thống nào trong lịch sử Hoa Kỳ. Nhiều trong số các lệnh đó tấn công vào di dân, cộng đồng LGBTQ+, vi hiến hoặc bất tuân quy trình dân chủ.

Một tuần sau đó, Trump tấn công vào chính sách nhân đạo và văn minh của Hoa Kỳ bằng cách đóng băng hàng ngàn tỉ ngân sách tài trợ và cho vay của liên bang vốn đã được Quốc Hội phê duyệt. Theo Hiến Pháp Hoa Kỳ, tổng thống không thể chặn khoản tài trợ do Quốc Hội đã phê duyệt mà không có sự đồng ý của Quốc Hội.

Đầu tháng Hai, Trump đã trao quyền cho Elon Musk, một trong những nhà tài trợ chính trị hàng đầu của mình, để cắt giảm chính phủ liên bang và nắm quyền kiểm soát các cơ quan điều hành chính phủ. Bộ Hiệu Quả Chính Phủ DOGE do Musk đứng đầu đã khống chế quyền truy cập vào các hệ thống máy tính liên bang lưu trữ thông tin cá nhân của hàng triệu người Mỹ, tài khoản ngân hàng, hồ sơ sức khỏe và số an sinh xã hội. DOGE đóng cửa hàng loạt các phòng ban của cơ quan chính phủ, viện dẫn lý do cắt giảm ngân sách để sa thải hàng trăm ngàn nhân viên liên bang.

Tháng 2/2025 đến tháng 3/2025 là tháng “càn quét” của chính quyền Donald Trump, từ di dân, luật pháp cho đến giáo dục, cho đến quyền tự do ngôn luận, bất chấp những gì đã định trong Hiến Pháp Hoa Kỳ. Những cuộc bắt giữ sinh viên ngoại quốc diễn ra trên đường phố, nhà riêng không cần đến trát tòa. Hình ảnh người dân lưu lại rồi phát tán trên mạng xã hội về những người mặc thường phục còng tay Mahmoud Khalid, sinh viên Fulbright Rümeysa Öztürk vì những bài viết bày tỏ quan điểm của họ, làm ta ngỡ như cuộc bắt giữ đang diễn ra trong một xã hội của một quốc gia Cộng Sản nào đó còn sót lại. Ngày 14/4 ICE bắt giữ sinh viên Đại học Columbia Mohsen Mahdawi ngay trước khi ông vào phỏng vấn nhập tịch, chỉ vì anh đã hoạt động ủng hộ quyền của người Palestine. Mahdawi là thường trú nhân hợp pháp của Vermont, Hoa Kỳ suốt 10 năm.

Một trong những cách để chính quyền Trump bài trừ di dân hiệu quả nhất là đánh vào nền giáo dục, điển hình là các trường đại học. Vào ngày 11/3, Trump đã sa thải một nửa số nhân viên của Bộ Giáo Dục. Ngày 20/3, Trump ký một sắc lệnh hành pháp giải tán Bộ Giáo Dục.

Ngày 25/3, chính quyền Trump ra sắc lệnh thay đổi quy tắc bầu cử mà Hiến Pháp đã quy định thuộc về các tiểu bang. Nếu sắc lệnh này thực thi, hàng triệu cử tri đủ điều kiện, đặc biệt là cử tri da màu, cử tri nữ, công dân nhập tịch, cử tri khuyết tật, cử tri có thu nhập thấp và cử tri lần đầu, đều có thể bị tước quyền bầu cử.

Tháng Tư, chính quyền Trump chính thức khơi chiến với các trường đại học hàng đầu của Mỹ, trong đó có cả cánh cửa mở ra cho loài người bước vào kỷ nguyên khoa học kỹ thuật và văn minh nhân loại. Nhà lãnh đạo, người anh hùng chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Nelson Mandela từng nói: “Để phá hủy bất kỳ quốc gia nào, không cần phải sử dụng đến bom nguyên tử hoặc tên lửa tầm xa. Chỉ cần hạ thấp chất lượng giáo dục và cho phép gian lận trong các kỳ thi của sinh viên.”

Chính quyền Trump đang “làm đúng” lời ông Mandela. Trump tiêu diệt vũ khí mạnh nhất thay đổi thế giới của loài người – giáo dục.

Trump “cải tổ” cả một phần sân của Vườn Hồng, trang trí lại Phòng Bầu Dục, biến nó thành Mar-a-lago thứ hai – một cung điện hoàng gia thế kỷ 18, để khẳng định vị thế của “Long Live King.”

Cuối tháng 4/2025, Trump lặp lại ý định ra tranh cử tổng thống lần thứ ba, bằng cách quảng cáo chiếc nón màu đỏ “Trump 2028.” 

Donald Trump tách nước Mỹ ra khỏi nền hòa bình thế giới, xa lánh Châu Âu, Nato, gây chia rẽ với các quốc gia đồng minh. Chính sách cai trị quốc gia trở thành chiến lược thôn tính các nước đồng minh trong thế kỷ 21 của một cường quốc từng là ngọn hải đăng dân chủ trên thế giới.

Một số tổ chức học thuật, thương mại, pháp lý, truyền thông như Columbia University, Amazon, Facebook, Washington Post…đã đầu hàng, chọn con đường tuân thủ hơn là nguyên tắc và chính nghĩa. Sở hữu chủ của Paramount là bà Shari Redstone, thà phá hỏng bầu khí quyển độc lập hơn 20 năm của chương trình “60 Minutes” – một kênh điều tra uy tín nhất trên truyền hình, hơn là chống lại những cuộc tấn công vô lý của Trump và đội ngũ pháp lý của ông ta. Nhà sản xuất Bill Owens của “60 Minutes” đã từ chức. Ông không chấp nhận đánh đổi sự trung thực và độc lập của truyền thông cho một chế độ độc tài.

Một trăm ngày đầu tiên tại nhiệm của Donald Trump là hình ảnh hoàn toàn khác lạ so với các chuẩn mực của tổng thống, đánh dấu bằng những quyết định tư thù, độc đoán, chia rẻ đảng phái, và chủ nghĩa dân túy cuồng loạn. Một trăm ngày của Donald Trump như bong bóng chứa đầy nỗi sợ hãi của các chính trị gia và cả người dân, ngày càng phình to, căng cứng. Theo thăm dò của ABC News, Washington Post, tỷ lệ ủng hộ tổng thống Trump sau 100 ngày nhậm chức thấp nhất trong 80 năm qua.

Trong những tuần gần đây, trên toàn nước Mỹ đã có những dấu hiệu đáng khích lệ về thái độ phản kháng đối với chính quyền Trump, trên đường phố và tại tòa án. Dân biểu Cory Booker, Chris Murphy, Alexandria Ocasio-Cortez và Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders nằm trong số những tiếng nói bất đồng mạnh mẽ nhất trên Capitol Hill. Nhưng sự thỏa hiệp và hèn nhát vẫn tại và phủ khắp Quốc Hội. Sự trả thù không còn là lời đe dọa, mà là nỗi sợ hãi đến tê liệt. Cố gắng lắm Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng Hòa Lisa Murkowski, mới thốt lên được ở Anchorage “Tất cả chúng ta đều sợ hãi.”

Nếu Thượng Nghị Sĩ Lisa Murkowski thốt lên một cách bất lực vì nỗi sợ hãi thì người dân dùng chính nỗi sợ hãi và tức giận của họ để tự bày tỏ phẫn nộ. Các cuộc tuần hành diễn ra mỗi thứ Bảy và Chủ Nhật, trước Tòa Bạch Ốc, trước các cơ quan chính phủ, chưa kể đến hai ba cuộc biểu tình lớn trong tháng Ba và tháng Tư của Women’s March và Handsoff (50501.) Và sắp tới là cuộc tổng phản kháng trên toàn quốc ngày May 1.

Trong những cuộc tuần hành đã và đang diễn ra, phần lớn là những mái tóc đã bạc trắng, nhân dáng tỉ lệ nghịch theo thời gian. Có người cầm tấm bảng nói rằng họ đã trải qua 15 đời tổng thống, đây là tổng thống Mỹ tệ hại nhất mà họ từng biết.

Ông John Mathwin, 80 tuổi và bà Judy Mathwin, 77 tuổi, mặc áo đôi có dòng chữ “Immigrants Make America Great” nắm tay nhau hòa vào đám đông trước Tòa Bạch Ốc.

Ông John nói, ông tin di dân làm cho nước Mỹ vĩ đại vì ông hiểu lịch sử.

“Tôi biết đất nước chúng ta là đất nước của di dân và tôi tin quốc gia chúng ta hùng mạnh và phần lớn nhờ vào quá khứ của nó, thời điểm đất nước chào đón những người di dân. Ngày nay vẫn còn rất nhiều nơi, nhiều người trên đất nước ủng hộ di dân. Tuy nhiên rất tiếc là chính quyền Donald Trump không như thế.”

Vợ của ông, bà Judy Mathwin đứng cạnh tiếp lời: “Cha mẹ của tôi cũng như cha của John là di dân. Những người di dân đã bị phỉ báng bằng những lời xấu xa.”

Donald Trump đã học được bài học rất lớn từ những cựu thành viên nội các. Đó là lý do khi quay lại, Trump tuyên bố chỉ chọn những người trung thành vào chính phủ mới, với tiêu chuẩn duy nhất: tuân thủ tuyệt đối. Sự bất tài, hoặc không có chuyên môn không phải là tiêu chuẩn trong việc lựa chọn nội các. Nói cách khác, Trump không chọn nội các cho bộ máy chính phủ, Trump chọn những nô lệ của chế độ độc tài. Những nô lệ đó không thể là Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis, người đã từ chức vì không đồng ý việc Trump bất ngờ rút quân khỏi Syria, và sau đó, thẳng thắn nói Trump chính là “mối đe dọa cho Hiến pháp Mỹ.” Cũng không phải là Bộ trưởng Quốc Phòng Mark Esper bị Trump sa thải sau khi công khai phản đối việc sử dụng quân đội để dẹp biểu tình trong nước và bắn vào người biểu tình. Cũng không phải chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc John Kelly, cựu Tướng Thủy quân lục chiến đã lên án Trump “không tôn trọng thể chế dân chủ và ngưỡng mộ các nhà độc tài” hay Cố vấn an ninh quốc gia John Bolton từng phát biểu “Trump không có năng lực làm tổng thống.”

Chắc chắn tiếng kêu than của bà Thượng Nghị Sĩ Lisa Murkowski sẽ không thay đổi được điều gì trong lúc này, mà chính tiếng nói và phản kháng của người dân sẽ quyết định sự tồn tại của một chính quyền. Lịch sử đã chứng minh như thế. Chỉ sợ rằng, những cử tri như ông bà John Mathwin, ở độ tuổi trên dưới 80, họ còn bao nhiêu thời gian để nhìn thấy quốc gia của họ vẫn là một cường quốc mà ông bà, cha mẹ của họ từng tìm đến.

Một ngày của họ giờ đây, dài hơn thế kỷ!

 

Kalynh Ngô