Jerome Powell - Chủ Tịch Cục Dự Trữ Liên Bang phát biểu về triển vọng kinh tế Hoa Kỳ trong bối cảnh thuế quan hàng loạt.
Ảnh chụp lại từ Youtube.
Ảnh chụp lại từ Youtube.
Trong buổi nói chuyện tại Economic Club of Chicago cách đây hai ngày, Chủ Tịch Jerome Powell của Cục Dự Trữ Liên Bang (Federal Reserve) đã cảnh báo rằng các khoản thuế nhập cảng có phạm vi và quy mô rộng lớn mà Tổng Thống Trump đang theo đuổi rất có thể sẽ dẫn đến lạm phát cao hơn và tăng trưởng chậm hơn so với dự kiến ban đầu – Tình trạng này gọi là TRÌ TRỆ LẠM PHÁT (stagflation).
Ông Powell nói “Tỷ lệ thất nghiệp rất có thể sẽ tăng khi nền kinh tế chậm lại, rất có thể, và lạm phát rất có thể cũng sẽ tăng khi thuế quan được áp dụng và dân chúng phải trả một phần thuế quan đó. Đó là tình trạng rất có thể xẩy ra.”
Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng các nước xuất cảng hàng hóa vào Mỹ phải trả thuế quan đánh, nhưng Powell lưu ý hôm thứ Tư rằng điều đó không đúng.
Lời cảnh báo của Chủ Tịch Cục Dự Trữ Liên Bang rất quan trọng nhưng không có gì mới lạ. Ông chỉ xác nhận những nhận định ít lâu nay của nhiều kinh tế gia và của cả người viết bản tin này.
TRÌ TRỆ LẠM PHÁT LÀ GÌ?
“TRÌ TRỆ LẠM PHÁT ” xảy ra khi nền kinh tế lâm vào tình trạng vừa có lạm phát cao vừa tăng trưởng chậm hoặc co cụm lại. Nói một cách khác, đây là một tình trạng có sự trùng hợp giữa giá cả tăng và tỷ lệ thất nghiệp cao.
Lạm phát thường thấp và tỉ lệ thất nghiệp cao khi nền kinh tế yếu. Lạm phát cao thường xảy ra trong nền kinh tế mạnh khi nhu cầu của người tiêu dùng đẩy giá lên cao. Tình trạng TRÌ TRỆ LẠM PHÁT mang đến điều tồi tệ nhất của cả hai thế giới: tăng trưởng kinh tế chậm và giá cả tăng cao.
Sự gia tăng đột biến về chi phí nguyên liệu thô có thể dẫn đến tình trạng TRÌ TRỆ LẠM PHÁT gây ra lạm phát và khiến người tiêu dùng có ít tiền hơn để chi tiêu.
KẾ HOẠCH THUẾ QUAN ĐẨY HOA KỲ VÀO TÌNH TRẠNG TRÌ TRỆ LẠM PHÁT
Tình trạng TRÌ TRỆ LẠM PHÁT không có gì mới, đã xẩy ra ở Mỹ vào cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980, khi lạm phát và thất nghiệp đều tăng trên 5% sau lệnh cấm vận dầu của những quốc gia Ả Rập đối với Hoa Kỳ.
Cục Dự Trữ Liên Bang đã không phải đối phó với tình trạng TRÌ TRỆ LẠM PHÁT trong khoảng một nửa thế kỷ vừa qua. Đối phó với cả hai vấn đề lạm phát và thất nghiệp cùng một lúc là một thử thách nghiêm trọng.
Nền kinh tế Hoa Kỳ dường như đang hướng đến tình trạng TRÌ TRỆ LẠM PHÁT theo hầu hết các dự báo, nhưng không rõ liệu nó có đạt đến điểm đó hoàn toàn hay không. Chủ Tịch Fed Chicago Austan Goolsbee đã phát biểu vào tuần trước tại một sự kiện ở New York rằng thuế quan của Trump đang đặt ngân hàng trung ương vào cùng một tình thế khó khăn đó.
Ông Powell nói: “Chúng tôi hiểu rằng tình trạng thất nghiệp hoặc lạm phát gia tăng có thể gây tổn hại và đau đớn cho cộng đồng, gia đình và doanh nghiệp”.
Powell cho biết nếu tình trạng đình lạm trở thành hiện thực, "chúng ta sẽ xem xét nền kinh tế còn cách mục tiêu bao xa và các mốc thời gian khác nhau có thể xảy ra mà theo đó những khoảng cách tương ứng đó dự kiến sẽ được thu hẹp".
Ông Powell tuyên bố rằng việc kiểm soát lạm phát là ưu tiên hàng đầu của Cục Dự Trữ Liên Bang. Ông nói “Nếu không có sự ổn định về giá cả, chúng ta không thể đạt được các giai đoạn dài của điều kiện thị trường lao động mạnh mẽ có lợi cho tất cả người Mỹ.”
Phát biểu của ông Powell cho thấy rào cản đối với việc cắt giảm lãi suất là rất cao. Điều này có nghĩa là Cục Dự Trữ Liên Bang hiện nay không dự tính giảm lãi suất cho tới khi có bằng chứng cụ thể cho thấy thị trường lao động đang sụp đổ trước khi hành động. Các nhà kinh tế trong phe này cho rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức hiện tại là 4.25% đến 4.5% trong phần còn lại của năm trước khi hạ lãi suất vào năm 2026.
Khi được hỏi về khả năng của Cục Dự Trữ Liên Bang trong việc thiết lập lãi suất không bị can thiệp bởi chính trị, Ông Powell cho biết tính độc lập của Cục Dự Trữ Liên Bang là "vấn đề pháp lý" và là điều được cả hai đảng ủng hộ.
Cục Dự Trữ Liên Bang chịu trách nhiệm tạo việc làm đầy đủ và kiểm soát lạm phát, nhưng kế hoạch thuế quan của Trump đe dọa cả hai mục tiêu đó. Hiện tại, theo dữ liệu mới nhất nền kinh tế Hoa Kỳ vẫn trong tình trạng khá tốt. Ông Powell cho biết động thái tốt nhất của Fed hiện tại là chờ đợi để thấy rõ ràng nền kinh tế Hoa Kỳ đang phản ứng như thế nào với các chính sách của Trump. Nhưng đây là chỉ là vấn đề thời gian cho đến khi thuế quan của Trump sẽ làm gia tăng lạm phát, tỉ lệ thất nghiệp, và kinh tế suy yếu.
PHẢN ỨNG CỦA THỊ TRƯỜNG
Thị trường lao dốc sau khi Chủ Tịch Cục Dự Trữ Liên Bang Jerome Powell vẽ ra một bức tranh trì trệ lạm phát về những rủi ro mà nền kinh tế phải đối mặt, cảnh báo về cả tăng trưởng thấp và giá cả cao do chính sách thuế quan của chính quyền Trump.
Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones giảm 700 điểm hoặc 1.7% sau khi bắt đầu ngày với một số mức tăng. S&P 500 giảm 2.3% và Nasdaq Composite nặng về công nghệ đã mất hơn 3% giá trị.
Lòng tin của người tiêu dùng đang giảm mạnh và các công ty đang phải vật lộn để soạn thảo ngân sách cho năm tới, làm tăng nỗi lo ngại rằng nền kinh tế có thể sớm rơi vào suy thoái.
TRUMP MUỐN LOẠI BỎ JEROME POWELL
Tổng Thống Trump, người đã đề cử Powell làm chủ tịch Cục Dự Trữ Liên Bang vào năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu tiên, đã viết rằng ông "luôn quá muộn và sai" trong việc giảm lãi suất và tiếc rằng nhiệm kỳ của Powell không chấm dứt sớm. Bà Janet Yellen, người tiền nhiệm của Powell từng bị Trump cáo buộc giữ lãi suất ở mức quá thấp.
Trump tức giận vì Powell đã không cứu xét những yêu cầu thường xuyên của ông về việc hạ lãi suất nhanh chóng, điều này có khả năng giúp người Mỹ dễ vay tiền để mua nhà hơn và có thể cải thiện tâm lý người tiêu dùng cũng như thúc đẩy cổ phiếu. Cục Dự Trữ Liên Bang đã ba lần cắt giảm lãi suất liên tiếp vào năm ngoái sau khi đưa lạm phát gần đạt mục tiêu 2%. Nhưng cơ quan này đã tạm dừng hạ lãi suất vì lo ngại về sự bất ổn kinh tế ngày càng gia tăng, vốn đã trở nên trầm trọng hơn do sự lãnh đạo thất thường của Trump kể từ khi nhậm chức cách đây chưa đầy ba tháng.
Powell trở thành Chủ Tịch Cục Dự Trữ Liên Bang vào năm 2018 sau khi được Trump đề cử. Ông được Tổng Thống Joe Biden bổ nhiệm lại vào năm 2022. Nhiệm kỳ hiện tại của ông kết thúc vào tháng 5, 2026. Trump có quyền bổ nhiệm chủ tịch Cục Dự Trữ Liên Bang nhưng không có quyền sa thải.
Đạo Luật Dự Trữ Liên Bang cho phép sa thải các thành viên Hội Đồng Quản Trị, bao gồm cả chủ tịch vời lý do chính đáng. Nhưng theo truyền thống, điều đó thường được hiểu là hành vi sai trái hoặc mất năng lực, chứ không phải là bất đồng chính sách.
Powell có một hồ sơ suất sắc. Ông đã ổn định nền kinh tế trong suốt giai đoạn hỗn loạn bao gồm đại dịch Covid-19 và cuộc khủng hoảng tài chính sau đó. Ông đã đưa lạm phát giảm từ trên 9% xuống mức hiện tại là 2.4% mà không gây ra tình trạng thất nghiệp lan rộng trong một cuộc hạ cánh mềm mà nhiều nhà phân tích không tin là có thể xảy ra.
Trong hai tháng đầu của nhiệm kỳ II, Trump đã nhiều lần đổ lỗi cho Joe Biden mặc dù nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ khi Phòng Bầu dục đổi chủ - trước khi ông quay sang chỉ trích người đứng đầu Cục Dự Trữ Liên Bang. Nhiều quan sát viên thời sự nhận định rằng Trump đang tìm kiếm vật tế thần trong trường hợp chiến tranh thương mại của ông thất bại và ông không thể đảm bảo các thỏa thuận với các quốc gia mà ông nhắm đến bằng thuế quan.
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
(1) Tobias Burns, “Markets drop as Powell warns of stagflation.” April 16, 2025.
(2) Rachel Siegel, “Trump’s tariffs are ‘likely’ to push prices up, Fed chief warns, prompting market slide.” Washington Post, April 17, 2025.
(3) Michael Race and Mitchell Labiak, “Trump attacks Fed boss Powell for not cutting interest rates.” BBC, April 18, 2025.
(4) By Greg Robb, “Powell warns Fed could face rising inflation and weaker labor market, will wait on rate cuts.” Marketwatch, April 16, 2025.
Gửi ý kiến của bạn
