Thống kê do Bộ Thương Mại Hoa Kỳ công bố hôm thứ Tư tuần vừa qua cho thấy tổng sản phẩm quốc nội (gross domestic product – GDP) của Hoa Kỳ đã suy giảm 0.3% trong quý đầu tiên của 2025 so với năm ngoái. Đây là lần suy thoái đầu tiên trong ba năm kể từ năm 2022. Điều này trái với hứa hẹn long trọng của Tổng Thống Donald Trump.
Không những sản lượng kinh tế suy thoái, thị trường chứng khoán cũng đã giảm mạnh. Niềm tin của người tiêu dùng đã hạ xuống mức thấp nhất kể từ khi đại dịch COVID-19.
Trump là người đã thừa hưởng một nền kinh tế vững chắc từ Joe Biden với tăng trưởng đều đặn bất chấp lãi suất cao do Cục Dự trữ Liên bang áp dụng vào năm 2022 và 2023 để chống lạm phát. Vào những tháng cuối năm 2024, tỉ lệ tăng trường kinh tế là 2.4%.
Kinh tế bị suy thoái một phần vì hàng nhập khẩu đột ngột gia tăng, khi các doanh nghiệp và người tiêu thụ tích trữ hàng hóa trước khi thuế quan của Trump có hiệu lực vào đầu tháng 4. Thống kê của Bộ Thương Mại cho thấy trị giá hàng nhập khẩu tăng 41%, mức nhanh nhất kể từ 2020.
Trong khi đó số hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ đi xuống vì bị tẩy chay và bị các nước áp thuế trả đũa. Trung Quốc đã trả lại hai máy bay Boeing đã mua của Hoa Kỳ do thuế quan mà Hoa Kỳ áp đặt đối với hàng hóa Trung Quốc và hủy bỏ hợp đồng mua thêm 50 chiếc nữa. Các cựu đồng minh của Hoa Kỳ hủy đơn đặt hàng máy bay chiến đấu F-35, tổng cộng trị giá $2 nghìn tỷ.
Mặt khác, chi tiêu của chính quyền cũng giảm 5.1% trong quý 1 của 2025 vì chính sách “cải tổ” chính quyền của Tổng Thống Trump. Một số cơ quan bị đóng cửa. Nhiều nhân viên liên bang bị sa thải.
Chi tiêu của người tiêu dùng, một động lực mạnh nhất của nền kinh tế Hoa Kỳ, cũng giảm mạnh, từ 4.1% trong ba tháng cuối của 2024 xuống còn 1.8%.
Chỉ số về niềm tin của người tiêu dùng (Index of consumer confidence) đã giảm trong năm tháng liên tiếp và thuế quan trở thành mối quan tâm hàng đầu. Nhiều người được khảo sát cho biết họ lo ngại rằng thuế nhập khẩu của Trump sẽ làm tăng giá và có thể kéo nền kinh tế vào suy thoái.
Trump đã áp thuế 10% đối với hầu hết mọi thứ mà Hoa Kỳ nhập khẩu, cùng với mức thuế 145% đối với nhiều mặt hàng từ Trung Quốc. Tổng thống cũng đã kêu gọi áp thêm thuế quan, rồi lại tạm hoãn, khiến nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng không chắc chắn về việc thuế nhập khẩu sẽ như thế nào trong tương lai. Do đó họ cắt giảm chi tiêu và đầu tư.
Công thức tính GDP:
GDP = C + G + I + X – M
C: Chi tiêu của người tiêu thụ.
G: Chi tiêu của chính quyền.
I: Đầu Tư.
X: Xuất cảng.
M: Nhập cảng.
GDP buộc phải giảm vì C, G, I, X đều giảm trong khi M lại tăng.
Báo cáo của Bộ Thương Mại vào tuần vừa qua cũng cho thấy giá cả tăng khiến Cục Dự Trữ Liên Bang lo ngại, hiện vẫn đang cố gắng hạ nhiệt lạm phát sau đợt tăng mạnh do đại dịch. Chỉ số lạm phát đã tăng ở mức 3.6% hằng năm trong quý 1 của 2025, so với mức 2.4% trong quý IV của 2024.
Cục Dự Trữ Liên Bang sẽ phải cân nhắc xem có nên cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hay giữ nguyên lãi suất ở mức cao do lạm phát tăng cao. Kinh Tế Gia Ryan Sweet thuộc Oxford Economics nhận xét “Nền kinh tế về cơ bản trì trệ trong ba tháng đầu năm trong khi lạm phát cơ bản và lạm phát chung tăng tốc, làm dấy lên lo ngại về tình trạng trì trệ lạm phát [stagflation].”
Thị trường chứng khoán sụt giảm đáng kể. Ngay sau khi bá cáo của Bộ Thương Mại được công bố, thị trường tài chính lao dốc. Chỉ số Dow Jones giảm 400 điểm ngay khi mở cửa phiên giao dịch ngay sau khi số liệu GDP được công bố. Chỉ số S&P 500 giảm 1,5% và chỉ số Nasdaq composite giảm 2%.
Tính đến thứ Ba tuần vừa qua, chỉ số S&P 500 đã giảm 7.3% kể từ ngày nhậm chức của Tổng Thống Trump, trong khi chỉ số Nasdaq thiên về công nghệ đã giảm 11%. NPR nhận định rằng đây là hiệu suất tệ nhất của thị trường khi bắt đầu một nhiệm kỳ tổng thống mới kể từ những năm 1970.
Nhiều kinh tế gia cho rằng thuế nhập khẩu rộng lớn của Trump và cách triển khai thất thường của ông sẽ gây tổn hại đến tăng trưởng trong ba quý còn lại của năm 2025 và rủi ro suy thoái đang gia tăng.
Carl Weinberg, kinh tế trưởng tại High Frequency Economics nhận định “Chúng tôi cho rằng sự suy thoái của nền kinh tế sẽ trở nên tồi tệ hơn trong nửa cuối năm nay. Sự bất ổn tai hại và thuế cao hơn - thuế quan là thuế đánh vào hàng nhập khẩu — sẽ đẩy tăng trưởng GDP vào mức âm vào cuối năm nay.”
Tham khảo:
(1) Ben Casselman, “U.S. Economy Shrank in First Quarter, in Reading Clouded by Messy Trade Data.” New York Times, April 30, 2025.
(2) Lauren Aratani, “US economy shrinks in first quarter of Trump 2.0 amid sweeping tariffs.” The Guardian, April 30, 2025.
(3) Harriet Torry, “U.S. Economy Shrank in First Quarter as Imports Surged Ahead of Tariffs.” Wall Stree Journal, April 30, 2025.
(4) PBS, “As Trump trade wars disrupt businesses, U.S. economy shrinks 0.3 percent in first quarter.” April 30, 2025.
Gửi ý kiến của bạn
