Ảnh: American Community Media
Vào ngày 2 tháng 4, tổng thống Trump đã công bố "Ngày Giải Phóng", thông báo ý định áp thuế quan lên ít nhất 90 quốc gia. Trump cho biết kế hoạch áp thuế quan toàn diện sẽ tạo ra thu nhập cho chính phủ, đồng thời chống lại các chính sách thương mại “không công bằng” của các quốc gia khác đối với Hoa Kỳ.
Trong một cuộc họp báo trên mạng do American Community Media tổ chức vào giữa tháng 8/2025, các diễn giả thảo luận về những ảnh hưởng của thuế quan đối với người tiêu dùng, người lao động và các doanh nghiệp nhỏ Hoa Kỳ. Các chuyên gia cũng phân tích liệu Trump có thể đàm phán thành công kế hoạch áp thuế hay không, đặc biệt là đối với các quốc gia có nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil.
Trong hội nghị thượng đỉnh ngày 15 tháng 8 năm 2025 tại Anchorage, Alaska, tổng thống Trump đã tiếp đón tổng thống Putin nồng nhiệt, thể hiện mối quan hệ tốt đẹp đã có từ lâu giữa hai nhà lãnh đạo này. Câu hỏi đặt ra là việc mua dầu thô của Nga có còn được sử dụng để làm quân bài mặc cả trong các cuộc đàm phán với Ấn Độ và Trung Quốc hay không?
Đầu tháng 8, Trump tăng thêm 25% mức thuế đối với hàng hóa từ Ấn Độ, nâng tổng mức thuế lên tới 50%. Trump gọi đây là một biện pháp trừng phạt nhằm ngăn chặn Ấn Độ mua dầu mỏ của Nga. Trung Quốc hiện là nước mua dầu mỏ lớn nhất của Nga; Ấn Độ đứng thứ nhì. Chính quyền Trump cáo buộc Ấn Độ đang hưởng lợi từ việc mua dầu rồi bán lại, đồng thời gián tiếp hỗ trợ Nga trong cuộc chiến tranh với Ukraine. Tuy nhiên, Trump lại không áp mức thuế trừng phạt tương tự đối với Trung Quốc, quốc gia mua 2 tỷ thùng dầu mỗi ngày từ Nga và bán lại cho các nước châu Âu. Nhưng Trung Quốc có thể phải đối mặt với mức thuế quan lên tới 145% nếu không đạt được thỏa thuận trước tháng 11, thời điểm thỏa thuận đình chiến kết thúc.
Theo Tiến Sĩ Anil Deolalikar, giáo sư kinh tế tại UC Riverside, việc Ấn Độ và Trung Quốc nhượng bộ là một kịch bản khó xảy ra. Hoa Kỳ và Trung Quốc nhiều khả năng sẽ đàm phán để đạt một thỏa thuận chung về thuế quan. Bởi vì cả hai nền kinh tế này có mối liên hệ mật thiết và phụ thuộc lẫn nhau. Tác động của mức thuế quan cao đối với cả hai sẽ là thảm khốc; và người dân Mỹ sẽ lãnh chịu hậu quả.
Giá trị xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ năm ngoái đạt khoảng 450 tỷ đô la. Xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ vào Mỹ đạt 80 tỷ đô la; nhưng dịch vụ của Ấn Độ - được miễn thuế - chiếm đến 200 tỷ đô la. Xuất khẩu của Brazil sang Hoa Kỳ khoảng 40 tỷ đô la. Brazil cũng đã bị Hoa Kỳ áp thuế 50%, chủ yếu vì việc truy tố cựu tổng thống Jair Bolsonaro, một đồng minh của Trump.
Đối với Trung Quốc, xuất khẩu sang Hoa Kỳ chiếm chưa đến 2% GDP. Trump đã miễn thuế cho nhiều mặt hàng điện tử - chẳng hạn như iPhone, với 75% trong số đó được sản xuất tại Trung Quốc. Do đó, Trung Quốc không bị yếm thế khi đàm phán như Việt Nam, quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc nặng vào xuất khẩu. Tuy nhiên, nếu các mức thuế quan cao được áp dụng, nền kinh tế Trung Quốc vẫn sẽ bị ảnh hưởng. Họ không hoàn toàn suy thoái, nhưng mức tăng trưởng sẽ chậm lại nhiều.
TS Deolalikar cho rằng thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ không đầu hàng trước yêu cầu ngừng mua dầu mỏ của Nga. Khi chiến tranh Nga-Ukraine bắt đầu vào ngày 24 tháng 2 năm 2022, chính quyền Biden nhận thấy tác động xấu đến nguồn cung dầu mỏ toàn cầu nếu Nga bị cấm bán hoàn toàn, cho nên đã khuyến khích Ấn Độ tiếp tục mua dầu từ Nga. Và nay, Hoa Kỳ thật “đạo đức giả” khi nói rằng Ấn Độ đang ủng hộ Nga trong cuộc chiến chống lại Ukraine! Cựu Đại sứ tại Ấn Độ Eric Garcetti đã nhắc lại thỏa thuận ngầm này giữa Ấn Độ và Hoa Kỳ tại Hội Nghị Đa Dạng Trong Quan Hệ Quốc Tế được tổ chức tại Washington D.C. vào tháng 5 năm 2024. Ấn Độ mua dầu của Nga vì Hoa Kỳ muốn có ai đó mua dầu của Nga với mức giá trần, do đó không vi phạm qui định cấm vận. Hoa Kỳ không muốn giá dầu tăng nên đã làm điều này.
Nhiều khả năng ông Modi sẽ không nhượng bộ. Ấn Độ đang mua dầu với giá rẻ từ Nga để hỗ trợ người dân của mình. Hơn nữa, nếu Ấn Độ không mua từ Nga, Saudi Arabia và Hoa Kỳ sẽ không thể đáp ứng nhu cầu của họ. Ấn Độ có thể sẽ phải chuyển sang mua dần của Iran, một quốc gia khác đang chịu lệnh trừng phạt.
Ông Deolalikar còn lưu ý rằng Trump rất thất thường trong các cuộc đàm phán thuế quan, và có thể xóa bỏ mức phạt 25% bất kể Ấn Độ có tiếp tục mua dầu của Nga hay không. Các mức thuế quan được áp dụng rồi lại được dỡ bỏ, được điều chỉnh lên xuống trong bốn tháng qua. Vì vậy, các chuyên gia thận trọng khi đánh giá tác động của thuế quan đối với các nền kinh tế.
Một viễn cảnh không tốt khác dành cho Hoa Kỳ: chính sách thuế quan của Trump đang đưa các nền kinh tế mới nổi lại gần nhau hơn, tạo ra một mặt trận liên kết thống nhất. Modi đã công bố kế hoạch thăm Trung Quốc lần đầu tiên sau bảy năm vào tháng tới. Và ông cũng đã gặp Tổng thống Brazil, Luiz Inácio Lula da Silva vào ngày 8 tháng 7 vừa qua. Thế giới sẽ thấy các quốc gia trong khối BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa) xích lại gần nhau hơn, điều này đi ngược lại lợi ích lâu dài của Hoa Kỳ. Gần đây đã có một thông cáo về việc Ấn Độ, Trung Quốc và Brazil đang cùng lên kế hoạch cho một cuộc họp thượng đỉnh ba bên trong vòng hai tháng tới.
Cũng trong hội thảo, Tiến Sĩ Neale Mahoney, Giám Đốc Viện Nghiên Cứu Chính Sách Kinh Tế của Đại Học Stanford, trình bày tóm lược về những tác động của chính sách thuế quan lên người dân Hoa Kỳ trên mọi lĩnh vực. Đầu tiên thuế đánh vào hàng nhập khẩu đem thêm nguồn ngân sách cho chính phủ; nhưng cái giá phải trả là vật giá tăng và người dân phải gánh chịu. Nói một cách khác, người dân Hoa Kỳ bị đánh thuế một cách gián tiếp; và những cộng đồng có thu nhập thấp sẽ bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Kế đến, việc chính phủ liên tục thay đổi chính sách thuế, ngày áp dụng thuế khiến cho các doanh nghiệp sản xuất, nhà đầu tư không thể xây dựng được kế hoạch kinh doanh của mình, gây bất ổn cho thị trường. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ, xương sống của nền kinh tế Hoa Kỳ, sẽ bị ảnh hưởng nặng hơn do phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu. Khi các doanh nghiệp gặp khó khăn, thị trường lao động cũng bị ảnh hưởng theo, tỉ lệ thất nghiệp có khả năng tăng.
Các diễn giả khuyên người dân nên lên tiếng với các dân biểu liên bang đại diện khu vực về những khó khăn kinh tế mà mình đang phải gánh chịu. Kỳ bầu cử giữa kỳ vào năm 2026 có vai trò quan trọng. Những dân biểu muốn giữ ghế có thể sẽ phải cân nhắc, tìm cách ngăn chặn những tác động của chính sách thuế quan lên cử tri của mình. (VB)
Gửi ý kiến của bạn
