Hôm nay,  

Viet Book Fest: Trăn Trở Của Dòng Văn Học Người Việt Hải Ngoại Sau 50 Năm

09/04/202519:45:00(Xem: 3728)
Thai Nguyen
Giờ đọc truyện – Thái Nguyễn và các em thiếu nhi
tại VietBook Fest 2025.

 

(SANTA ANA, Calif., Thanh-Tâm) Một tay cầm micro, tay kia cố gắng lật trang sách để giữ nó cố định, Thái Nguyễn chỉ vào hình ảnh cô tài tử Hollywood gốc Việt đang tiếp nhận những ‘hào quang ánh sáng’ của báo chí điện ảnh Mỹ, trong tà áo dài màu xanh lá cây đậm, giới thiệu về sách thiếu nhi Mai’s áo dài: “Đây là lần đầu tiên áo dài Việt Nam hiện diện trên thảm đỏ Oscar!”

Khán giả của Thái, các em thiếu nhi ở tuổi tập đọc tập nói và phụ huynh của các em, chăm chú nhìn, dường như chưa cảm nhận được cái giọng đầy tự hào pha lẫn nhiều nỗi niềm của Thái. Chắc là chưa thấm được ý nghĩa về sự hiện diện của chiếc áo dài Việt Nam trên thảm đỏ Hollywood, “Đây là lý do chú viết sách này, cho các con đó,” Thái Nguyễn giải thích thêm.

Là một nhà thiết kế thành danh ở Mỹ, Thái Nguyễn không lạ gì với các nghệ sĩ tên tuổi có tầm vóc quốc tế như Jennifer Lopez, Adriana Grande, Ali Wong, Kelly Marie Trần, vân vân vì anh từng thiết kế nhiều mẫu áo sang trọng cho họ để họ đem tên tuổi của mình và hình ảnh áo dài Việt Nam ra thế giới.

Nhưng ở đây, tại hội chợ sách Việt do hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ VAALA tổ chức hôm chủ nhật, 6 tháng 4, ở viện bảo tàng Bowers thuộc thành phố Santa Ana, nơi có người Việt tị nạn đầu tiên định cư, Thái Nguyễn, đến Mỹ năm 1993, là một trong nhiều người gốc Việt muốn truyền đạt mơ ước của mình đến thế hệ tiếp nối.

Thường thì đọc sách để mở mang tâm trí, có ước mơ, rồi biến những giấc mơ đó thành sự thật. Trong sách Mai’s ao dai của Thái Nguyễn và Monique Trường, áo dài Việt Nam như một trang phục sang trọng được ưa chuộng của các ngôi sao điện ảnh Hollywood chỉ hiện diện trong giấc mơ của bé Mai 5 tuổi. Nhưng trong đời thực, Thái Nguyễn đi ngược, anh biến giấc mơ của mình thành hiện thực trước, rồi đem ước mơ đó vào sách, hy vọng nhóm tí lửa cho tụi nhỏ.

Bên cạnh anh là cô Jennifer Phở, không họ hàng thân thích gì, nhưng có chung tâm huyết muốn truyền đạt, gìn giữ ngôn ngữ văn hóa Việt cho sấp nhỏ. Cô Phở thường dạy cho các em nhỏ sinh ra và lớn lên ở Mỹ phát âm và nói tiếng Việt qua các bài hát vần trên kênh youtube Mommy&Me (Mẹ và Tôi) cùng với chị gái và cháu của mình.

Nói là cô, nhưng thật ra cô Phở chỉ ở độ tuổi đôi mươi, ba mươi. Cô Phở này sinh ra ở Mỹ và là thế hệ người Mỹ gốc Việt thứ hai ở vùng Little Saigon, Nam California, thủ phủ của người Việt tị nạn.

Chương trình hội chợ sách Việt

Tự Lực
Năm nay, ngoài chương trình đọc sách cho thiếu nhi, ca hát nhảy múa thiếu nhi do cô Phở đảm trách, hội chợ sách Việt còn có không gian tô màu, làm thủ công cho các em nhỏ và phụ huynh. Thêm vào đó là hai gian hàng bán sách tiếng Anh của tiệm sách LibroMobile do người Mỹ gốc Latin làm chủ, và gian hàng sách tiếng Việt của tiệm sách Tự Lực, do người gốc Việt làm chủ. Tự Lực là nhà bán sách tiếng Việt duy nhất ở Mỹ đang còn hoạt động.

“Hơi lo đấy em ạ,” anh Đồng, chủ tiệm sách Tự Lực chia sẻ. “Mấy hôm trước mỗi khi có chương trình bán sách trên mạng thì có người gọi vào mua sách từ các tiểu bang khác, có khi hơn cả chục quyển. Mà dạo này không thấy gì cả.”

Cư dân ở Mỹ đang trải qua nền kinh tế thời chính phủ Trump, người tuyên bố sẽ đánh thuế quan toàn cầu, khả năng lạm phát nhiều khiến giá cả tăng cao, chắc có lẽ cư dân cũng dè chừng, giảm bớt chi tiêu phần nào cho nhu cầu đời sống tinh thần như mua sách để đọc.

Nhưng người trẻ ở hội chợ sách Việt thì khác, họ xếp hàng dài xung quanh khuôn viên hội chợ, mua ba bốn quyển sách cùng một lúc, kiên nhẫn chờ đến lượt mình để trò chuyện và xin chữ ký của các tác giả.

Nhất là các tác giả có tên tuổi đạt nhiều danh hiệu giải thưởng danh giá như Việt Thanh Nguyễn, người Mỹ gốc Việt đầu tiên đoạt giải Pulitzer Prize cho tiểu thuyết tiếng Mỹ The Sympathizer - Cảm tình viên trong làng văn học của Mỹ.

Sách Cảm tình viên đã được chuyển ngữ qua hơn 30 ngôn ngữ khác nhau, và cũng được hãng HBO chuyển thể thành phim truyền hình nhiều tập với các đạo diễn tài ba như Park Chan-wook, người Nam Hàn, Marc Munden, người Anh, và Fernando Meirelles, người Brazil.

Dù vậy, tác giả tiểu thuyết The Sympathizer vẫn còn nhiều băn khoăn với chính cái tên và danh tánh của mình.

“Ở Mỹ thì tên trước họ sau, Viet Thanh Nguyen. Theo tiếng Việt thì họ trước tên sau, Nguyễn Thanh Việt,’ tác giả chia sẻ bằng tiếng Mỹ. “Khi sách tôi được chuyển ngữ, có nhiều chủ bút hỏi, Viet Thanh Nguyen, hay Nguyễn Thanh Việt, hay Nguyễn, Việt Thanh, cái nào đây?

“Thôi thì không thắc mắc nữa, giờ cứ đồng nhất Viet Thanh Nguyen cho tôi, tôi quyết định như vậy,” anh nói tiếp về những băn khoăn về danh tánh của mình cho khán giả tham dự trong buổi hội thảo cùng với ký giả nhiều kinh nghiệm Andrew Lâm và giáo sư luật khoa Lan Cao.

Ba diễn giả này - Việt Thanh Nguyễn, Andrew Lâm, Lan Cao - họ thuộc thế hệ người gốc Việt một rưỡi, nữa nạc nữa mỡ, hiểu cả hai văn hóa, nhưng cũng có hai cái gốc, nên sự giằng co danh tánh trong tư tưởng và trong công việc cũng là một điều dễ hiểu.

HÌnh 4A
Nhà văn Việt Thanh Nguyễn, Andrew Lâm, Lan Cao và người điều hợp Tiến sĩ Thúy V. Đặng

Danh tánh


Đối với người Mỹ gốc Việt thế hệ thứ hai, sự giằng co danh tánh đó không phải và thách thức hàng đầu trong sự nghiệp của họ. Họ đã hình thành cái danh tánh của mình qua những câu chuyện của thế hệ đi trước, từ lâu rồi.

Cái chính là họ muốn khẳng định tầm nhìn, sự nghiệp, danh tánh, và nhân cách của họ ở quốc gia họ đang sinh sống, một cách không nhân nhượng.

“Tôi muốn sách của tôi tìm đến những người mà nó muốn tìm,” đầu bếp David Phu Tu, cũng là tác giả quyển sách The Memory of Taste – Ký ức của Gu vị (tạm dịch), tuyên bố.  “Tôi muốn làm việc có chủ ý, không chỉ vì tiền. Đương nhiên có thêm tiền thì tốt, nhưng nếu bắt tôi không được nói những gì tôi muốn, thì tôi thà không làm.”

“Don’t be afraid to get fired,” (Đừng có sợ bị đuổi việc) Carolynn Huỳnh, tác giả sách “The Fortunes of Jaded Women” (Phận Đàn Bà Giữa Phong Sương) và My Family Recipe (Công Thức Gia Truyền) khuyên những ai đam mê với nghề viết lách.

Carolynn kể lúc cô còn đi làm ở sở, cô chỉ muốn viết dù công việc ở sở không phải là viết. Cô cứ mở màn hình máy tính lên và viết. Không cần biết. Đồng nghiệp đi ngang và họ có thể thấy cô đang viết chương mấy, trong giờ làm việc.

Hiện sách The Fortunes of Jaded Women của Carolynn đang được Hollywood chuyển thể thành phim truyền hình nhiều tập.

Hình ctb“Viết được cứ viết!” Nhà văn Cung Tích Biền khuyến khích.

Ông là người có hơn 70 năm kinh nghiệm trong nghề làm báo, viết lách. Cũng là người trải qua thời đốt sách của Cộng sản Việt Nam sau 1975, bị người Việt Nam trong nước đạo chữ, mạo danh của chính ông giai đoạn bây giờ. Có lẽ ông là diễn giả có tuổi nhất tại các buổi hội thảo của hội chợ sách Việt do VAALA tổ chức năm nay.

“Hãy viết, tiếng nào cũng được. Rồi sẽ có người thông dịch. Cộng đồng nào có quá khứ thì sẽ có tương lai,” ông nhắn nhủ cho thế hệ người Việt mai sau.


Hội chợ sách Việt năm nay tổ chức từ 10 sáng đến 5 giờ chiều, với khoảng 300 trăm người tham dự.

 

Trần Thanh-Tâm

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
William Shakespeare và Anne Hathaway thành vợ chồng vào năm 1582. Chàng mới mười tám tuổi, nàng hai mươi sáu và đang mang thai. Một năm sau, Susanna ra đời. Đến năm 1585, cặp song sinh Judith và Hamnet xuất hiện, khiến căn nhà nhỏ ở Stratford-upon-Avon đầy thêm tiếng trẻ. Trong khi Anne ở lại quê chăm con và giữ nếp nhà, Shakespeare phần lớn thời gian sống giữa London—cách Stratford gần trăm dặm—nơi ông theo đuổi sân khấu và chữ nghĩa. Những năm tháng ấy, ông vẫn đều đặn đi về, nhưng cuộc sống gia đình đa phần đặt trên vai Anne.
Nói đến thi ca “một thời” của Thầy thì khả năng nào để nói, chữ nghĩa nào để diễn đạt, và tư tưởng – tình cảm nào để thấu ý thơ. Thôi thì mình nói bằng tấm lòng chân thành, bằng chút ân tình quý kính mà Thầy trò một thời học tập, làm việc bên nhau. Do vậy, xin đừng bông đùa chữ nghĩa mà thất lễ. Tản mạn thi ca, người viết muốn nói đến vài ý thơ của Thầy đã rơi rớt đâu đó, ẩn núp dưới rặng chân mây, bên bờ vực thẳm, hay như là ủ mình nơi “không xứ” vượt thoát tử sinh của bậc Đại sĩ, mà hòa quyện với đời một thứ tình cảm thâm trầm, da diết của thi nhân.
LTS: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ (1945-2023) là một học giả, nhà văn, nhà thơ, nhà phiên dịch Tam Tạng Kinh điển Phật Giáo của Việt Nam trong thời hiện đại. Thầy đã xuất bản hàng chục tác phẩm về Phật học, văn học và triết học. Thầy viên tịch vào ngày 24/11/2023 tại Chùa Phật Ân, Đồng Nai, Việt Nam. Việt Báo xin dành số báo đặc biệt kỳ này để tưởng niệm hai năm ngày Thầy viên tịch và cũng để tỏ lòng tri ân những đóng góp của Thầy cho nền văn hóa và văn học của Dân Tộc và Phật Giáo Việt Nam.
Với lòng kính cẩn và tri ân, xin được cùng hướng về vị Thầy chung của chúng ta: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ, người đã một đời cống hiến cho sự nghiệp văn hoá, giáo dục và sự tồn vong của Chánh Pháp. Người là bậc Cao tăng, Thạc đức của Phật giáo Việt Nam. Người là hiện thân của Bồ-đề nguyện và Bồ-đề hành. Người là bậc Đại sĩ, bằng bi nguyện và hùng lực đã giữ vững con thuyền Đạo pháp trong lòng Dân tộc. Từ thuở thiếu thời, Người đã bộc lộ tài hoa, cốt cách và phẩm hạnh cao quý của Sa môn. Tuổi ba mươi đã phải khép lại những trang cảo thơm, lên rừng xuống biển, chịu lênh đênh cùng vận nước thăng trầm. Bản án tử hình không khiến Người dao động tâm tư, chỉ làm sáng thêm tinh thần “uy vũ bất năng khuất”. Tù đày và quản thúc không thể thay đổi được một người đã quyết tâm sống trọn vẹn với những giá trị mình đã lựa chọn.
Quán trọ là cõi tạm thế gian. Nẻo về là Niết-bàn lộ. Từ quán trọ đến Niết-bàn, nói xa thì muôn trùng vạn dặm của ba A-tăng-kỳ kiếp, mà nói gần thì chỉ cách nhau trong đường tơ kẽ tóc của một móng tâm. Tâm khởi động thì ở quán trọ. Tâm tịch lặng thì là Niết-bàn. Khi khởi tâm “nhớ nửa cung đàn” thì đang ở quán trọ. Nhưng hãy để ý chữ “nửa cung đàn” là cách ẩn dụ của nhà thơ Tuệ Sỹ. Nó diễn bày một cách tinh tế cảm thức siêu thoát của nhà thơ. Nhớ trọn cung đàn thì đó là thứ nhớ nhung bị vướng lụy của tình cảm phàm tình. Nhớ “nửa cung đàn” thì đó chỉ là dư âm lướt nhẹ qua tâm hồn rỗng lặng như cánh chim bay qua bầu trời xanh không để lại dấu vết gì. Thầy Tuệ Sỹ là người nghệ sĩ siêu thoát, như có lần nhà bình luận văn học Đặng Tiến đã viết về thơ của Thầy trong bài “Âm trầm Tuệ Sỹ”:“Thơ bao giờ cũng phản ảnh ba tính cách: môi trường xã hội trong lịch sử; ngôn ngữ trong những biến chuyển với thời đại; và tác giả, qua đời sống hàng ngày;
“Cụ tượng” – cái tên nghe vừa vụng, vừa ngang. Vụng, vì nó ngắt gọn một cách bất chấp quy phạm. Ngang, vì nó từ chối cả hệ thống gọi tên vốn dĩ đã quá đông đúc của nghệ thuật: nào “trừu tượng”, nào “biểu hiện”, nào “tối giản”. Bùi Chát không tham gia vào cuộc xếp loại ấy, anh chỉ muốn gọi đúng động tác của mình: cụ thể hóa những mảnh hỗn độn mù mờ bên trong.
Tôi không trừu tượng hóa thế giới hiện thực này. Khi vẽ, tôi chỉ cụ thể hóa những trừu tượng luôn có sẵn trong tôi. “Trừu tượng” đối với tôi không phải sự biến dạng hiện thực. Nó vốn tồn tại từ trước, trong những tầng hỗn độn mù mờ bên trong con người. Thứ đó không tên gọi, không hình dáng, như một khối đá chưa được đẽo gọt, một đám mây cuộn không thể nắm bắt. Khi vẽ, tôi chỉ làm công việc duy nhất: kéo nó ra ngoài, trao cho nó một hình thái bằng màu, bằng nét, bằng bố cục.
Mùa Thu ở Seattle hiện tại và mùa Thu ở làng Cau, tỉnh Thái Bình mấy mươi năm về trước cùng bềnh bồng trôi trong trái tim của một người di tản, như những con tằm qua bao bàn tay của người phụ nữ lao động thành tấm áo tơ đẹp như gấm trên nước Trung Hoa… mà người dệt lụa không bao giờ được mặc, và người mặc áo tơ tằm đó cũng không bao giờ biết được công lao và tài hoa của người làm nên sản phẩm quý đó.
Mỗi lần đến thăm, Cụ đều vui vẻ, minh mẫn, kể chuyện xưa, nụ cười hiền hậu và giọng nói ấm áp. Cụ thường bảo: “Nhà giáo là nghề, nhà văn là nghiệp.” Cái nghiệp dĩ văn chương ấy, với Cụ, là hành trình tu tập – văn là thiền, chữ là tâm. Văn chương Cụ Doãn là cõi thần thoại của chính cuộc đời này: nơi cô bé bán diêm, chú lính chì, hay người tù trong lao lý đều tỏa sáng bằng ánh sáng của lòng người tỉnh thức. Trong Khu Rừng Lau, Cụ từng viết: “Cách giữ nước hiệu nghiệm là phải phát triển ngay khu rừng văn hóa…”. Một lời nhắn gửi vượt thời gian – giữa đạo pháp và dân tộc.
Nhà văn Doãn Quốc Sỹ sinh ngày 17/2/1923 tại Hà Đông, ngoại ô Hà Nội. Thời trẻ, ông theo Việt Minh chống Pháp, nhưng sau khi nhận ra bộ mặt thật của cộng sản, ông đã bỏ về thành. Ông từng học luật và muốn thi làm thẩm phán. Năm 1946, ông kết hôn với cô Hồ Thị Thảo, con gái của nhà thơ trào phúng Tú Mỡ - Hồ Trọng Hiếu. Đưa gia đình di cư vào nam sau Hiệp định Geneve năm 1954, ông tiếp tục nghề dạy học và sinh hoạt văn học nghệ thuật suốt thời Việt Nam Cộng hòa cho đến tháng 4/1975. Ông đã dạy nhiều trường trung học, từ trường Nguyễn Khuyến ở Nam Định, đến Chu Văn An, Hồ Ngọc Cẩn ở Sài Gòn. Ông cũng là giáo sư của Trường Quốc gia Sư phạm, Đại học Văn Khoa và Đại học Vạn Hạnh.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.