Tổng thống Trump đề cử E.J. Antoni, trưởng kinh tế gia của Heritage Foundation, làm Ủy viên Sở Thống Kê Lao Động, thay cho Erika McEntarfer vừa bị lột chức. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)
(WASHINGTON, ngày 11 tháng 8, Reuters) – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm Thứ Hai tuyên bố sẽ đề cử kinh tế gia bảo thủ E.J. Antoni vào vị trí Ủy viên Sở Thống Kê Lao Động (Bureau of Labor Statistics, BLS). Quyết định này được đưa ra chỉ 10 ngày sau khi ông bất ngờ sa thải người tiền nhiệm vì bản phúc trình không tốt về thị trường việc làm, kèm theo cáo buộc (không có bằng chứng) rằng bà đã thao túng số liệu.
Antoni hiện là trưởng kinh tế gia tại Heritage Foundation ở Washington, nổi tiếng với lập trường chỉ trích BLS.
BLS là cơ quan thuộc Bộ Lao Động, chịu trách nhiệm công bố dữ liệu về tình hình việc làm và lạm phát hàng tháng, được các kinh tế gia, giới đầu tư và quyết sách gia theo dõi sát sao.
Những con số từ BLS có thể ngay lập tức tác động đến thị trường chứng khoán, trái phiếu và tiền tệ quốc tế. Trên mạng xã hội Truth Social, Trump cho biết: “Nền kinh tế của chúng ta đang phát triển mạnh, và E.J. sẽ bảo đảm số liệu được công bố TRUNG THỰC và CHÍNH XÁC.”
Năm ngoái, Antoni từng viết trên New York Post rằng “Bộ Lao Động thời Biden–Harris như đang sống ở xứ sở thần tiên,” sau khi BLS công bố số liệu điều chỉnh giảm mạnh việc làm trong khoảng tháng 4/2023 đến tháng 3/2024.
Việc đề cử Antoni, người từng tham gia “Project 2025,” đã làm dấy lên nhiều lo ngại. Joe Brusuelas, trưởng kinh tế gia tại RSM US, nhận xét: “Đề cử ông này sẽ khiến nhu cầu sử dụng dữ liệu thống kê do các công ty tư nhân cung cấp tăng mạnh.”
Alex Jacquez, Giám đốc chính sách của Groundwork Collaborative, mỉa mai Antoni là “kẻ nịnh nọt,” và cho rằng đây rõ ràng là “phá hoại tính độc lập của quy trình phân tích, khiến dữ liệu kinh tế Hoa Kỳ bị mất sạch uy tín.”
Nếu được Thượng Viện chuẩn thuận, Antoni sẽ nắm quyền lãnh đạo một cơ quan đang bị soi xét gắt gao vì chất lượng thống kê ngày càng giảm sút.
Việc Trump sa thải Erika McEntarfer, Ủy viên BLS do cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm, vào ngày 1 tháng 8 càng khiến dư luận lo lắng về độ tin cậy của dữ liệu kinh tế liên bang. Quyết định sa thải diễn ra chỉ vài giờ sau khi BLS công bố phúc trình số việc làm mới trong tháng 7 thấp hơn nhiều so với dự đoán, đồng thời điều chỉnh số liệu việc làm cho tháng 5 và tháng 6 ở mức cao chưa từng có.
Cáo buộc vô căn cứ
Khi đưa ra quyết định lột chức McEntarfer, Trump cáo buộc bà đã cố tình thao túng số liệu việc làm vì động cơ chính trị, nhưng không có bằng chứng nào chứng minh điều này.
Trump thề thốt sẽ kiếm “người có năng lực và trình độ cao hơn nhiều” để lên thay. Theo Heritage Foundation, Antoni sở hữu bằng tiến sĩ kinh tế, từng là kinh tế gia tại Texas Public Policy Foundation và giảng dạy các môn kinh tế lao động, tiền tệ và ngân hàng.
Trước mắt, Antoni sẽ phải giải quyết những vấn đề tồn đọng của BLS: tỷ lệ phản hồi khảo sát suy giảm và khó khăn trong thu thập dữ liệu ở các chuỗi thống kê quan trọng, đặc biệt là về lạm phát.
Sung Won Sohn, giáo sư tài chính và kinh tế tại Đại học Loyola Marymount, nhận xét: “Có đầy đủ bằng cấp về kinh tế không có nghĩa là ông ấy am hiểu cách BLS tổng hợp dữ liệu và thực hiện các điều chỉnh hàng tháng. Rồi sẽ có những số liệu không hợp ý Tổng thống Trump; để coi tới lúc đó ông ấy giải thích thế nào và Trump phản ứng ra sao.”
Phúc trình về việc làm phi nông nghiệp (nonfarm payrolls) của BLS hàng tháng mang đến bức tranh tổng thể về thị trường lao động Hoa Kỳ, với nhiều số liệu quan trọng: số việc làm mới, tỷ lệ thất nghiệp, số người tìm việc và nghỉ việc, mức lương bình quân mỗi giờ cũng như số giờ làm việc trung bình trong tuần.
Sau khi công bố, các số liệu sẽ được cập nhật hai lần để bổ sung dữ liệu khảo sát mới từ các công ty, xí nghiệp và điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mùa vụ. Ngoài ra, còn có một đợt rà soát và điều chỉnh lớn hằng năm.
Về lạm phát, Chỉ số CPI và PPI là bộ đôi đo lường lạm phát được tin cậy lâu nay – cung cấp hàng trăm điểm dữ liệu về biến động giá cả, từ trứng trong siêu thị đến hợp đồng bảo hiểm xe. Các quyết sách gia, nhất là Quỹ Dự Trữ Liên Bang, dựa nhiều vào các chỉ số này; CPI còn được dùng để tính toán mức tăng trợ cấp An Sinh Xã Hội hằng năm cho người hưu trí.
Trong nhiều năm, BLS phải hoạt động với nguồn ngân sách eo hẹp qua các đời tổng thống (dù là đảng Cộng Hòa hay Dân Chủ). Thêm vào đó, Tòa Bạch Ốc dưới thời Trump tiến hành chiến dịch cắt giảm mạnh chi tiêu và sa thải hàng loạt nhân viên liên bang nhằm tái cấu trúc bộ máy chính phủ, khiến việc thu thập dữ liệu cho một số hạng mục CPI tại nhiều khu vực bị đình chỉ.
Trước tình trạng đó, BLS phải sử dụng phương pháp imputation (ước lượng số liệu thay thế) để lấp đầy dữ liệu bị thiếu. Tỷ lệ giá cả được ước tính thay vì thu thập thực tế đã tăng gấp hơn ba lần trong năm nay, lên tới 35%.
Erica Groshen, cựu Ủy viên BLS dưới thời Tổng thống Barack Obama và những tháng đầu của nhiệm kỳ Trump, bày tỏ lo ngại: “Với tình hình cắt giảm nhân sự như vậy, tôi lo rằng sẽ có những việc không thể hoàn thành đúng tiến độ, và những sai lạc và lỗi sẽ bắt đầu len lỏi vào các bản phúc trình.”
