Chiếc xe pickup EV Chevy Silverado (Nguồn: Việt Báo)
Trong thời điểm chính quyền Mỹ đang quay lưng lại với xe điện (EV), bình luận viên Channing Lee của tạp chí The Hill bình luận về sự thất bại của nước Mỹ trong cuộc đua về kỹ thuật trong ngành công nghệ quan trọng này, mà Trung Quốc đang dẫn đầu ngày càng xa.
Trong khi Bắc Kinh xây dựng các nhà máy khổng lồ, Hoa Kỳ lại loay hoay tranh luận về vấn đề tín dụng thuế dành cho EV. Trung Quốc coi xe điện là một chiến lược công nghiệp, nước Mỹ lại coi đó là chính sách về biến đổi khí hậu. Hiện nay, Trung Quốc chiếm 60% doanh số bán xe điện chạy bằng bình điện trên toàn cầu, thống trị chuỗi cung ứng bình điện dành cho xe điện, xe tải và xe buýt trong tương lai. Mỹ chỉ đạt con số 16%.
Nước Mỹ đáng lẽ ra không ở vị thế như vậy. Chính một công ty Mỹ - Tesla - đã đưa xe điện trở lại với thế giới hiện đại. Năm 2009, Tesla công bố mẫu xe Model S chạy hoàn toàn bằng điện đầu tiên, bắt đầu giao hàng bốn năm sau đó. Người tiêu dùng Mỹ giàu có đã đổ xô mua chiếc xe "hot" mới này, nhưng hầu hết dân Mỹ lại e ngại mức giá cao của nó. Trung Quốc đã nắm bắt cơ hội để công nghiệp hóa, tiếp thu ý tưởng tiên phong của Tesla, và biến nó thành một cuộc cách mạng thị trường đại chúng.
Đến năm 2015, Trung Quốc đã vượt qua Hoa Kỳ về doanh số bán xe điện chạy bằng bình điện trong nước. Mặc dù nhiều trong số đó là xe Tesla, nhưng việc Trung Quốc sớm áp dụng xe điện đã báo hiệu hướng đi của ngành công nghiệp này.
Cùng năm đó, Bắc Kinh khởi động "Sản xuất tại Trung Quốc 2025", một chính sách công nghiệp nhằm đẩy nhanh năng lực sản xuất tiên tiến và giảm sự phụ thuộc vào nước ngoài. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã xác định "xe năng lượng mới" là một lĩnh vực chiến lược từ rất lâu trước đó, ngay từ năm 2006. Họ tiếp nối với Kế hoạch Phát triển Xe Năng lượng Mới và Tiết kiệm Năng lượng Quốc gia vào năm 2012. Khi "Sản xuất tại Trung Quốc 2025" nâng tầm xe điện thành ưu tiên quốc gia, ngành công nghiệp này đã bùng nổ.
Trong khi đó, Hoa Kỳ đã đi sai hướng. Thay vì định vị xe điện như một công nghệ đột phá, Washington lại coi đó là vấn đề môi trường, một vấn đề vẫn còn gây chia rẽ chính trị cho đến hiện tại. Kết quả là các giải pháp chính sách quốc gia bị ảnh hưởng. Khoản tín dụng thuế liên bang dành cho xe điện $3,400 được đưa ra vào năm 2005, sau đó được tăng lên $7,500, là biện pháp đáng kể nhất mà chính quyền Mỹ dành cho EV. Nó đã hết hạn vào ngày 30 tháng 9 năm 2025 với một chính quyền mới ưu tiên phát triển kỹ nghệ xăng dầu.
Bên cạnh khuyến khích của liên bang, các tiểu bang đã bổ sung thêm các khoản giảm giá, quyền sử dụng làn đường carpool dành cho EV. Những ưu đãi này nhằm mục đích khuyến khích người tiêu dùng, chứ không phải để củng cố ngành sản xuất của Mỹ. Những hỗ trợ hạn hẹp đó không phải là chiến lược toàn cầu. Trong khi nước Mỹ tranh luận về EV và môi trường, Trung Quốc xây dựng nền tảng cho một trật tự công nghiệp mới. Kết quả là ngày nay, các nhà sản xuất xe điện hàng đầu thế giới hầu hết là Trung Quốc.
Xe điện không chỉ là những chiếc xe sạch, mà còn là những chiếc máy tính trên xe, được kết nối với dữ liệu, chip và cơ sở hạ tầng. Thua cuộc đua trong lĩnh vực EV đồng nghĩa với việc mất đi đòn bẩy đối với các tiêu chuẩn công nghệ quan trọng, chuỗi cung ứng, việc làm trong ngành công nghiệp tương lai này. Vấn đề không chỉ nằm ở các nhà sản xuất xe hơi; mà còn là sức mạnh quốc gia, và tương lai của hệ sinh thái công nghệ Hoa Kỳ.
Tại Trung Quốc, xe điện hiện đang là trung tâm của sự đổi mới. Các công ty đang tích hợp các hệ thống giải trí thực tế, lái xe với hỗ trợ trí tuệ nhân tạo, và thậm chí cả việc lắp đặt drone trên nóc xe, cùng với những tiến bộ trong kỹ thuật sạc nhanh và thiết kế bình điện. Bắc Kinh hiện đang thực hiện chiến lược xe kết nối thông minh, tích hợp xe cộ với đường xá và hệ thống đám mây thông qua mạng lưới do AI điều khiển. Nếu Trung Quốc xuất khẩu kỹ thuật này ra toàn cầu, các xe điện không kết nối của Hoa Kỳ và các nước đồng minh có nguy cơ bị loại khỏi các thị trường trong tương lai.
Hoa Kỳ phải bắt đầu coi xe điện là một lĩnh vực công nghệ tiên tiến, đóng vai trò trung tâm trong cạnh tranh kinh tế và sức mạnh đổi mới của quốc gia. Các nhà lãnh đạo quốc gia nên vượt lên trên việc trợ cấp mua EV, tập trung vào phát triển công nghiệp, nghiên cứu và phát triển xe, phần mềm, cơ sở hạ tầng dữ liệu an toàn… Và Hoa Kỳ sẽ không làm điều đó một mình. Các đồng minh Nhật Bản, Đức cũng đang đối mặt với thách thức tương tự. Việc sản xuất bình điện chung, các tiêu chuẩn công nghiệp chung và đầu tư phối hợp có thể củng cố sự phát triển chung trong ngành công nghiệp xe điện.
Xe điện không phải chỉ là vấn đề của khí hậu, mà là nền tảng tiếp theo cho sức mạnh công nghệ toàn cầu. Nước Mỹ không thể ngồi yên một chỗ, chứ đừng nói đến việc đi tụt lùi trong kỹ thuật xe điện như hiện nay.
Việt Báo lược dịch
Nguồn: We’re losing the EV race because we still think it’s about the environment đăng trên tạp chí The Hill
Gửi ý kiến của bạn
