Băng vải với chữ ký của nhân viên và nhà thầu NASA treo bên ngoài Hạm đội Phóng 39B, phía sau là hỏa tiễn Artemis II của NASA. (NASA/Joel Kowsky, CC BY-NC-ND 4.0)
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa quyết định hoãn kế hoạch phóng sứ mệnh Artemis II ít nhất một tháng, sau khi một loạt vấn đề kỹ thuật phát sinh trong bài “tổng diễn tập kỹ thuật” trên bệ phóng tại Trung tâm Không gian Kennedy, bang Florida. Trong quá trình nạp nhiên liệu siêu lạnh cho tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), các cảm biến phát hiện rò rỉ hydro – loại nhiên liệu hiệu suất cao nhưng đòi hỏi tiêu chuẩn kín khít cực kỳ nghiêm ngặt – khiến quy trình thử nghiệm phải dừng lại trước khi hoàn thành toàn bộ trình tự đếm ngược.
Các kỹ sư cũng ghi nhận trục trặc ở tàu Orion, phương tiện sẽ chở phi hành đoàn tới vùng lân cận Mặt Trăng: một van điều áp cần được hiệu chỉnh thêm, trong khi các bước đóng kín khoang tàu mất nhiều thời gian hơn so với tính toán ban đầu. Điều kiện thời tiết lạnh tại bãi phóng làm suy giảm hiệu năng của một số cụm camera và gây gián đoạn cục bộ trên các kênh liên lạc âm thanh giữa mặt đất và hệ thống điều khiển.
Artemis II là sứ mệnh dự kiến đưa bốn phi hành gia – ba người Mỹ và một người Canada – bay vòng quanh Mặt Trăng trong chuyến đi khoảng mười ngày, nhằm kiểm tra toàn diện khả năng làm việc của tổ hợp SLS–Orion trong môi trường không gian sâu trước khi tiến tới đổ bộ vùng cực nam Mặt Trăng trong những năm tới. Tổ hợp này đã được chuyển ra bệ phóng 39B hôm 17 tháng 1, di chuyển từ tòa nhà lắp ráp với tốc độ chưa tới một dặm một giờ, nhưng khi cất cánh sẽ tăng tốc lên trên 22.000 dặm một giờ để thoát khỏi trường hấp dẫn Trái Đất và đi vào quỹ đạo hướng Mặt Trăng. Nhiệm vụ cốt lõi của chuyến bay là đưa phi hành đoàn bay qua phía xa Mặt Trăng, kiểm chứng các hệ thống sinh hoạt, liên lạc và điều khiển trong điều kiện thực tế, trước khi chuyển giao nhiệm vụ đổ bộ bề mặt cho Artemis III.
Giới chuyên môn thường ví Artemis II như một “chuyến leo núi thử” trước khi chinh phục đỉnh Everest: mọi trang thiết bị – từ “áo quần, dây leo” cho đến “bình dưỡng khí” – phải được kiểm tra trong điều kiện vận hành thực sự trước khi bước vào chặng leo quyết định. Từ sau kỷ nguyên Apollo, đội ngũ kỹ sư và nền tảng công nghệ đã thay đổi gần như hoàn toàn: máy tính trên mô-đun đổ bộ Apollo chỉ có dung lượng bộ nhớ khoảng 4 kilobyte – nhỏ hơn một tấm ảnh chụp bằng điện thoại thông minh ngày nay cả hàng nghìn lần – trong khi hệ thống hiện nay là một kiến trúc phức hợp gồm tên lửa SLS do Boeing làm thầu chính với hơn một nghìn nhà thầu phụ, cùng khoang Orion được phát triển từ chương trình Constellation dưới thời Tổng thống George W. Bush, vốn đặt mục tiêu đưa con người ra ngoài quỹ đạo gần Trái Đất.
Tương tự chiến lược thời Apollo, NASA tiếp tục cách tiếp cận “bay vòng trước, đổ bộ sau”: năm 1968, chuyến bay Apollo 8 đưa phi hành gia bay quanh Mặt Trăng đã mang lại bức ảnh “Trái Đất mọc” nổi tiếng, đánh dấu lần đầu nhân loại nhìn lại hành tinh xanh của mình từ khoảng cách liên hành tinh. Kể từ đó, các tàu quỹ đạo như Lunar Reconnaissance Orbiter với hệ thống máy ảnh LROC đã lập bản đồ gần như toàn bộ bề mặt Mặt Trăng với độ phân giải đủ để nhận diện dấu vết các bãi đáp Apollo. Tuy nhiên, quan sát trực tiếp bằng mắt của phi hành gia được huấn luyện về địa chất cho phép nhận diện sắc thái màu, cấu trúc địa hình và bối cảnh tại chỗ, bổ sung chiều sâu khoa học cho dữ liệu ảnh đen trắng hoặc ảnh giả màu từ vệ tinh.
Trong giai đoạn tới, NASA sẽ tập trung khắc phục các vấn đề kỹ thuật được phát hiện trong lần diễn tập vừa qua, đồng thời lên kế hoạch thực hiện thêm một lượt chạy thử nạp đầy đủ nhiên liệu, bao gồm cả diễn tập quy trình thoát hiểm cho phi hành đoàn và các bài thử nạp – xả những loại nhiên liệu năng lượng cao như hydrazine trong điều kiện kiểm soát an toàn. Phi hành đoàn Artemis II, gồm các phi hành gia NASA Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada, tạm thời được dỡ bỏ chế độ cách ly và ở lại Houston, trước khi quay trở lại quy trình cách ly khoảng hai tuần trước thời điểm phóng mới.
Artemis II hiện được lên lịch sớm nhất vào tháng 3 năm 2026, với khả năng lùi sang tháng 4 tùy thuộc tình trạng kỹ thuật, điều kiện thời tiết, cấu hình quỹ đạo và cả các yếu tố an toàn vùng bãi phóng như hoạt động tàu thuyền hay đàn chim. Khi hoàn tất toàn bộ chuỗi thử nghiệm và đánh giá, Artemis II sẽ trở thành bước chuyển tiếp mang tính quyết định, mở đường cho Artemis III – phi vụ được dự trù vào khoảng năm 2028 – đưa con người trở lại đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng sau hơn nửa thế kỷ.
Gửi ý kiến của bạn
