Đột quỵ xảy ra khi nguồn máu nuôi một phần của não bị cắt đứt. Khi đó, tế bào não bắt đầu chết đi chỉ trong một thời gian rất ngắn.
Việc dùng ma túy giải trí như cannabis, cocaine và amphetamine có thể làm nguy cơ đột quỵ tăng mạnh, nhất là ở người trẻ, theo Rebecca Whittaker viết trên The Independent ngày 8 tháng 3 năm 2026, dẫn một nghiên cứu mới của Đại học Cambridge đăng trên tạp chí International Journal of Stroke.
Đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Tại Anh, mỗi năm có khoảng 100,000 người bị đột quỵ. Từ lâu, giới y khoa đã biết rằng việc ăn uống lành mạnh, vận động đều đặn và bỏ thuốc lá có thể làm giảm rủi ro. Nay, nghiên cứu mới cho thấy ma túy giải trí cũng là một yếu tố đáng ngại, đặc biệt ở lớp tuổi còn trẻ.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Cambridge đã thực hiện một cuộc phân tích tổng hợp từ nhiều công trình trước đó, với dữ liệu của hơn 100 triệu người. Kết quả cho thấy cocaine làm nguy cơ đột quỵ tăng 96%, amphetamine tăng 122%, còn cannabis tăng 37%.
Khi tách riêng nhóm dưới 55 tuổi, mức nguy cơ còn cao hơn nữa. Amphetamine làm nguy cơ đột quỵ tăng 174%, tức gần gấp ba. Cocaine làm tăng 97%, còn cannabis tăng 14%. Trong số các chất được khảo sát, amphetamine là chất liên hệ mạnh nhất với đột quỵ nơi người trẻ.
Ngược lại, nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ đáng kể giữa opioid và nguy cơ đột quỵ. Điều này không có nghĩa opioid là an toàn, nhưng trong phần phân tích này, dữ liệu chưa cho thấy một liên hệ rõ như với cocaine, amphetamine hay cannabis.
Các tác giả nghiên cứu cho rằng những chất kể trên có thể dẫn tới đột quỵ qua nhiều con đường khác nhau. Chúng có thể làm huyết áp tăng vọt đột ngột, gây rối loạn nhịp tim, co thắt mạch máu, và làm máu dễ đông hơn. Tất cả những yếu tố ấy đều có thể cắt nguồn máu lên não hoặc gây chảy máu trong não.
Tiến sĩ Eric Harshfield, thuộc Khoa Khoa Học Thần Kinh Lâm Sàng của Đại học Cambridge, nói rằng kết quả phân tích cho thấy chính các chất ma túy này góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ, chứ không chỉ là hệ quả của lối sống đi kèm nơi người sử dụng. Theo ông, phát hiện này cho thấy việc giảm lạm dụng chất gây nghiện cũng phải được xem là một phần của chính sách y tế công cộng để giảm số ca đột quỵ.
Phân tích sâu hơn còn ghi nhận rối loạn sử dụng cocaine có liên hệ với xuất huyết não và với loại đột quỵ do cục máu đông gây ra. Trong khi đó, rối loạn sử dụng cannabis có liên hệ với đột quỵ nói chung, đặc biệt là loại đột quỵ do tắc các động mạch lớn.
Đột quỵ xảy ra khi nguồn máu nuôi một phần của não bị cắt đứt. Khi đó, tế bào não bắt đầu chết đi chỉ trong một thời gian rất ngắn. Hậu quả có thể là liệt, mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, tàn phế lâu dài, thậm chí tử vong. Vì vậy, bất cứ yếu tố nào làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhất là ở người còn trẻ, đều đáng để cảnh giác.
Nghiên cứu này cũng nhắc lại một điều đơn giản nhưng quan trọng: đột quỵ không chỉ là chuyện của tuổi già. Khi việc sử dụng ma túy giải trí lan rộng trong giới trẻ, nguy cơ ấy cũng theo đó mà tăng lên. Nói cách khác, đây không chỉ là một vấn đề xã hội hay pháp lý, mà còn là một vấn đề y tế công cộng rất rõ rệt.
Tựu trung, kết quả của Đại học Cambridge cho thấy muốn giảm số ca đột quỵ trong tương lai, chỉ khuyên ăn uống điều độ hay tập thể dục thôi chưa đủ. Việc ngăn ngừa và giảm lạm dụng ma túy, nhất là amphetamine, cocaine và cannabis, cũng cần được đặt vào vị trí trung tâm trong các chiến dịch bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
