Một điều khoản then chốt trong dự luật bầu cử do phía Cộng Hòa đề xướng tại Quốc hội liên bang có thể trở thành gánh nặng lớn cho hàng triệu cử tri Mỹ: buộc người ghi danh bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang phải nộp giấy tờ chứng minh quốc tịch. Dự luật SAVE America Act đã qua Hạ viện và dự trù được Thượng viện đem ra tranh luận, biểu quyết trong tuần tới. Ảnh: istockphoto.
- Dự Luật Bầu Cử Của Cộng Hòa Có Thể Khiến Nhiều Cử Tri Mỹ Gặp Khó Vì Giấy Tờ Quốc Tịch
- Trump Dọa Đánh Thẳng Vào Mạng Dầu Hỏa Của Iran Sau Đợt Oanh Kích Ở Đảo Kharg
- Giáo Hoàng Leo: Các Nhà Lãnh Đạo Kitô Giáo Khởi Chiến Nên Tự Xét Lương Tâm Và Xưng Tội
- Trump Đối Diện Lời Kêu Gọi Luận Tội Sau Bản Tin Về Khoản Phí TikTok 10 Tỉ Đô-La
- Jared Kushner Vừa Làm Đặc Sứ Trung Đông Vừa Gọi Vốn Cho Hãng Đầu Tư Riêng
- Trump Tìm Cách Khai Thác Dầu Ngoài Khơi California
- Bộ Tư Pháp Tiếp Tục Gây Sức Ép, Đường Vào Ghế Chủ Tịch Fed Của Kevin Warsh Thêm Rối
- Hoa Kỳ Giảm Mạnh Lệ Phí Từ Bỏ Quốc Tịch Xuống Còn 450 Đô-La
- Biểu Tình Vì Mất Điện Ở Cuba Biến Thành Bạo Loạn, Trụ Sở Đảng Bị Tấn Công
- Vaccine Cúm Năm Nay Bảo Vệ Kém Hơn Thường Lệ Tại Hoa Kỳ
Dự Luật Bầu Cử Của Cộng Hòa Có Thể Khiến Nhiều Cử Tri Mỹ Gặp Khó Vì Giấy Tờ Quốc Tịch
Một điều khoản then chốt trong dự luật bầu cử do phía Cộng Hòa đề xướng tại Quốc hội liên bang có thể trở thành gánh nặng lớn cho hàng triệu cử tri Mỹ: buộc người ghi danh bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang phải nộp giấy tờ chứng minh quốc tịch. Dự luật SAVE America Act đã qua Hạ viện và dự trù được Thượng viện đem ra tranh luận, biểu quyết trong tuần tới.
Theo AP, điều khoản gây tác động rộng nhất không phải là phần đòi xuất trình giấy tờ có ảnh, mà là phần buộc người dân phải nộp bằng chứng quốc tịch khi ghi danh bỏ phiếu hoặc ghi danh lại. Trong khi đó, việc người không phải công dân đi bầu trong bầu cử liên bang vốn đã bị cấm trên toàn quốc, và các trường hợp vi phạm được ghi nhận là rất hiếm.
Khó khăn nằm ở chỗ các giấy tờ được chấp nhận không hề dễ kiếm như nhiều người tưởng. Hộ chiếu là giấy tờ thuận tiện nhất, nhưng chỉ khoảng một nửa người trưởng thành ở Mỹ có hộ chiếu, mà dự luật lại đòi hộ chiếu còn hiệu lực. Làm hộ chiếu mới cũng tốn thời gian và tiền bạc; lệ phí tiêu chuẩn cho người lớn là 165 đô-la, chưa kể phí hình và các khoản trả thêm nếu muốn làm gấp.
Giấy khai sanh có chứng thực là một chọn lựa khác, nhưng cũng không đơn giản. Nhiều nơi phải chờ nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng mới lấy được bản sao hợp lệ. Những người có tên trên giấy khai sanh không trùng với giấy tờ hiện tại — thường gặp nơi phụ nữ đổi họ sau khi lập gia đình — có thể còn phải nộp thêm giấy hôn thú hoặc hồ sơ liên hệ khác.
AP dẫn một nghiên cứu năm 2025 của Đại học Maryland cho biết khoảng 21,3 triệu công dân đủ điều kiện đi bầu không có sẵn, hoặc không dễ lấy được, các giấy tờ cần thiết để chứng minh quốc tịch. Dự luật cũng không cấp thêm ngân khoản cho các tiểu bang và địa phương để thực hiện quy định mới hay phổ biến rộng rãi cho cử tri biết trước.
Kinh nghiệm tại New Hampshire cho thấy trở ngại này không chỉ là giả thuyết. Một cử tri trẻ tên Joshua Bogdan kể rằng khi đi bầu tại địa chỉ mới, bằng lái xe không còn đủ, và anh chỉ bỏ phiếu được vì tình cờ đã đem giấy khai sanh theo để làm REAL ID. Theo AP, các nhóm bảo vệ quyền bầu cử lo ngại nếu luật liên bang này thành hình quá sát kỳ bầu cử, nhiều cử tri hợp lệ có thể bị chặn lại chỉ vì thiếu giấy tờ đúng mẫu.
Trump Dọa Đánh Thẳng Vào Mạng Dầu Hỏa Của Iran Sau Đợt Oanh Kích Ở Đảo Kharg
Trump ngày 14 tháng 3 cho hay quân đội Hoa Kỳ đã phá hủy các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, đầu mối then chốt trong mạng xuất cảng dầu của Iran, đồng thời cảnh cáo hạ tầng dầu hỏa của Tehran có thể sẽ là mục tiêu kế tiếp nếu Iran tiếp tục cản trở tàu bè qua eo biển Hormuz. AP cho biết chiến sự nay đã bước sang tuần lễ thứ ba.
Theo AP, Hoa Kỳ cũng đang tăng quân tại khu vực, gồm các đơn vị thuộc Marine Expeditionary Unit và một chiến hạm đổ bộ tấn công. Giới chức Mỹ nói việc điều quân này chưa nhất thiết đồng nghĩa với một cuộc hành quân trên bộ sắp xảy ra, nhưng rõ ràng cho thấy Washington đang chuẩn bị cho khả năng chiến cuộc lan rộng hơn.
Trong buổi họp báo tại Ngũ Giác Đài hôm 13 tháng 3, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, “bị thương và có thể bị biến dạng,” nhưng không đưa ra bằng chứng công khai. AP ghi nhận ông này chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi lên nắm quyền.
Một diễn biến khác làm tình hình thêm nặng nề: toàn bộ sáu quân nhân trên chiếc phi cơ tiếp dầu KC-135 rơi ở miền tây Iraq đã thiệt mạng. Vụ rơi phi cơ này nâng số quân nhân Hoa Kỳ tử trận trong Operation Epic Fury lên ít nhất 13 người, trong đó bảy người chết trong giao tranh.
Tại eo biển Hormuz, giới chức Mỹ tiếp tục cáo buộc Iran cố tình gây rối luồng hàng hải trong một tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Nếu các đe dọa nhắm vào hạ tầng dầu hỏa Iran trở thành hành động thật sự, thị trường năng lượng toàn cầu có thể sẽ chịu thêm một cơn chấn động mới.
Ở mặt trận Lebanon, Bộ Y tế nước này nói hơn 100 trẻ em nằm trong số 773 người thiệt mạng vì các đợt không kích của Israel sau 10 ngày giao tranh với Hezbollah. Phía Israel nói các cuộc oanh kích tại Lebanon và Iran vẫn đang tiếp diễn và gia tăng cường độ.
Như vậy, chiến trường nay không còn gói trong ranh giới Iran và Israel. Từ Iraq đến Lebanon, từ Kharg đến Hormuz, các điểm nóng đang nối lại thành một chuỗi khủng hoảng quân sự và dầu hỏa có sức dội ra toàn vùng.
Cùng lúc đó, lời lẽ từ Washington cũng cho thấy Bạch Ốc đang chọn cách nâng sức ép thay vì hạ giọng. Với tình hình hiện nay, dầu hỏa, vận tải biển và an ninh khu vực Trung Đông sẽ còn là ba biến số chi phối tin tức quốc tế trong những ngày tới.
Giáo Hoàng Leo: Các Nhà Lãnh Đạo Kitô Giáo Khởi Chiến Nên Tự Xét Lương Tâm Và Xưng Tội
Giáo Hoàng Leo XIV nói rằng các nhà lãnh đạo chính trị theo Kitô giáo, nếu mang trách nhiệm nặng nề trong các cuộc chiến, nên tự xét lương tâm và đi xưng tội. Phát biểu này được ngài đưa ra trong một bài nói chuyện với các linh mục tại Vatican, nhưng không nêu đích danh nhà lãnh đạo hay cuộc chiến nào.
Theo Reuters, nguyên văn câu hỏi của Giáo Hoàng là liệu những người Kitô hữu “mang trách nhiệm nặng nề trong các cuộc xung đột vũ trang” có đủ khiêm nhường và can đảm để “xét mình nghiêm chỉnh” và đi xưng tội hay không. Bài nói chuyện diễn ra trong một hội nghị tại Vatican về bí tích giải tội, nơi ngài nhấn mạnh rằng việc xưng tội không chỉ giúp từng cá nhân mà còn góp phần đem lại hòa bình và sự hiệp nhất cho xã hội.
Reuters ghi nhận rằng trong những ngày gần đây, Giáo Hoàng Leo đã tăng cường lời kêu gọi chấm dứt cuộc chiến Iran, bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 sau các cuộc không kích phối hợp của Hoa Kỳ và Israel. Trong cùng bối cảnh ấy, Hồng y Robert McElroy của Washington cũng nói đầu tuần này rằng các cuộc oanh kích nhằm vào Iran không đáp ứng tiêu chuẩn “chiến tranh chính đáng” của Giáo hội Công giáo.
Về giáo lý, Giáo hội Công giáo nhìn chung chống chiến tranh, dù từ lâu vẫn dùng học thuyết “chiến tranh chính đáng” để xét xem một cuộc chiến có thể được coi là hợp luân lý hay không, thí dụ trong trường hợp đẩy lui một cuộc xâm lăng bất công. Reuters cũng nhắc rằng Trump lớn lên trong truyền thống Cơ Đốc Giáo, còn một số nhân vật cao cấp trong chính quyền như Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio là người Công giáo.
Trump Đối Diện Lời Kêu Gọi Luận Tội Sau Bản Tin Về Khoản Phí TikTok 10 Tỉ Đô-La
Theo Reuters, dẫn lại từ bản tin của Wall Street Journal, đăng ngày 13 tháng 3, tổng thống Donald Trump đang đối diện thêm một đợt chỉ trích sau khi Wall Street Journal loan tin chính quyền của ông có thể nhận khoảng 10 tỉ đô-la tiền “phí” từ thương vụ chuyển quyền kiểm soát hoạt động TikTok tại Hoa Kỳ. Theo Reuters, các nhà đầu tư đứng sau thương vụ gồm Oracle, Silver Lake và MGX của Abu Dhabi, và nhóm này đã nộp khoảng 2.5 tỉ đô-la vào Bộ Ngân khố khi giao dịch hoàn tất hồi tháng 1.
Thương vụ này được thực hiện qua một liên doanh mới mang tên TikTok USDS Joint Venture LLC, trong đó phía Mỹ nắm đa số, còn ByteDance giữ 19.9% cổ phần. Reuters cho hay cơ cấu này được dựng lên nhằm tránh lệnh cấm TikTok tại Hoa Kỳ và để đáp ứng các đòi hỏi về an ninh dữ liệu.
Theo Reuters, giới chức chính quyền nói khoản phí lớn nói trên là hợp lý vì Trump đã giúp dàn xếp thỏa thuận, xử lý các quan ngại an ninh quốc gia và thương lượng với Trung Quốc. Trump trước đó cũng từng nói Hoa Kỳ sẽ nhận được một khoản “fee-plus” từ thương vụ này.
Sau khi bản tin xuất hiện, một số nhà báo và cây bút pháp lý trên mạng xã hội đã lên tiếng kêu gọi luận tội Trump, cho rằng đây là một hành vi tham nhũng công khai. Tuy vậy, tính đến ngày 13 tháng 3, Reuters chỉ ghi nhận làn sóng chỉ trích công khai chứ chưa ghi nhận một thủ tục luận tội chính thức nào được mở ra tại Quốc hội liên bang.
Trong khi đó, thương vụ TikTok vẫn đang đối diện tranh tụng. Axios cho biết một vụ kiện mới lập luận rằng các sắc lệnh của Trump liên quan đến TikTok là bất hợp pháp, và cơ cấu hiện nay có thể vi phạm điều kiện của luật liên bang vốn đòi hỏi ByteDance không được duy trì quan hệ điều hành với hoạt động TikTok tại Mỹ.
Jared Kushner Vừa Làm Đặc Sứ Trung Đông Vừa Gọi Vốn Cho Hãng Đầu Tư Riêng
Jared Kushner, con rể của Trump và hiện giữ vai trò một trong những người điều đình chính của Hoa Kỳ tại Trung Đông, đang tìm cách gọi thêm từ 5 tỉ đô-la trở lên cho Affinity Partners, hãng đầu tư tư nhân của mình. Theo The New York Times ngày 13 tháng 3 năm 2026, Affinity đã tiếp xúc với Quỹ Đầu tư Công của Saudi Arabia, vốn là nhà đầu tư lớn nhất của hãng từ sau nhiệm kỳ đầu của Trump, và dự trù cũng sẽ tìm thêm vốn từ các quỹ quốc gia tại Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Qatar.
Bản tin cho biết nỗ lực gọi vốn này diễn ra cùng lúc Kushner đang đảm nhiệm nhiều vai trò ngoại giao quan trọng cho chính quyền Trump, từ tiếp xúc với ngoại trưởng Iran tại Geneva, tham gia nỗ lực đưa con tin ra khỏi Gaza, cho đến góp phần điều đình giữa Nga và Ukraine. Hồi tháng Giêng tại Davos, Kushner đi trong phái đoàn chính thức của Hoa Kỳ, nhưng cũng đồng thời bàn riêng với giới doanh thương quốc tế về kế hoạch gọi thêm hàng tỉ đô-la cho Affinity.
Theo các tài liệu mà The New York Times xem được, Affinity cho biết đã dùng hơn ba phần tư trong số gần 5 tỉ đô-la huy động được từ năm 2021 đến nay, và đang nêu mức lợi nhuận ước tính khoảng 25%. Sự việc này làm dấy lên thêm câu hỏi về ranh giới giữa công vụ và quyền lợi tư nhân trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump.
Một tổ chức giám sát tại Washington trong tuần này đã yêu cầu Bạch Ốc buộc Kushner phải công khai tài chánh theo tiêu chuẩn tương tự các viên chức công quyền khác.
Trump Tìm Cách Khai Thác Dầu Ngoài Khơi California
Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, một đạo luật có từ thời Chiến tranh Lạnh, để thúc đẩy việc tăng sản lượng dầu ngoài khơi miền Nam California, giữa lúc chiến tranh với Iran làm thị trường năng lượng chao đảo và giá dầu tăng mạnh.
Theo sắc lệnh này, chính phủ liên bang có thể gạt qua luật tiểu bang và đẩy nhanh thủ tục cấp phép cho Sable Offshore Corp., một công ty ở Houston đang muốn tái khởi động việc khai thác từ các giàn dầu ngoài khơi California. Mục tiêu là đưa trở lại hoạt động hệ thống Santa Ynez, gồm ba giàn dầu ngoài khơi Santa Barbara, một cơ sở xử lý trên đất liền và đường ống Las Flores dẫn dầu tới các nhà máy lọc dầu trong vùng.
Sable nói rằng nếu được tái khởi động, hệ thống này có thể bơm ngay từ 45,000 đến 55,000 thùng dầu thô mỗi ngày, và có thể tăng lên 60,000 thùng vào cuối thập niên này. Tuy vậy, con số ấy vẫn rất nhỏ so với khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đang bị ảnh hưởng vì eo biển Hormuz bị khép.
Bạch Ốc xem đây là một cách để giảm cú sốc giá dầu do chiến tranh gây ra. Nhưng phía California coi đây là một cuộc đụng đầu mới giữa Trump và Thống đốc Gavin Newsom, người từ lâu vẫn là một trong những tiếng nói chỉ trích Trump mạnh nhất.
Phía Newsom bác bỏ kế hoạch này, cho rằng đây chỉ là một màn trình diễn chính trị. Phát ngôn viên Anthony Martinez nói sản lượng tăng thêm nếu có cũng chỉ tương đương 0.05% sản lượng dầu thô, không đủ để kéo giá xuống, đồng thời cảnh báo Trump không thể chỉ bằng một chữ ký mà gạt bỏ luật California và cả phán quyết hiện hành của tòa liên bang.
Bộ Tư Pháp Tiếp Tục Gây Sức Ép, Đường Vào Ghế Chủ Tịch Fed Của Kevin Warsh Thêm Rối
Một thẩm phán liên bang ngày 13 tháng 3 đã bác hai trát đòi tài liệu nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell, nói rằng cuộc điều tra hình sự của văn phòng Biện lý Liên bang tại Washington thiếu cơ sở và mang dấu hiệu gây áp lực chính trị. Nhưng Bộ Tư pháp cho biết sẽ kháng cáo, khiến trở ngại đối với việc chuẩn thuận Kevin Warsh vào ghế chủ tịch Fed chưa hề chấm dứt.
Theo Reuters, cuộc điều tra do Jeanine Pirro dẫn đầu xoay quanh chi phí trùng tu trụ sở Fed. Một số dân biểu Cộng Hòa và đặc biệt là thượng nghị sĩ Thom Tillis đã nói sẽ ngăn mọi đề cử vào Fed chừng nào cuộc điều tra đối với Powell còn tiếp tục. Điều đó đồng nghĩa việc Warsh, dù được Trump chọn, vẫn có thể bị kẹt lại tại Thượng viện.
Nói gọn, phán quyết của tòa tạm thời gỡ áp lực lên Powell, nhưng việc Bộ Tư pháp kháng cáo lại làm hồ sơ của Warsh thêm khó đi. Muốn thay người ở Fed cho sớm, Bạch Ốc trước hết phải dẹp yên chính cuộc điều tra do phe mình dựng lên.
Hoa Kỳ Giảm Mạnh Lệ Phí Từ Bỏ Quốc Tịch Xuống Còn 450 Đô-La
Washington — Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 13 tháng 3 đã giảm khoảng 80% lệ phí từ bỏ quốc tịch Mỹ, từ 2.350 đô-la xuống còn 450 đô-la. Quy định cuối cùng đã được đăng trên Federal Register và có hiệu lực ngay trong ngày. Mức phí mới đưa lệ phí này trở lại bằng mức được áp dụng hồi năm 2010, khi chính phủ lần đầu thu tiền cho thủ tục từ bỏ quốc tịch.
Theo AP, mức phí 2.350 đô-la được nâng lên từ năm 2015 để bù chi phí hành chánh trong lúc số người xin từ bỏ quốc tịch tăng mạnh, một phần vì các quy định khai báo thuế đối với công dân Mỹ sống ở nước ngoài. Việc tăng phí ấy đã bị nhiều tổ chức đại diện cho người Mỹ ở hải ngoại phản đối suốt nhiều năm, trong đó có Association of Accidental Americans tại Pháp.
Nhóm này nói quyết định mới là một bước nhìn nhận rằng quyền từ bỏ quốc tịch phải được bảo đảm dễ tiếp cận hơn. Tuy vậy, thủ tục từ bỏ quốc tịch Mỹ vẫn là một tiến trình dài và chặt chẽ.
Đương sự phải nhiều lần xác nhận bằng lời nói và giấy tờ với viên chức lãnh sự rằng họ hiểu rõ hậu quả pháp lý trước khi tuyên thệ từ bỏ quốc tịch, rồi hồ sơ còn phải qua bước duyệt xét của Bộ Ngoại giao.
Biểu Tình Vì Mất Điện Ở Cuba Biến Thành Bạo Loạn, Trụ Sở Đảng Bị Tấn Công
Một cuộc biểu tình vì mất điện và thiếu lương thực tại thành phố Morón, miền trung Cuba, đã biến thành bạo loạn rạng sáng 14 tháng 3, với trụ sở địa phương của Đảng Cộng sản bị đập phá một phần. Nhà chức trách Cuba cho biết đã bắt 5 người và mở điều tra.
Theo truyền thông nhà nước Cuba và AP, người biểu tình ném đá vào tòa nhà, đốt đồ đạc ở khu tiếp tân và làm hư hại thêm một tiệm thuốc cùng một cửa hàng nhà nước gần đó. Các đoạn video lan trên mạng cho thấy có đám cháy lớn và tiếng hô “tự do,” nhưng Reuters nói chưa thể kiểm chứng độc lập các hình ảnh này.
Bối cảnh của vụ này là khủng hoảng điện và nhiên liệu ngày càng nặng. Cuba nói đã ba tháng không nhận được chuyến dầu nào, và Tổng thống Miguel Díaz-Canel lần đầu xác nhận Havana đang nói chuyện với Washington để tìm cách hạ nhiệt cuộc khủng hoảng.
Những ngày gần đây, tại Havana cũng đã có các cuộc gõ nồi phản đối cúp điện, còn sinh viên Đại học Havana từng ngồi lì để phản đối việc học hành bị xáo trộn.
Vaccine Cúm Năm Nay Bảo Vệ Kém Hơn Thường Lệ Tại Hoa Kỳ
Giới chức y tế Hoa Kỳ cho biết vaccine cúm trong mùa cúm 2025–2026 không đạt hiệu quả cao như mong đợi, với mức bảo vệ thuộc hàng thấp nhất trong hơn một thập niên. Theo dữ liệu CDC công bố tuần này, vaccine chỉ giúp giảm khoảng 25% đến 30% nguy cơ người lớn bị cúm nặng đến mức phải đi bác sĩ, phòng khám hay bệnh viện; ở trẻ em, mức bảo vệ vào khoảng 40%.
Nguyên nhân chính là do một biến thể mới của cúm A(H3N2), gọi là subclade K, lan mạnh trong đầu mùa đông và khác đáng kể với chủng được dùng để bào chế vaccine năm nay. CDC cho biết subclade K chiếm 83% trong số các mẫu A(H3N2) được phân tích tính đến ngày 18 tháng 2 năm 2026.
Dù vậy, mùa cúm tại Hoa Kỳ đang chậm lại. CDC ghi nhận số ca đến phòng mạch và bệnh viện vì triệu chứng cúm đã tiếp tục giảm trong tuần qua. Tính đến nay, cơ quan này ước tính mùa cúm đã gây ra ít nhất 27 triệu ca bệnh, 350.000 ca nhập viện và 22.000 ca tử vong; trong đó có ít nhất 101 trẻ em thiệt mạng. AP cho biết khoảng 85% số trẻ tử vong mà có dữ liệu chích ngừa là chưa chích đầy đủ.
Giới chuyên môn vẫn nhấn mạnh rằng vaccine cúm tuy không ngăn được mọi ca nhiễm, nhưng vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và tử vong. Cùng lúc đó, việc chuẩn bị cho mùa cúm tới đã bắt đầu: Tổ chức Y tế Thế giới ngày 27 tháng 2 đã đề nghị cập nhật chủng H3N2 cho mùa cúm 2026–2027 ở Bắc bán cầu, và ủy ban cố vấn của FDA ngày 12 tháng 3 đã chấp thuận hướng đi này.
