Năm 1963, nhóm bạn trẻ chúng tôi đang sống và làm việc tại tỉnh Côn Sơn, rất nôn nao trước tin tức những người tham gia đảo chánh ngày 11-11-1960, và người mưu sát tổng thống Diệm đã được đưa ra trại tù Côn Đảo trên chiếc tàu Hải Quân HQ.401 vào ngày 31-3-1967. Nôn nao muốn được gặp mặt để thấy rõ hình dung của những nhân vật đã từng được báo chí nhắc đến, đồng thời tìm hiểu thêm tin tức của người trong cuộc. Riêng đối với tử tù đã ám sát ông Diệm, câu hỏi mà chúng tôi cần có câu trả lời, anh ta là người quốc gia hay Cộng Sản?

Trong chiến tranh Việt Nam, Việt Cộng nằm vùng thời nào cũng có, ở đâu cũng có. Chúng lặn sâu trèo cao, xâm nhập vào các cơ quan trọng yếu của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa.

Để trả lời cho câu hỏi trên, không gì bằng mời bạn đọc lược qua tình hình chính trị Việt Nam, từ tháng 1 năm 1964 đến tháng 12 năm 1964 qua các sách báo tiếng Việt, và tài liệu của hai cơ quan là Bộ Ngoại Giao và CIA được giải mật phổ biến trên thư viện online cuối năm 2016, ghi lại các sự kiện trong giai đoạn này để bạn đọc rộng đường dư luận.

Chính Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ cũng đã sưu tầm tài liệu của Ngũ Giác Đài về việc công chúng Mỹ đã bị lừa dối trong chiến tranh Việt Nam. Cho đến nay, việc xuất bản các tài liệu này vẫn còn hậu quả về niềm tin của người Mỹ đối với chính trị. “Tên tôi là Daniel Ellsberg. Năm 1969, tôi làm việc tại Tập đoàn Rand với công việc nghiên cứu mà sau này được biết đến là Tài liệu Ngũ Giác Đài (Pentagon Papers), với 7.000 trang tối mật mà Hoa Kỳ đưa ra các quyết định về Việt Nam từ năm 1961 đến 1968."

Nói đến tự do chính trị thì phải trở lại các điều mà Đảng Cộng sản sau này gạt bỏ, gồm quyền lập hiến và các quyền chính trị được ghi rõ trong Hiến Pháp năm 1946. Các hiến pháp sau này chỉ là những bản sao các Cương lĩnh của đảng Cộng sản, đều đã không được mang ra trưng cầu dân ý, vì thế muốn giải quyết những bế tắc tại Việt Nam thì phải bắt đầu lại từ đầu.

* Đại Tá Savani (1986): "Tôi ra lệnh hành quyết Thế để trả thù cho tướng Chanson" * TM Sơn (2002): "Mẹ tôi tin rằng ba tôi bị mưu sát trong dinh Độc Lập, sau đó đưa xác ra mặt trận cầu Tân Thuận" * Đại Tá Lansdale (2018): "Vào lúc 5 giờ chiều Thế bị thương đến gặp Glansdale báo cáo đang bị đụng độ tại cầu Tân Thuận... Ngay khi nghe xong báo cáo (thiếu pháo binh), Lansdale vội đến Dinh Độc Lập gặp ông Diệm...lúc 8 giờ tối NĐ Nhu đi vào phòng họp để thông báo rằng TM Thế vừa tử trận" * CIA công bố bản văn sau 64 năm bảo mật (1955-2019): "Tướng Thế bị tử nạn... khi đang tiến hành các cuộc hành quân"

Tại vì nền giáo dục miền Nam Việt Nam đã đặt nặng vấn đề Đức Dục và Công Dân Giáo Dục trong học đường ngay từ các lớp tiểu học. Chính chương trình Công Dân Giáo Dục và Đức Dục trong học đường tại miền Nam Việt Nam đã tạo nên người công dân lễ độ, biết liêm sĩ, biết khiêm tốn và biết tự trọng; tạo nên nhân cách oai phong và quân kỹ của người Lính VNCH – một nhân cách vượt trội, hơn hẳn hành động lén lút, rụt rè, lẫn trốn và đôi mắt láu liên của anh bộ đội cụ Hồ.

Trong vòng một năm đầu chấp chánh, ông Ngô Đình Diệm đã bị người đứng đầu cơ quan ngoại giao của Mỹ tại Sài Gòn đề nghị tước bỏ chức vụ thủ tướng đến 2 lần, lần đầu vào tháng 11.1954 và lần 2 vào tháng 4.1955. Trong khi đó, phía Cao Ủy Pháp tại Đông Dương Tướng Ely thúc dục Đại Sứ Mỹ Collins vận động Bộ Ngoại Giao truất quyền Thủ Tướng của ông Ngô Đình Diệm.