Dịch hạch thể phổi vừa gây ra một ca tử vong tại Arizona – loại hiếm nhất nhưng lại nguy hiểm nhất trong ba thể dịch hạch. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)
Tháng 7 năm 2025, giới chức y tế tiểu bang Arizona xác nhận một trường hợp tử vong do dịch hạch thể phổi – dạng hiếm nhất nhưng cũng nguy hiểm nhất trong ba thể dịch hạch được biết đến.
Dịch hạch từng gieo rắc kinh hoàng khắp Âu Châu thời Trung Cổ với cái tên "Cái Chết Đen" (Black Death), nhưng ngày nay số ca bệnh còn lại rất ít. Theo Cleveland Clinic, trung bình thế giới chỉ ghi nhận từ 1.000 đến 2.000 ca dịch hạch mỗi năm; riêng tại Hoa Kỳ, con số này vào khoảng bảy trường hợp.
Trường hợp mới đây tại Quận Coconino, Arizona được xác nhận qua kết quả xét nghiệm vào ngày 11 tháng 7. Thời điểm bệnh nhân qua đời chưa được công bố cụ thể.
Dịch hạch do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra và tồn tại dưới ba hình thức: thể hạch, thể nhiễm trùng huyết, và thể phổi. Trong đó, thể hạch từng là nguyên nhân gây ra đại dịch Black Death ở thế kỷ 14, khiến hàng triệu người thiệt mạng. Thể phổi tuy hiếm gặp nhưng lại có khả năng lây lan nhanh và dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Dịch hạch thể phổi là dạng duy nhất có thể lây từ người sang người, thông qua các giọt bắn trong không khí khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Ngoài ra, vi khuẩn còn có thể lây khi tiếp xúc gần hoặc xử lý động vật nhiễm bệnh – đặc biệt là mèo, loài dễ nhiễm dịch hạch khi ăn phải chuột mang mầm bệnh. Trong một số trường hợp hiếm, vi khuẩn từ các bộ phận khác trong cơ thể cũng có thể lan đến phổi, gây biến chứng thành thể phổi.
Tuy nhiên, Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết từ năm 1924 đến nay, Mỹ chưa ghi nhận ca lây lan trực tiếp giữa người với người. Một vài trường hợp lẻ tẻ từng xảy ra do người bệnh tiếp xúc với mèo nhiễm vi khuẩn.
Trên phạm vi toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết dịch hạch hiện chủ yếu xuất hiện ở một số khu vực thuộc Phi Châu, điển hình là Cộng hoà Dân chủ Congo, Madagascar và Peru.
Tại Hoa Kỳ, bệnh thường được phát hiện ở những vùng nông thôn miền Tây, nơi bọ chét mang vi khuẩn có thể truyền bệnh từ loài gặm nhấm sang người. Những ai làm việc trong môi trường gần gũi với động vật hoang dã – như thợ săn, bác sĩ thú y hoặc nhân viên nghiên cứu – sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Hiện chưa có loại vắc-xin nào được phổ biến rộng rãi tại Hoa Kỳ để phòng dịch hạch. Một số chương trình nghiên cứu đang được tiến hành, nhưng vắc-xin vẫn chưa sẵn sàng đưa vào sử dụng đại trà. WHO hiện chỉ khuyến nghị chích ngừa cho những người làm việc trong vùng dịch, như nhân viên y tế hoặc phòng thí nghiệm.
Để phòng ngừa dịch hạch, Cleveland Clinic khuyên người dân cần tránh xa bọ chét và cảnh giác khi tiếp xúc với động vật, nhất là ở các khu vực từng ghi nhận ca bệnh. Các biện pháp đơn giản nhưng hữu hiệu bao gồm:
– Sử dụng thuốc chống côn trùng có chứa DEET
– Đeo găng tay khi xử lý động vật nghi nhiễm bệnh
– Không để thú cưng đi lang thang ở nơi có nguy cơ lây nhiễm
– Đeo găng tay khi xử lý động vật nghi nhiễm bệnh
– Không để thú cưng đi lang thang ở nơi có nguy cơ lây nhiễm
Ngoài ra, cần cảnh báo cơ quan y tế nếu phát hiện động vật chết bất thường trong khu vực sinh sống, đặc biệt là chuột hoặc mèo – những vật chủ có thể mang mầm bệnh.
Vi khuẩn gây dịch hạch tuy xưa cũ nhưng vẫn còn tồn tại trong tự nhiên. Nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tử vong chỉ trong vòng vài ngày. Lịch sử từng chứng kiến sự tàn phá khủng khiếp của đại dịch Black Death – và bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị.
Nguồn: "A Person in Arizona Has Died From Plague. Who’s Most at Risk of Contracting It, and How Can You Protect Yourself?" – Time.com.
Gửi ý kiến của bạn
