Nhức đầu là cảm giác ai cũng quen: có khi nhói như kim châm, có khi âm ỉ như bị siết chặt vòng quanh trán. Điều đáng chú ý là chính bộ óc không cảm được đau; cảm giác ấy đến từ những mô và mạch máu bao quanh não, nơi có những dây thần kinh báo động khi bị kích thích hay tổn thương.
Tác giả bài này là một bác sĩ thần kinh nhi khoa cho biết nhiều bệnh nhân là trẻ em và thiếu niên bị tái diễn đau đầu. Đây là hiện tượng phức tạp, y học vẫn còn nhiều điểm chưa tường tận, nhưng vài cơ chế then chốt đã được xác định.
Những mô quanh não, khi căng, viêm hoặc bị kích thích, sẽ tiết các chất dẫn truyền, khiến tín hiệu điện chạy dọc thần kinh lên não và báo có đau. Não đáp lại bằng phản ứng toàn thân: mệt, chảy nước mắt, chảy mũi, buồn nôn, khó chịu với ánh sáng và tiếng động. Vì sao con người lại có thêm những phản ứng phụ ấy vẫn chưa rõ, nhưng có giả thuyết rằng chúng giúp thân thể tự điều chỉnh để giảm nguy cơ tái phát.
Đau đầu thường là dấu hiệu thân thể đang chịu một sức ép: cảm cúm, dị ứng, thay đổi hormone lúc dậy thì hay trong chu kỳ kinh nguyệt, thiếu ngủ, thiếu nước, bỏ bữa, dùng quá nhiều cà phê hay rượu, hoặc tâm trạng căng thẳng. Thời tiết đổi thay, áp suất xoang thay đổi cũng có thể gây đau đầu.
Ước tính một phần mười trẻ em từng bị migraine — cơn đau nặng, giật theo nhịp, kèm buồn nôn hoặc sợ ánh sáng, tiếng động. Trước và sau cơn đau, nhiều người vẫn thấy uể oải, khó chịu. Migraine xảy ra khi cơ chế truyền và tiếp nhận cảm giác đau bị rối loạn, khiến những kích thích nhẹ cũng trở thành đau. Yếu tố di truyền và môi trường cùng góp phần; đa số người bị migraine có thân nhân mắc bệnh.
Muốn điều trị đúng, phải nhận diện đúng loại đau đầu. Migraine là lý do thường khiến trẻ em và người lớn phải đi khám. Phòng bệnh gồm những điều đơn giản nhưng quan trọng: uống đủ nước, giảm cà phê, ăn ngủ đúng giờ, vận động đều đặn. Thuốc giảm đau thông thường như ibuprofen có thể giúp những cơn nhẹ; với trường hợp nặng, bác sĩ có thể kê thuốc đặc trị để giảm cơn hoặc phòng tái phát. Vật lý trị liệu, điều chỉnh tâm lý, và cả các thiết bị kích thích thần kinh cũng có thể hỗ trợ.
Nếu đau đầu xuất hiện theo kiểu khác lạ, kéo dài hoặc nặng dần, nên trao đổi với bác sĩ. Đôi khi cần chụp hình não hoặc thử máu để loại trừ bệnh khác. Nhận biết sớm giúp chọn đúng cách điều trị và tránh để cơn đau trở thành gánh nặng lâu dài.
VB tóm lược
Nguồn: Bài của Katherine Cobb-Pitstick, Assistant Professor of Child Neurology, viết trên trang The Conversation ngày 1 tháng 12, 2025.
Gửi ý kiến của bạn



