Nhiều nghiên cứu ghi nhận việc tiếp xúc với thiên nhiên giúp cải thiện khả năng tập trung, trí nhớ làm việc và sự linh hoạt trong tư duy. Ảnh: istockphoto.
Mệt mỏi không đồng nghĩa với buồn ngủ. Buồn ngủ thì chỉ cần ngủ là qua. Mệt mỏi là cảm giác rã rời, cạn sức, len sâu vào sinh hoạt hằng ngày, ảnh hưởng cả thể chất, tinh thần lẫn khả năng suy nghĩ. Leorey Saligan, nhà nghiên cứu tại Đại học Rutgers, cho biết mệt mỏi không chỉ là vấn đề thân xác mà còn là trạng thái tâm lý và nhận thức.
Với những người mang bệnh mãn tính như ung thư, đa xơ cứng hay hội chứng hậu COVID kéo dài, mệt mỏi là điều thường gặp. Nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần, cần đi khám để loại trừ các nguyên do y khoa như thiếu máu hay bệnh tim. Tuy vậy, phần lớn mọi người cũng sẽ có lúc trải qua mệt mỏi ngắn hạn vì áp lực thể xác, tinh thần hoặc cảm xúc. Khi điều đó xảy ra, các biện pháp sau đây có thể giúp.
Vận Động Nhẹ
Đi bộ, tập sức nhẹ hoặc yoga là những cách hữu hiệu để giảm mệt mỏi. Nhiều nghiên cứu cho thấy vận động đều đặn làm giảm mức độ và ảnh hưởng của mệt mỏi. Trở ngại lớn nhất là khi đã mệt thì rất khó bắt đầu. Cách tốt nhất là khởi sự thật nhẹ. Một nghiên cứu năm 2008 cho thấy vận động cường độ thấp giúp giảm mệt mỏi rõ rệt hơn vận động cường độ trung bình ở những người ít tập. Tránh tập quá trễ trong ngày vì có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.
Uống Đủ Nước
Nước giúp máu lưu thông tốt hơn, cải thiện sự tập trung và giúp cơ thể vận động dễ dàng. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên uống ít nhất khoảng một lít nước mỗi ngày, nhất là buổi sáng để bù nước sau một đêm dài. Ngay cả mất nước nhẹ cũng có thể gây uể oải. Một nghiên cứu năm 2019 cho thấy sinh viên cải thiện trí nhớ ngắn hạn và phản xạ chỉ sau một giờ uống khoảng một lít rưỡi nước.
Ngủ Nghỉ Điều Độ Vào Ban Đêm
Với người bị mệt mỏi thực sự, nghỉ ngơi không hẳn dễ. Ngủ trưa quá nhiều có thể làm rối loạn giấc ngủ ban đêm và khiến mệt mỏi nặng thêm. Nên giữ giờ ngủ đều đặn, phòng ngủ mát và tối, hạn chế màn hình trước khi lên giường, và có một thói quen thư giãn để kết thúc ngày. Rượu và cà phê nên tránh xa giờ ngủ.
Dùng Cà Phê Vừa Phải
Caffeine có thể giúp tỉnh táo cả về tinh thần lẫn thể chất. Nhiều nghiên cứu cho thấy dùng caffeine trước các công việc đòi hỏi suy nghĩ làm giảm cảm giác mệt trí óc. Liều lượng hữu hiệu thường từ nửa tách đến bốn tách cà phê mỗi ngày. Uống quá nhiều có thể gây sụt năng lượng về sau, nên cần chừng mực.
Gần Gũi Thiên Nhiên
Không gian xanh có tác dụng phục hồi. Nhiều nghiên cứu ghi nhận việc tiếp xúc với thiên nhiên giúp cải thiện khả năng tập trung, trí nhớ làm việc và sự linh hoạt trong tư duy. Con người cũng hồi phục nhanh hơn sau mệt mỏi khi đi dạo trong công viên hay nơi nhiều cây cối.
Nghe Nhạc Mình Ưa Thích
Một tổng quan nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy người bị mệt trí óc làm việc chính xác hơn khi nghe nhạc trong lúc thực hiện các bài kiểm tra trí nhớ. Âm nhạc được cho là kích hoạt hệ thống dopamine trong não, giúp duy trì sự tỉnh táo. Lĩnh vực này còn đang được nghiên cứu thêm, nhưng kết quả ban đầu cho thấy triển vọng.
Làm Điều Gì Đó Chỉ Để Vui
Nhiều người lớn xem vui chơi là phù phiếm, nhưng các nhà nghiên cứu tâm lý cho rằng đó là nhu cầu cần thiết cho sức khỏe tinh thần. David Clarke, Chủ tịch Hội Điều Trị Các Triệu Chứng Thần Kinh Do Tính Dẻo Của Não, cho biết tìm lại những sinh hoạt không vì mục đích nào khác ngoài niềm vui cá nhân có thể giúp cải thiện mệt mỏi kéo dài. Điều này cũng gắn với việc giảm căng thẳng, một nguyên do lớn gây mệt mỏi, thông qua nâng đỡ xã hội, san sẻ sinh hoạt, hoặc các thực hành thư giãn như yoga và thiền.
Mệt mỏi là một kinh nghiệm phổ quát, dễ bị xem nhẹ vì quá quen thuộc. Nhưng nếu biết lắng nghe cơ thể và điều chỉnh nếp sống, nhiều trường hợp có thể được cải thiện bằng những thay đổi giản dị và tự nhiên. (VB tóm lược)
Nguồn: Theo Katharine Gammon, viết trên tạp chí TIME, mục Health & Wellness.
