Hôm nay,  

Có Thể Tin Con Số Calorie Trên Nhãn Thực Phẩm Hay Không?

27/03/202600:00:00(Xem: 521)

Coloride
Câu trả lời ngắn là: tin được để ước lượng, nhưng đừng xem đó là con số tuyệt đối. Bài viết của Kaitlin Sullivan đăng trên NBC News ngày 22 tháng 3 năm 2026 nêu lại một điều giới dinh dưỡng đã biết từ lâu: con số calorie trên nhãn là một chuẩn ước tính cần thiết, nhưng cơ thể mỗi người hấp thu năng lượng khác nhau, và chính cách chế biến thực phẩm cũng làm con số ấy dao động.

Tại Hoa Kỳ, Cơ Quan Kiểm Soát Thực Phẩm và Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) buộc phần lớn thực phẩm đóng gói phải ghi nhãn dinh dưỡng; đến năm 2016, quy định này được sửa đổi để phần “Calories” hiện rõ hơn, dễ thấy hơn trên bao bì. Mục đích là giúp người tiêu thụ dễ đọc và dễ so sánh hơn khi chọn món ăn hằng ngày.

Nhưng “calorie” trên nhãn không phải là một lời phán quyết cuối cùng. Theo hướng dẫn và tiêu chuẩn ghi nhãn của FDA, giá trị dinh dưỡng khai trên bao bì có một khoảng sai số cho phép; với nhiều trường hợp, mức chênh có thể lên tới 20%. Nói nôm na, một món ăn ghi 500 calorie chưa chắc đúng tròn 500; thực tế có thể cao hơn hoặc thấp hơn trong phạm vi luật cho phép.

Cũng vì vậy mà những vụ tranh cãi gần đây quanh các thanh protein bar của hãng David đã gây chú ý. Nhiều bản tin cho biết hãng này đang đối diện một vụ kiện tập thể, nguyên đơn nói kết quả thử nghiệm độc lập cho thấy một số thanh có thể chứa calorie và chất béo cao hơn nhiều so với nhãn. Phía công ty phủ nhận, nói rằng cách thử trong đơn kiện đo “nhiệt lượng toàn phần” chứ không phản ánh đúng phần năng lượng cơ thể thật sự hấp thu.

Sự bất đồng ấy dẫn về câu hỏi căn bản: người ta đo calorie bằng cách nào? Phương pháp cổ điển, và rất chính xác ở mặt hóa học, là dùng “bom nhiệt lượng kế” — đốt cháy hoàn toàn thực phẩm trong một buồng kín rồi đo lượng nhiệt tỏa ra. Cách này cho biết năng lượng toàn phần của món ăn. Nhưng cơ thể người không phải cái lò đốt. Điều đáng kể đối với dinh dưỡng không phải món ăn cháy nóng đến đâu, mà là bao nhiêu năng lượng được tiêu hóa và hấp thu qua ruột.

Bởi vậy, phần lớn nhãn thực phẩm không được tính bằng cách đem từng món đi đốt. Hệ thống thường dùng là công thức Atwater: mỗi gram carbohydrate tính khoảng 4 calorie, protein 4 calorie, chất béo 9 calorie. Đây là lối tính chuẩn, tiện và đủ gần đúng để dùng trong công nghiệp thực phẩm. Nhưng nó vẫn là một công thức bình quân, không phải thước đo riêng cho từng cơ thể, từng món ăn, từng cách nấu.


Vấn đề nằm ở chỗ không phải thực phẩm nào cũng chịu “ngoan ngoãn” theo cùng một công thức. Cấu trúc của món ăn, độ nghiền nhỏ, mức nấu chín, cách chế biến, và cả hệ vi sinh trong ruột đều ảnh hưởng đến lượng năng lượng thật sự được hấp thu. Một món được xay nhuyễn, nấu mềm hay chế biến kỹ thường dễ tiêu hơn, nên cơ thể có thể lấy được nhiều năng lượng hơn món còn nguyên cấu trúc. Đây là lý do bơ hạnh nhân và hạnh nhân nguyên hột không hẳn cho cùng một lượng năng lượng thực hấp thu, dù nhìn trên giấy có vẻ gần nhau.

Các nghiên cứu của Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA) nhiều năm qua đã cho thấy điều này khá rõ. USDA ghi nhận hạnh nhân nguyên hột có thể cung cấp ít hơn khoảng 32% năng lượng hấp thu so với con số tính theo hệ Atwater. Với quả óc chó, một nghiên cứu của USDA cho thấy năng lượng hấp thu thực tế thấp hơn khoảng 21% so với mức thường dùng trên nhãn. Nói cách khác, có những món ăn mà nhãn không hẳn “sai,” nhưng cơ thể ta nhận được ít năng lượng hơn con số ấy.

Chất xơ cũng là một đầu mối quan trọng. FDA và USDA đều xem carbohydrate là một nhóm lớn, nhưng không phải mọi loại carbohydrate đều được tiêu hóa như nhau. Một phần chất xơ, nhất là loại khó tan, đi qua hệ tiêu hóa mà cơ thể gần như không khai thác được bao nhiêu năng lượng. Thành ra hai món có tổng carbohydrate giống nhau chưa chắc cho lượng calorie hấp thu giống nhau.

Với thực phẩm đóng gói sẵn, con số trên nhãn thường đáng tin hơn thực đơn ở tiệm ăn, vì nhà sản xuất có công thức ổn định hơn. Còn món làm tại quán thì chỉ cần người đầu bếp “mạnh tay” thêm nước sốt, dầu, bơ, hay khẩu phần lớn nhỏ thất thường là calorie đã chênh đi khá xa. Bởi vậy, nhìn một chiếc bánh đông lạnh ghi 350 hay 360 calorie còn có ý nghĩa hơn nhìn một phần ăn ngoài tiệm ghi lẻ đến từng đơn vị như thể đã có thiên sứ đứng trong bếp cầm cân tiểu ly.

Vậy nên có nên tin nhãn calorie không? Có — nhưng nên tin với đầu óc tỉnh táo. Nó hữu ích để so sánh tương đối giữa các món, để biết món nào nặng năng lượng hơn, món nào nhẹ hơn, và để tránh những quảng cáo nghe quá đẹp. Nhưng nếu một món bơ đậu phộng nào đó bỗng “thanh sạch” hơn cả họ hàng của nó, thấp calorie một cách kỳ lạ, thì nên ngờ trước khi nên tin. Trong chuyện ăn uống, con số giúp ta mở mắt; nó không thay thế được sự xét đoán. 

Theo một nghiên cứu mới của Thụy Điển, tình trạng thiếu máu vừa được phát hiện ở người lớn có thể là dấu hiệu báo trước nguy cơ ung thư, đồng thời cũng đi kèm nguy cơ tử vong cao hơn. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu của hơn 380,000 người trưởng thành. Một nửa là những người mới được xác định bị thiếu máu; nửa còn lại là những người cùng tuổi, cùng giới tính nhưng không bị thiếu máu. Tất cả đều trên 18 tuổi và chưa bị ung thư vào lúc bắt đầu được theo dõi.
Một báo cáo mới của Trung Tâm Kiểm Soát Và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (CDC) đăng trên Morbidity and Mortality Weekly Report ngày 9 tháng 4 cảnh báo các chủng Shigella kháng thuốc rất mạnh đang gia tăng tại Hoa Kỳ. Đây là loại vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy rất dễ lây, và sự gia tăng của các chủng kháng gần hết những thuốc thường dùng đang khiến giới y tế đặc biệt lo ngại.
Hàng triệu người cao niên ở Hoa Kỳ đang bất ngờ bị mất bảo hiểm chăm sóc sức khỏe. Theo phóng sự của Christopher Rowland đăng trên Washington Post ngày 28 tháng 3 năm 2026, nguyên do nằm ở chỗ chương trình Medicare Advantage — tức bản tư nhân hóa của Medicare — đang co rút tại nhiều nơi vì chi phí y tế gia tăng, lợi nhuận giảm sút, và các hãng bảo hiểm không còn muốn gánh những quận hạt sinh lời kém. Ông Anthony J. Petchkis, 70 tuổi, một họa sĩ phong cảnh sống ở vùng núi New Hampshire, là một trong những người bị hất ra ngoài guồng máy ấy. Ông có tiền sử đau tim, tiểu đường, gout, viêm khớp dạng thấp, và phải uống tám thứ thuốc mỗi ngày. Trước đây, ông tin chương trình Medicare Advantage sẽ giúp đỡ phần lớn chi phí chữa trị. Nhưng sang năm nay, chương trình ấy cắt ông ra; với thu nhập khoảng 24.000 Mỹ kim một năm từ tiền An Sinh Xã Hội và bán tranh, nỗi lo lớn nhất của ông rất giản dị: lỡ bệnh nặng thì lấy gì mà trả.
Một biến thể COVID-19 mang tên BA.3.2 đang lan nhanh tại Hoa Kỳ, sau một thời gian âm thầm lưu hành từ cuối năm 2024. Giới y khoa hiện theo dõi sát biến thể này vì nó khác khá xa các chủng đang phổ biến, dù cho tới nay chưa có dấu hiệu nào cho thấy nó gây bệnh nặng hơn. BA.3.2, còn được gọi là Cicada, là hậu duệ của Omicron, biến thể từng xuất hiện vào cuối năm 2021. So với các chủng SARS-CoV-2 hiện đang chiếm ưu thế, BA.3.2 mang từ 70 đến 75 thay đổi di truyền trong gai protein, tức phần giúp vi-rút xâm nhập tế bào người. Đây cũng là phần mà vaccine dựa vào để giúp hệ miễn nhiễm nhận diện vi-rút.
Theo Peter Sullivan, viết trên Axios ngày 30 tháng 3 năm 2026, giới lãnh đạo Cộng Hòa tại Hạ Viện đang thảo luận việc cắt giảm một phần chi tiêu y tế liên bang để bù vào một dự luật ngân sách có thể dành tới 200 tỷ Mỹ kim cho chiến tranh Iran và việc bố ráp di trú. Đây là một chọn lựa chính trị nhạy cảm. Trong một năm bầu cử, việc rút tiền từ các chương trình chăm sóc sức khỏe để chi cho chiến tranh và tăng ngân khoản cho ICE gần như chắc chắn sẽ trở thành một mũi tấn công của phía Dân Chủ.
Mấy năm nay, thị trường thuốc bổ, vitamin, thực phẩm “hỗ trợ sức khoẻ” mọc lên như nấm. Đi ngang một tiệm thuốc tây hay siêu thị là thấy đủ thứ lọ, hộp, hũ, chai… hứa hẹn nào là đẹp da, ngủ ngon, bớt mập, khoẻ tim, sáng mắt, minh mẫn tới già. Hỏi cho ra lẽ: đàn bà trung niên có cần phải uống những thứ đó không, và nếu uống thì nên chọn cái gì? Các bà chuyên viên dinh dưỡng cho biết: bước qua tuổi trung niên, cơ thể mình không còn làm việc “ngon lành” như hồi ba mươi. Một số chất như sinh tố B12, chất vôi (canxi) cơ thể hấp thụ kém hơn. Lại thêm chuyện mãn kinh: oestrogen tụt xuống, xương mỏng dần, tim mạch dễ trục trặc, bắp thịt teo đi, mỡ bụng dễ tích. Nói vậy không có nghĩa là cứ tới tuổi là ai cũng thiếu đủ thứ; mỗi người một kiểu, không có toa chung cho tất cả.
Bản hướng dẫn mới nhất của giới y học Hoa Kỳ vừa được công bố hôm 13 tháng 3, 2026, đánh dấu một thay đổi quan trọng trong quan niệm phòng ngừa bệnh tim mạch. Mười một hội y khoa hàng đầu, gồm Hiệp hội Tim mạch Mỹ và Trường Đại học Tim mạch Hoa Kỳ, đồng ký tên khuyến cáo rằng con người nên bắt đầu để ý đến mức cholesterol từ khi còn trẻ, khoảng tuổi 30, và cần duy trì ở mức thấp suốt đời để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não. Theo bác sĩ Roger Blumenthal, giáo sư tim mạch tại Đại học Johns Hopkins và chủ tịch ủy ban soạn thảo tài liệu, tám mươi phần trăm trở lên các trường hợp bệnh tim mạch đều có thể phòng ngừa được nếu con người bắt đầu sớm và kiểm soát tốt mỡ máu ngay từ những năm đầu trưởng thành.
Giới nghiên cứu hiện đã nhận diện hơn 170 chủng rhinovirus, một loại vi-rút gây phần lớn các cơn cảm thông thường. Vi-rút này lây lan qua đường hô hấp và tiếp xúc gần. Với đa số người khỏe mạnh, nhiễm rhinovirus chỉ gây sổ mũi, hắt hơi, mệt nhẹ trong vài ngày rồi tự khỏi. Có người nhiễm mà hầu như không có triệu chứng. Nhưng ở một số người, cùng một loại vi-rút ấy lại có thể dẫn đến cơn bệnh nặng. Trong nhiều năm qua, các nghiên cứu cho thấy rhinovirus là nguyên nhân của nhiều cơn suyễn cấp. Ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đây là một trong những nguyên do thường gặp khiến bệnh bùng phát, gây khó thở, ho nhiều, và có thể nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời.
Collagen là một chất đạm căn bản trong cơ thể, giữ phần cấu tạo cho da, xương, gân, dây chằng và nhiều mô liên kết khác. Theo tuổi tác, lượng collagen tự nhiên suy giảm dần, khiến da nhăn, chùng xuống, còn gân cốt và khớp xương cũng dễ đau nhức hơn. Chính từ nỗi lo ấy, thị trường collagen bổ sung đã nở rộ, được quảng cáo như một phương thuốc có thể cứu vãn từ làn da cho tới mái tóc, móng tay và cả các khớp xương đã mỏi mòn.
Một loại virus hô hấp mang tên human metapneumovirus (HMPV) đang được phát hiện ở nồng độ cao trong nước thải tại nhiều cộng đồng ở Bắc California, nhưng giới y tế công cộng cho rằng chưa cần báo động, chỉ khuyến cáo người dân tăng cường phòng ngừa như với cúm mùa.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.