Mấy năm nay, thị trường thuốc bổ, vitamin, thực phẩm “hỗ trợ sức khoẻ” mọc lên như nấm. Đi ngang một tiệm thuốc tây hay siêu thị là thấy đủ thứ lọ, hộp, hũ, chai… hứa hẹn nào là đẹp da, ngủ ngon, bớt mập, khoẻ tim, sáng mắt, minh mẫn tới già. Hỏi cho ra lẽ: đàn bà trung niên có cần phải uống những thứ đó không, và nếu uống thì nên chọn cái gì?
Các bà chuyên viên dinh dưỡng cho biết: bước qua tuổi trung niên, cơ thể mình không còn làm việc “ngon lành” như hồi ba mươi. Một số chất như sinh tố B12, chất vôi (canxi) cơ thể hấp thụ kém hơn. Lại thêm chuyện mãn kinh: oestrogen tụt xuống, xương mỏng dần, tim mạch dễ trục trặc, bắp thịt teo đi, mỡ bụng dễ tích. Nói vậy không có nghĩa là cứ tới tuổi là ai cũng thiếu đủ thứ; mỗi người một kiểu, không có toa chung cho tất cả.
Trước khi đụng tới bất cứ viên thuốc bổ nào, điều nên làm trước hết là soi lại cách ăn uống. Nhiều bà thuộc “thế hệ sandwich”: ban ngày đi làm, tối về lo con, lo cha mẹ già, lo luôn chuyện nhà cửa; rốt cuộc bữa ăn của mình chỉ là miếng sandwich, ly sinh tố xanh, hoặc bỏ đói cho qua bữa. Có người chạy theo mốt cắt sữa, kiêng khem lung tung, thành ra bữa ăn mất cân bằng lúc nào không hay.
Cơ thể sẽ báo động nếu thiếu chất: mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, nhức mỏi, tóc rụng nhiều, móng giòn… đều có thể là dấu hiệu. Người ăn chay trường dễ thiếu sinh tố B12. Người uống vài loại thuốc dạ dày, tiểu đường có thể kém hấp thụ. Phụ nữ tiền mãn kinh ra huyết nhiều dễ thiếu máu vì thiếu sắt. Ai nghi ngờ thì nên đi khám, thử máu đàng hoàng, chớ nên tự đoán rồi uống bừa.
Nếu phải kể những thứ thường cần bổ sung nhất cho đàn bà đứng tuổi, các chuyên viên thường nhắc mấy món sau đây:
- Sinh tố D: giúp xương chắc, cơ khoẻ, nâng đỡ sức đề kháng. Ở xứ ít nắng, người ta hay khuyên uống thêm vào mùa thu, mùa đông. Liều vừa phải, mua loại phổ thông cũng được, không cần hàng “cao cấp” đắt tiền.
- Chất vôi và chất i-ốt: ai bỏ sữa bò mà lại dùng sữa thực vật không tăng cường vi chất thì dễ thiếu. Tốt nhất là dùng sữa, yaourt, kefir… hoặc sữa thực vật có ghi rõ là có bổ sung chất vôi, i-ốt.
- Dầu cá omega‑3: ai ít ăn cá béo thì có thể uống thêm, vì chất này giúp tim mạch, não bộ, khớp xương.
- Chất xơ và thức ăn lên men: thay vì trông cậy vào bột xơ, men vi sinh trong hộp, tốt hơn hết là ăn rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, kim chi, dưa chua, miso, yaourt, kefir… vừa nuôi đường ruột, vừa đem theo đủ loại chất bổ khác.
- Magie, collagen, creatine, biotin, nấm hầu thủ (lion’s mane)…: những món đang “thịnh hành” này có chỗ dùng, nhưng bằng cớ mạnh mẽ thì chưa đồng đều. Chẳng hạn, collagen có vài nghiên cứu cho thấy có lợi cho khớp, xương; creatine vốn dành cho người tập thể thao, nay được chú ý thêm về mặt trí nhớ; biotin chỉ thật sự cần khi thiếu; nấm hầu thủ mới có kết quả đẹp trên thú vật, chứ ở người thì còn ít dữ kiện. Tóm lại, đó là những thứ “có thể thử”, nhưng không nên tin như phép lạ.
Điều cần nhớ: thuốc bổ không phải càng nhiều càng tốt. Một vài sinh tố, khoáng chất uống quá liều, uống lâu ngày có thể hại gan, hại thận, rối loạn trong người. Các kiểu quảng cáo “chiết xuất từ thực phẩm”, “siêu vi hạt, hấp thu gấp mấy lần” phần nhiều chỉ là lời nói cho kêu; không có luật lệ nào bắt buộc họ chứng minh tới nơi tới chốn.
Gần đây còn rộ lên vitamin dạng kẹo dẻo. Dễ uống, nhưng đường trong đó không ít. Uống mỗi thứ vài viên, cộng lại thì cũng chẳng khác gì ăn nửa gói kẹo.
Sau cùng, điều quan trọng nhất: không có viên thuốc bổ nào thay thế được một đời sống lành mạnh. Người đàn bà trung niên muốn khoẻ mạnh, trước hết phải lo cho bữa ăn đủ chất, tập tành đều đặn, ngủ cho yên giấc, bớt lo âu; rồi mới hãy tính chuyện thêm thuốc bổ. Nếu đã lo xong mấy chuyện đó mà vẫn cảm thấy trong người không ổn, lúc ấy mới nên bàn với bác sĩ, chuyên viên dinh dưỡng để chọn đúng thứ mình cần, uống từng món một, theo dõi kết quả, chớ nên “ôm trọn gói” cả chục thứ một lượt. (vb)
Nguồn: Tóm lược theo bài của tờ The Guardian, The truth about vitamin pills: should midlife women start taking supplements – and if so, which ones?



