(Bài báo này trích đăng từ Báo Cáo mới nhất của Sở Thuế Vụ thuộc Bộ Tài Chính Hoa Kỳ về vấn đề cải tiến việc chấp hành các quy định thuế vụ tự nguyện - A Report on Improving Voluntary Compliance - IRS/U.S. Department of Treasury.)
"Tax Gap" nghĩa là gì"
"Tax gap" là khoản tiền khác biệt giữa số tiền thuế người thọ thuế phải đóng và số tiền họ đã thực đóng trên một khoảng thời gian cơ bản. Như vậy, có thể gọi "tax gap" là số tiền thuế thất thu của chính phủ.
Tiền thuế thất thu là hậu quả của ba dạng hoạt động:
-- Không nộp hồ sơ khai thuế - Nonfiling.
-- Khai thiếu tiền thuế phải đóng - Underreporting - bao gồm việc khai không đủ nguồn lợi tức kiếm được (understating income), hoặc khai các khoản thuế giảm nhiều hơn số tiền đáng phải khai (overstating deductions).
-- Không đóng đủ số tiền thuế đã khai - Failure to fully pay reported taxes owed.
Tìm hiểu về Tax Gap
Hiểu biết về hiện tượng "tax gap" và các yếu tố cấu thành sự việc này cho phép các ngành lập pháp và hành pháp của chính phủ có những quyết định đúng đắn hơn về các chính sách thuế vụ và xác định các nguồn tiền để đánh thuế. Thông tin về Tax Gap và các biện pháp giải quyết vấn đề này giúp người thọ thuế hiểu và tuân theo các quy định của pháp luật hiệu quả hơn.
Bộ luật thuế vụ (the Internal Revenue Code - IRC) đặt ba trọng trách trên người thọ thuế: (1) Nộp hồ sơ khai thuế đúng kỳ hạn (to file timely returns); (2) Khai đúng các chi tiết thuế vụ trên hồ sơ thuế (to make accurate reports on those returns); và (3) Đóng các khoản thuế quy định tự nguyện và đúng hạn (to pay the required tax voluntarily and timely). Khi người thọ thuế thực hiện đầy đủ các trách nhiệm này họ đã tuân thủ các định chế đề ra. Khi người thọ thuế, bao gồm các cơ quan, dịch vụ phải khai và đóng thuế, không thực hiện đầy đủ các trách nhiệm này, pháp luật bị vi phạm và chính phủ bị thất thu thuế.
Theo định nghĩa, tiền thuế bị thất thu là tổng số tiền thuế phải đóng căn cứ theo luật hiện hành áp dụng cho một năm nhất định nhưng người thọ thuế đã không tự nguyện đóng và không đóng đúng thời hạn quy định. Số tiền thuế một cá nhân hay một dịch vụ thương mại phải đóng cho chính phủ (true tax liability) là một khoản tiền thuế được tính toán dựa vào các quy định thuế vụ hiện hành và căn cứ vào tình trạng của người/ddo+n vị thọ thuế. Với nhiều lý do, số tiền thuế thực tế phải đóng thường khác với số tiền thuế khai trên hồ sơ thuế của các đơn vị kinh doanh và người dân thường. Có thể vì cá nhân người thọ thuế hay cơ quan khai thuế không hiểu luật; có thể họ phạm các lỗi sai do thiếu thận trọng; hoặc cũng có thể cố tình khai sai các chi tiết trên hồ sơ thuế.
Đóng thuế tự nguyện là hành động đóng thuế không cần sự can thiệp trực tiếp của Sở Thuế Vụ. Người thọ thuế có bổn phận phải quyết định và khai đúng số tiền thuế phải đóng; đồng thời phải bảo đảm việc nộp thuế (qua các hình thức thuế tạm thu, thuế phỏng định hay khi nộp hồ sơ khai thuế v.v.). Trong những trường hợp cần thiết, Sở Thuế Vụ mới áp dụng các biện pháp cưỡng chế, nhưng nói chung mức độ tuân thủ các quy định khai và đóng thuế ở Hoa Kỳ hiện nay khá cao do phần lớn cá nhân và doanh nghiệp có trách nhiệm đóng thuế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng thuế của mình mà không cần đến, hoặc nếu có cũng chỉ ở mức độ thấp, sự tham dự của cơ quan thu thuế. Đóng thuế đúng hạn là khi tiền thuế được thanh toán đầy đủ vào hoặc trước ngày đáo hạn quy định của năm thuế.
Điều quan trọng cần biết là mặc dù thuế đánh trên lợi tức từ bất kỳ nguồn thu nhập nào, hợp pháp cũng như bất hợp pháp, tiền thuế có thể tính được trên nguồn lợi tức phát xuất từ các hoạt động phi pháp thực sự rất khó phỏng định. Hơn nữa, mục đích của chính phủ khi truy tìm các nguồn lợi tức không khai loại này là nhằm ngăn chặn các hoạt động bất chính chứ không chỉ để đánh thuế.
Tương tự, cũng nên hiểu rằng sự thất thu thuế không chỉ bắt nguồn từ việc né tránh đóng thuế hay khai thuế gian. Nguồn tiền thuế thất thu là một khoản tiền thuế lớn đáng kể không đóng cho chính phủ có liên quan đến tính phức tạp của bộ luật thuế vụ. Hậu quả của việc này là những sai lầm không nhận ra của người khai thuế (errors of ignorance), sự lẫn lộn giữa quy định này với các quy định khác (confusion), và sự bất cẩn (carelessness). Điều khẳng định này là cần thiết mặc dù cho đến thời điểm hiện nay Sở Thuế Vụ vẫn chưa có số liệu đầy đủ để xác định rõ ràng số tiền thuế không đóng có chủ đích tách bạch với các sai lầm không cố ý, nhất là trong các lĩnh vực như phần khai thuế cơ bản khi một người thọ thuế có thể biết rằng đơn khai thuế của họ không chính xác nhưng thiếu nguồn thông tin tiện dụng để tra cứu và điều chỉnh. Đây chính là lĩnh vực cần phải xem xét thêm để phát huy sự hiểu biết về hệ thống thuế vụ.
Gửi ý kiến của bạn
