Báo chí của Đảng Nhà Nước CS vẫn sống. Sống được vì họ là guồng máy truyên truyền, nhà báo là cán bộ, công nhân viên ăn lương nhà nước; tờ báo và toà báo là cơ quan của đảng nhà nước CS. Là của và do nên cố nhiên họ phải làm việc vì đảng nhà nước CS. Còn báo chí của tư nhân đừng tưởng hoàn toàn độc lập, tư do, vô tư như nhiều nhà báo học làm báo ở Mỹ quá lý tưởng, tưởng đâu báo chí Mỹ như thế trên thực tế. Đằng sau các hệ thống báo chí, và truyền hình tư nhân là các chủ cá nhân tức chủ báo,các chủ tập thể tức công ty. Còn phải kể các thế lực lực đảng phái chánh trị, chánh quyền, công khai hay kín đáo bảo trợ nữa. Đó là chưa nói lập trường của chủ nhiệm và chủ bút, tương quan quyền lợi và tình cảm của họ rất có ảnh hưởng đến hưóng đi của tờ báo. Giờ phút độc lập, vô tư của báo chí chưa gỏ trên trần gian này!
Nhưng cái làm cho báo chí -- nhứt là báo giấy và báo điện-- chết theo nhiều người nghĩ - là Internet. Trước sự phát triễn không ngừng của Tin Học, kỹ thuật số, với trang nhà, diễn đàn, phòng bàn tán (chat rooms) , các blogs, paltalk, youtube, và nhiều hình thức khác chuyển trên xa lộ thông tin Internet; người ta lo không biết rồi đây báo chí sống được không" Có lẽ người lo lắng và bi quan nhứt về sự sống còn của báo chí mà tin tức hay thông tin là hơi thở, là nhà báo kỳ cựu của Pháp, Ô Albert du Roy. Ong là người dành suốt đời phục vụ cho nghề làm báo, qua tác phẩm "Cái Chết Của Thông Tin".
Tin Học -- thực vậy-- đã mở một chân trời mới bao la, điều mà Pierre Teilhard de Chardin gọi là "nhiệt độ tâm linh của Trái Đất chưa bao giờ lên cao như bây giờ". Với sự phát triễn của không gian Tin Học tuy là ão nhưng rất thật, như những dụng cụ sờ mó được, ra lịnh được thi hành được của các điện thoại cầm tay và chiếc máy computers, thế giời này trở thành một rừng nho biển thánh khôn lường của kiến thức, kinh nghiệm có cơ năng tạo nên sức mạnh và hàng hoá còn quí hơn máy móc thời cơ khí trong cuộc cách mạng kỹ nghệ trước đây.
Thông tin về kiến thức, về kinh nghiệm, thiên hình vạn trạng. Thông tin sơ khởi, phát huy. Thông tin trùng lắp và tích lũy. Nhưng hình thành rất giản dị qua những cái tắt nháy, âm dương của Lão Tử dòng điện của Edison mà thôi, cái mà dân computers gọi là bits. Có những dụng cụ nhỏ bằng hai lóng tay út nhưng có thể chứa hàng tỷ tỷ bits, mấy tờ báo, mấy cuốn tự điển vẫn còn dư chỗ, có thể bỏ túi đem đi bất cứ ở đâu và xài bất cứ lúc nào khi đút vào ổ của computers. Nhẹ và gọn hàng trăm lần hơn một trang báo. Computers nếu nói theo kiểu truyện Tàu là một thần cơ diệu toán.
Chẳng những computers là bộ nhớ chất chứa ký ức của những người đã đi trước, của người đã tìm ra mà nó còn giúp trở thành bộ nhớ của tất cả những người đang sống và những người sẽ đi sau. Không có chuyện gì, không có hình nào, không có cái gì trên thế giới mà loài người nghe, thấy, nghĩ, nói, làm mà không được computers biến thành ký hiệu, hoá thành hình ảnh văn bản, âm thanh, lưu trữ trong computers, loan tải trên Internet được. Thời đại này là thời đại siêu vi tính. Con người là con người siêu tiếp cận. Không gian và thời gian ão nhưng sư kiện hiện thực.
Loài Người đã trải qua một bước nhảy vọt như thế khi phát minh ra máy in. Nhưng bước nhảy vọt máy in ngắn và thấp hơn bước nhảy vọt của vi tính. Bước nhảy vọt vi tính này đem lại hậu quả ngay đối với bản chất và bản thể Con Người. Con người được tăng thêm hay được bỗ sung dụng cụ vượt không gian và thời gian với tốc độ nhanh như ánh sáng. Đó là điện thoại cầm tay và máy computers, mà con người văn minh của thời đại cảm thấy không thể thiếu được.
Hảng Nortel có mướn làm một cuộc khảo sát mới được công bố gần đây về sự dính líu của những người làm việc lảnh lương với máy điện thoại cầm tay so với cái bóp đựng giấy tờ tiền bạc khi được gọi phải di chuyển công vụ. Kết quả khảo sát trên 2400 người của 17 nước, cho thấy mỗi ngày một người sữ dụng 7 loại máy móc để tiếp xúc, dưới 9 hình thức,điện từ, lời nhắn, họp thư điện tử, hội đàm liên mạng, v.v. Trong 5 năm tỷ lệ tăng lên 40 %. Hiện tượng nhân lên theo cấp số nhơn đó làm cho thông tin thừa mứa, kiến thức kinh nghiệm đa chiều, làm tương quan giữa cá nhân và thực tế thay đổi. Con người và nhân tính trở thành trừu tượng. Không gian cũng trừu tượng. Người gởi điện thư, nói điện thoại cầm tay trở thành một người vô hình, không biết từ đâu đến. Kết quả là cá nhân không có không gian bối cảnh. Ý thức con người là một tổng họp các giả thuyết, những nhưng xác xuất của những giá trị, những thắc mắc chưa có các lời giải đáp vì quá nhiều ý kiến trên mạng, người đọc không biết đâu mà mò.
Trước những thông tin ngoài luồng qua dư thừa, nhiều người lo âu,"báo chí dùng để làm gì nữa, khi mà trên mạng qua thừa mứa thông tin, tin tức." Báo chí làm sao sống nổi. Nhưng mà báo chì vẫn sống và phải sống. Báo chí sống trong cái mà nhiều người tương là nơi báo chí chết. Báo chí truyền thống trong luồng sống còn vì một số lý do.
Một, vì sư lạm dụng Internet. Như bất cứ những phát minh tốt nào, Tin Học cũng vậy, cũng bị lạm dụng cho ý đồ xấu ít hay nhiều trong xã hội. Trong xã hội độc tài bị lợi dụng để tuyên truyền một chiều và đầu độc tin tức đối với phe nghịch. Thí dụ mới nhứt, coi báo điện của CS, người ta bị đầu độc tin tức, tưởng như Giáo Hội do Nhà Nước CS dàn dụng, là Giáo Hội Phật Giáo VN, cử hành tang lể cho Hoà Thưởng Tăng Thống Huyền Quang đến đổi Phòng Thông Tin của Phật Giáo VN Thông Nhứt ở Paris phải lên tiếng phản đối. Trong xã hội tự do, dân chủ, các cá nhân và phe nhóm lạm dụng những sáng kiến của Tin Học, đa số và thường khi không thông tin mà tuyên truyền. Ý xấu của cá nhân trên truyền thông dòng phụ loan tải trên mạng thường xảy ra vì thiếu tổ chức và thiếu kiểm soát nên thường làm chết thông tin, so với truyền thông truyền thống được tổ chức qui mô hơn, phối kiểm hữu hiệu hơn. Không ít người lợi dụng kỹ thuật nguồn tin ẩn danh, biệt danh, giả danh để ngụy trang ý xấu và che hành động vô trách nhiệm thường xuất hiện trên Internet.. Chê bai, khinh khi, bôi lọ, chưởi mắn, xúc phạm, cái gì cũng có và mỉa mai thay thường đi chung với lời ngợi khen phe đảng mình hay tự khen mình. Người ta loan tin mà không cần xác minh, đánh giá, sấp xếp sự kiện. Người ta hành sữ toàn quyền tự do ăn nói mà thiếu trách nhiệm đối với quyền được biết chính xác của người xem, nghe, đọc và coi thường nghĩa vụ phải cung ứng thông tin có giá trị đích thực. Nhiêu ý kiến trên mạng thấy chưởi mắn nhiều hơn phát biểu.
Hai, thực tế sinh động của cuộc sống cho thấy báo chí vẫn sống và sống được là nhờ đức nghiệp. Tức là vượt qua điều mà nhà xã hội học Jean-Marie Charon "Sự Hiểu Lầm Lớn" về thông tin và thời sự (Le Grand Malentendu ,éd. Vuibert, 256 p., 22 euros). Đó là tựa đề một tác phẩm của Ong kêu gọi chủ nhiệm, chủ bút, nhà báo, nhà truyền thông, các cơ quan công quyền và quảng đại quần chúng. Theo Ong, ở đời có những giá trị thường hữu xem ra rất giản dị nhưng rất cần và cần phải bảo tồn. Nghiêm chỉnh, cần thiết, giản dị, gương mẩu, và khiêm tốn. Những đức tính đó trong thời đại này mới nghe qua tưởng đâu cổ lổ sỉ. Nhưng đó là những đức tính làm báo chí, tin tức vẫn sống bất cứ ở đâu và lúc nào. Báo chí, phát thanh, phát hình, trang mạng, diễn đàn, phòng bàn tán gẩu những blogs, paltalks, youtube chuyển trên Internet với tốc độ nhanh như ánh sáng nếu thiếu những đạo lý thông tin này thì không bao lâu sẽ chết thôi.
Ba, báo chí sống được nếu thích ứng nghề nghiệp trong hoàn cảnh mới. Đại Hội báo chí Pháp tại thành phố Lille (Pháp) từ 21 đến 23 tháng Năm năm 2008, Chủ tịch của tổ chức Bayard, Ong Bruno Frappat đã có câu trả lời, "Không có gì phải sợ, các đồng nghiệp. Bao lâu còn có tin tức thì còn cần ngượi chọn lựa, phân cấp những sự kiện, thời sự và loại bỏ một số đi. Nhất thiết phải thích nghi hoàn cảnh nhân sinh. Thời sự sẽ làm cho báo chí sống còn. Không phải giảm thiểu mà trái lại mở rộng, biến thời sự sâu sắc, đa dạng hơn, trong nhận định và phân tích”./.
Gửi ý kiến của bạn
