Hôm nay,  

Tsunami - Từ Đồng Ruộng

23/02/201200:00:00(Xem: 11369)
Tsunami - Từ Đồng Ruộng

Bùi Tín
(Viết riêng cho VOA)
Xã hội Việt Nam hiện vẫn là xã hội nông dân, dân nông thôn vẫn chiếm đến 70% số dân cả nước. Vấn đề nông dân, nông thôn, nông nghiệp vẫn là một vấn đề cơ bản ở nước ta.
Đảng CS Việt Nam đã ra nhiều nghị quyết về nông nghiệp, nhất là từ Đại hội VI năm 1986, thực hiện chế độ khoán 10 rộng rãi, giải thể phần lớn các hợp tác xã nông nghiệp, đề xướng việc đưa kỹ thuật mới vào nông nghiệp, sự hợp tác giữa 3 nhà: nhà nông, nhà khoa học kỹ thuật và nhà kinh doanh, và chủ trương xây dựng nông thôn mới. Kết quả còn quá ít.
Luật Đất đai 1987 và 5 lần thay đổi và sửa đổi liên tục vào các năm 1993, 1998, 2001, 2003 và 2009, với hàng chục nghị định, giải thích, hướng dẫn, với hàng ngàn trang tài liệu vẫn chứa đựng nhiều điều vướng mắc, mâu thuẫn, chồng chéo nhau, làm rối loạn thêm vấn đề vốn đã vô cùng phức tạp.
Cho đến nay vấn đề nông thôn, nông nghiệp, nông dân lại nổi lên nghiêm trọng hơn bao giờ hết, khi 70 % vụ kiện cáo trong cả nước là về vấn đề đất đai, ruộng đồng, ao hồ, khi nông dân rủ nhau đi khiếu kiện tập thể từ vài chục đến vài trăm người, gõ cửa các ủy ban nhân dân, tòa án, viện kiểm sát, thanh tra các cấp, có khi đóng trại ở tạm hàng tuần lễ, hàng tháng trời, để đòi giải quyết vấn đề đất đai ở địa phương một cách công bằng và hợp pháp.
Hơn hai năm trước, chuẩn bị cho Đại hội đảng CS khóa XI, nhà văn Nguyễn Quang Thiều đã viết một loạt bài phóng sự - điều tra về nông thôn nhằm báo động dư luận, chỉ rõ chính sách tam nông của đảng đã thất bại, phong trào ly nông không có cách gì ngăn nổi, nông dân không có nước sạch để ăn, nông thôn đang biến thành bãi rác của đô thị, các tệ nạn xã hội như cờ bạc, mãi dâm, gái điếm, trộm cắp, lừa đảo, mê tín dị đoan… lan nhanh. Chủ trương xây dựng nông thôn mới chỉ là hình thức để tuyên truyền mỵ dân, một điều mỉa mai.
Nghiêm trọng hơn nữa là tệ cường hào mới đang ngày một nặng nề khắp các vùng nông thôn, nhất là các nhóm quan chức cướp ruộng đất của dân để đầu cơ mua đi bán lại kiếm lời.
Tình hình đó đỏi hỏi đảng và nhà nước phải xem xét lại cho kỹ toàn bộ mối quan hệ giữa đảng và nhà nước với nông dân chiếm 2 phần 3 số dân ở nước ta.
Lãnh đạo đảng nhiều lần khẳng định mối liên minh công nông là nền tảng của khối đoàn kết toàn dân. Đảng luôn ca ngợi nông dân trong gần một thế kỷ qua đã hy sinh tính mạng, của cải nhiều hơn các tầng lớp khác, nay xứng đáng được đền ơn trả nghĩa theo đạo lý.
Thế nhưng một trong những vướng mắc lớn với nông dân suốt 25 năm nay là Luật Đất đai năm 1987, với quy định trong Lời nói đầu: “Đất đai là tài nguyên quốc gia” và trong Phần chế độ kinh tế, Điều 1 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý”. Trong Hiến pháp năm 1992, Điều 17 cũng ghi rõ: “Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước…đều thuộc sở hữu toàn dân”.
Đây là vướng mắc cơ bản kéo dài. Thế nào là sở hữu toàn dân? Trên thế giới đã có ở đâu có sở hữu toàn dân?
Xin thưa chỉ có dưới thời chế độ xô viết của đảng CS Liên Xô và ở các nước CS Đông Âu đã có hình thức sở hữu toàn dân, nhưng đều đã bị hủy bỏ hơn 20 năm nay. Vì toàn dân là ai? Cả 88 triệu nhân dân, hay cả hơn 50 triệu công dân Việt Nam đều là chủ tư hữu của mỗi một thửa ruộng ở nước này ư? Và mỗi lần muốn xử dụng ra sao, mua bán đều phải được sự đồng ý của chừng ấy ông chủ, bà chủ hay sao? Nếu không sao lại gọi là sở hữu toàn dân được?
“Sở hữu toàn dân” nhưng lại do “nhà nước thống nhất quản lý” thì còn gì là quyền sở hữu của toàn dân nữa! Sao không quy định luôn “tất cả ruộng đất…đều là ruộng công”, cho rõ ràng, minh bạch?
Theo luật, đã có ở đâu ruộng đất, rừng núi, sông hồ…là thuộc sở hữu toàn dân? Theo công pháp quốc tế, ruộng đất khi thuộc sở hữu toàn dân thì ai quản lý, ai có quyền sở hữu? Cần nói thẳng, nói trắng ra rằng, đây là xảo thuật của riêng đảng CS nhằm không cho người dân nào có quyền sở hữu thật sự một mảnh ruộng đất nào, để cho nhà nước do đảng lập ra tự mình chiếm đoạt, tước đoạt, cướp đoạt, cưỡng đoạt quyền sở hữu tư nhân ấy, nhưng vẫn cứ xoa dịu dân là toàn dân vẫn có quyền sở hữu ghi trên hiến pháp đấy chứ!
Họ coi công dân, nông dân ta, nhân dân ta như một bầy trẻ con. Thật sự là như vậy.
Lúc này, vào đầu năm 2012, họ không thể còn tiếp tục chơi trò không tử tế với nông dân nữa. Vì nông dân ta đã thức tỉnh, nhân dân ta đã thức tỉnh, trí thức ta đã thức tỉnh.
Chính do trò ảo thuật chữ nghĩa như thế mà xuất hiện những từ ngữ kỳ lạ đối với thế giới. Nào là “thu hồi”, rồi “trưng thu”, ”trưng mua”, rồi “đền bù”, rồi “giá thương lượng”, lại còn “cưỡng chế”…Mà chỉ có nhà nước, chinh quyền và tòa án mới có quyền quyết định. Quan hệ giữa nhà nước và nông dân trở nên căng thẳng, xung đột gay gắt.
Nay lãnh đạo đảng không thể lùi được nữa. Tháng 6-2012 tới, Quốc hội sẽ thảo luận và thông qua Luật Đất đai sửa đổi 2012. Đây là cuộc sửa đổi lần thứ 6 kể từ bộ luật Đất đai 1987, dự định sẽ sửa 6 nhóm vấn đề của bộ luật Đất đai sửa đổi 2009.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia đầu ngành nông nghiệp, nhiều nhà luật học và luật gia, xem chừng lần này vẫn lại chỉ là sửa chữa “mini”, sửa một vài vấn đề thứ yếu, không thật cơ bản, có tính chất như xoa bóp, giải cảm bệnh cảm cúm, không giải quyết được tình hình cực kỳ nghiêm trọng và căng thẳng ở nông thôn Việt Nam.
Ai có thể hiểu biết nông thôn đồng bằng sông Cửu Long hơn giáo sư Võ Tòng Xuân, người suốt đời gắn bó với đồng ruộng và hạt gạo? Vừa qua, vị giáo sư này đã phát biểu rõ ràng dứt khoát rằng cái “lỗ hổng lớn nhất” trong chính sách nông nghiệp hiện nay chính là khái niệm “quyền sở hữu toàn dân” mà không ai định nghĩa cho rõ ràng được. Nếu không giải quyết quyền sở hữu tư nhân về ruộng đất của bà con nông dân thì vấn đề nông thôn, nông nghiệp, nông dân vẫn còn bế tắc dài dài. Ông Võ Tòng Xuân là giáo sư - hiệu trưởng trường Đại học Cần Thơ, từng nghiên cứu lâu năm ở Viện lúa ở Philippines, là đại biểu Quốc hội nhiều khóa, là tiếng nói có trọng lượng về nông nghiệp và nông thôn hiện nay.
Ở Hà Nội, giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng bộ tài nguyên môi trường, là người hiểu biết khá sâu về tài nguyên đất đai ở nước ta. Ông đã nhiều lần báo động về nguy cơ xuất hiện gần đây của bọn “cò đất” đầu cơ ruộng đất do những sơ hở của luật pháp hiện tại trong vấn đề đất đai. Ông đặc biệt nói đến một số địa chủ mới đầu cơ ruộng đất, những địa chủ cường hào trọc phú mới do thời thế tạo nên, không hề gắn bó tình cảm với ruộng đồng để chăm bón cho những mùa lúa bội thu, mà chỉ lo bóc lột đất đai theo kiểu con buôn tham tiền. Ông nói thẳng ra rằng đã đến lúc phải trả lại cho nhà nông, cho các hộ nông dân chuyên làm ruộng quyền sở hữu tư nhân về đất đai đồng ruộng, để bà con yên tâm chăm sóc thửa ruộng của mình như chăm sóc nuôi nấng đàn con của mình vậy. Sở hữu toàn dân là con chung không ai lo, kiểu cha chung không ai khóc. Hợp tác hóa nông nghiệp là đại họa cho nông dân, nông thôn, nông nghiệp rồi, nay “sở hữu toàn dân” lại thêm một đại họa khác.
Cũng nên nghe một tiếng nói khác, của ông Trần Quốc Thuận, một luật sư, từng là phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nói lên nỗi lo lớn là đất đai đồng ruộng đang không ổn định, đang thay thầy đổi chủ trên quy mô rộng lớn, vào tay không phải những hộ nông dân thành thạo và yêu quý nghề nông, mà lại vào tay bọn quan chức tham ô, bọn đầu cơ “cò đất” buôn bán đất đai bất hợp pháp, giá bán thường cao hơn giá mua từ 4 đến7 lần, tạo ra một lớp địa chủ mới làm giàu phi pháp dựa vào luật pháp mù mờ, không minh bạch, mâu thuẫn nhau, có thể giải thích khác nhau. Ông đề nghị phải trao lại quyền sở hữu tư nhân về ruộng đất, ao hồ cho nông dân mới lập lại được công bằng và trật tự.
Còn tiến sỹ Đặng Kim Sơn, viện trưởng Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, cho rằng thoạt nghe “ruộng đất thuộc sở hữu toàn dân”, người dân cảm thấy sướng tai nhưng thật ra đó chỉ là “hư quyền”, quyền không có thật, gây nên không biết bao nhiêu rắc rối, bất công và phi lý. Ý kiến nhiều chuyên gia, giáo sư trong ngành là hãy mạnh dạn trả lại ruộng đồng cho người chủ chân chính là nông dân, như nông dân các nước quanh ta ở Thái Lan, Philippines, Indonesia…chẳng hạn.
Trong buổi gặp mặt chào năm mới Nhâm Thìn, đại biểu quốc hội Dương Trung Quốc mong rằng lãnh đạo Việt Nam hãy biết dùng phanh hãm và biết cài số lùi khi cần. Trong sửa đổi Luật Đất đai sắp đến, đảng không có con đường nào sáng suốt hơn là hãm phanh lại, cài số lùi, từ bỏ cái khái niệm kỳ lạ không giống ai “sở hữu toàn dân” vô cùng tệ hại, trả lại cho nông dân quyền sở hữu tư nhân và quyền tự do kinh doanh. Các quyền công dân ấy, đảng đã trả lại cho nhà buôn, nhà kinh doanh thương nghiệp, nhà kinh doanh công nghiệp, thủ công ghiệp, nhà kinh doanh dịch vụ từ năm 1986, sao đến nay vẫn chưa trả lại cho nông dân? Sao lại nhất bên trọng, nhất bên khinh như thế. Đây là món nợ đối với nông dân đã đến lúc phải trả.
Nông dân nước ta đang thức tỉnh khá mạnh mẽ. Nông dân Sông Bé, Bình Dương, Cần Thơ, An Giang, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thái Binh, Bắc Giang... đã có những cuộc tụ họp đông hàng chục, hàng trăm người để đòi công bằng trong vấn đề ruộng đất. Vụ Tiên Lãng nổ ra do vùng này được khoanh lại trong dự án xây dựng sân bay cho cả châu thổ sông Hồng. Bọn quan chức tham ô như bầy ong bu quanh bát mật. Chúng đã bị lộ tẩy và như ong bị vỡ tổ. Bà con nông dân Hà Nội, Hà Đông, Hưng Yên, Nam Định...kéo đến bày tỏ tình đoàn kết với gia đình họ hàng anh Vươn, ngay bên chiếc lều vải.
Điều gì sẽ xảy ra nếu như kỳ họp Quốc hội sắp đến không giải quyết vấn đề cơ bản nhất trong nông nghiệp hiện nay là quyền sở hữu tư nhân về ruộng đất? Những đợt sóng thần tsunami của nông dân sẽ cuồn cuộn dâng cao, đổ về thủ đô đòi lại quyền sở hữu thiêng liêng ngàn xưa về ruộng đất, ao hồ do cha ông đã dày công khai phá.
Đợt tsunami này của nông dân có thể bùng lên từ đồng ruộng, trong ôn hòa và trật tự, vì cuộc sống ấm no và phồn thịnh của nông dân Việt Nam luôn giàu lòng đoàn kết đấu tranh.
Bùi Tín (VOA’s Blog: http://www.voanews.com/vietnamese/news/)

Có những hành động mà tần suất và cường độ kỳ lạ của nó tăng dần theo thời gian, tỷ lệ thuận với sự phá hủy xã hội và cả sinh mạng, nhưng cộng đồng chung quanh vẫn im lặng, thì vấn đề không còn ở người thể hiện nữa. Nó đã trở thành cáo buộc chung cho sự “im lặng của bầy cừu.” Những hành vi thất thường cùng các phát ngôn cực đoan, bạo lực, gần như không thể kiểm soát, của Donald Trump trong thời gian gần đây đã thổi bùng lên cuộc tranh luận dai dẳng. Những bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump ngày càng dài, tăm tối và lan man. Từ bài diễn văn thông điệp liên bang cho đến những lần trả lời báo giới. Trump có thể trôi từ chủ đề này sang chủ đề khác, từ nhập cư sang cối xay gió, cá mập, giá cổ phiếu, rồi đến câu chuyện cây bút Sharpie. Bất kỳ buổi họp báo nào, Trump cũng có thể trở thành “spotlight.”
Xin nói ngay cho khỏi mất công nghiêm mặt: đây không phải bài thần học, cũng chẳng phải sớ tâu lên Vatican, lại càng không phải bản tự kiểm của ban vận động tranh cử nào. Đây chỉ là một mẩu tạp ghi nhỏ, viết trong lúc thiên hạ đang cãi nhau đỏ mặt và người viết đang nghe một câu hát quen thuộc: Yêu tôi hay yêu đàn? Hay hợp thời hơn: Yêu Trump hay Yêu Ngài?
Theo một bài phân tích đăng trên The Conversation ngày 13 tháng 4 năm 2026, thất bại bầu cử của Viktor Orbán tại Hung Gia Lợi không chỉ khép lại 16 năm cầm quyền của một chính thể ngày càng thiên về độc đoán, mà còn vang dội ra ngoài biên giới nước này, từ Mạc Tư Khoa đến Hoa Thịnh Đốn, như một lời cảnh cáo đối với thứ chính trị đặt trên chia rẽ, bất mãn và chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
Diễn biến chính trị gần đây tại Việt Nam đang đặt ra một vấn đề nền tảng của mọi nhà nước hiện đại, rằng quyền lực chính trị quyền lực đang được kiểm soát bằng cơ chế nào? Và liệu còn tồn tại bất kỳ không gian nào cho việc kiểm soát đó hay không? Sau Đại hội đảng Cộng Sản, việc Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư, rồi mới đây, tiếp tục được Quốc hội bầu kiêm nhiệm thêm chức vụ Chủ tịch nước, không đơn thuần là một sự sắp xếp nhân sự. Mà đây là một bước dịch chuyển mang tính nền tảng, làm thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành quyền lực trong hệ thống chính trị Việt Nam theo chiều hướng đầy rủi ro. Nếu nhìn bề ngoài, đây có thể được diễn giải như một bước tăng hiệu quả lãnh đạo. Nhưng dưới lăng kính chính trị học, đó là một bước tiến rõ rệt của quá trình tập trung quyền lực. Khi hai vị trí vốn đại diện cho hai trục quyền lực, gồm đảng và nhà nước được hợp nhất vào một cá nhân, thì câu chuyện không còn là phân công nữa, mà là hội tụ quyền lực vào một điểm gần như tuyệt đối.
Tháng Tư đến, như sự chờ đợi hàng năm từ một thế giới đang oằn mình chống chọi với những vết thương do chiến tranh tàn khốc gây ra. Họ mong mỏi dù chỉ vài ngày, vài giờ ngắn ngủi, không có tiếng súng, bom rơi, đạn nổ, để thật sự được hít thở không khí hòa bình, nhất là vào dịp Lễ Phục Sinh – một mùa lễ tràn đầy thông điệp của hy vọng. Thế nhưng có những âm thanh lạc điệu, chói tai đã len lỏi vào niềm vui thiêng liêng nhất của người Kitô giáo vào buổi sáng ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 5/4/2026. Âm thanh đó khiến bất kỳ ai nghe thấy cũng sững sờ.
Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhúm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức...
Ngày xưa bên bờ sông Dịch Thủy nước Triệu, có một con bạng (sò) leo lên bờ mở to miệng nằm phơi nắng, con duật (cò) bay ngang liền sà xuống mổ lấy hạt ngọc trai. Con sò kẹp chặt lấy mỏ cò, đôi bên giằng co không ai chịu nhường ai. Đúng lúc ấy ngư ông đi qua, thản nhiên thò tay bắt cả hai vào rọ. Từ đó có câu “bạng duật tương trì, ngư ông đắc lợi”, nêu cảnh hai bên tranh chấp, tiêu diệt lẫn nhau, còn kẻ thứ ba ung dung thò tay hưởng lời. Trong cuộc chiến Iran hôm nay, Trump dùng sức mạnh hỏa lực và lời đe dọa tiêu diệt để ép đối phương, tưởng rằng chỉ cần ra tay siết cổ là có thể buộc thiên hạ phải khuất phục. Nhưng thế cục không vận hành đơn giản như vậy. Hai bên càng đối đầu, càng tự làm tổn hao sức lực, còn những nước đứng ngoài lại có cơ hội tranh thủ trục lợi. Người hiểu thời cuộc nhìn không khó đoán ra rằng trên bàn cờ này, bàn tay thứ ba đang chờ thâu tóm là ai.
Ngưng bắn, dĩ nhiên, vẫn hơn là không ngưng bắn. Phải nói điều này trước, và nói cho rõ. Bom đã thôi rơi xuống Iran. Tàu bè lại qua lại. Những người lẽ ra phải chết thì còn sống. Ai từng có mặt trong một vùng chiến sự đều biết: khi súng im tiếng, bầu trời không còn gào thét, chim lại bay, trẻ con lại nói ngoài đường, thì đó là một điều gần như thiêng liêng. Nhưng ngưng bắn không phải hòa bình. Và cuộc ngưng bắn này, nếu giữ được, có thể đã phải mua bằng một giá chiến lược rất đắt. Nếu mục tiêu chính của cuộc chiến là chấm dứt, hay ít ra làm suy yếu hẳn mối đe dọa từ chế độ Iran, thì sự thật khó nghe nhất lại là sự thật đơn giản nhất: Iran vẫn còn số uranium có độ tinh khiết rất cao. Và Iran cũng đã cho thấy họ có thể biến eo biển Hormuz, một trong những thủy lộ quan trọng nhất thế giới, thành một món hàng mặc cả mà không ai có thể làm ngơ.
Kể từ ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công Iran và ngày càng gia tăng cường độ với mục tiêu nhằm kết thúc chiến sự càng sớm càng tốt, đồng thời làm suy yếu hoặc lật đổ chế độ thần quyền. Hai mục tiêu chính được Trump công bố là phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân và chấm dứt sự cai trị của giới giáo sĩ Hồi giáo...
Tình hình giữa Hoa Kỳ và Iran vào tháng 4 năm 2026 cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các áp lực quân sự, ngoại giao và chính trị trong nước. Trong những tuần gần đây, đã xảy ra việc cách chức các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ — bao gồm Tổng Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, cùng hai vị tướng khác — như một phần của cuộc cải tổ rộng lớn ảnh hưởng đến hơn một chục sĩ quan cấp cao. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump đã sử dụng những lời lẽ ngày càng thô tục và mang tính khiêu khích đối với Iran. Tổng thể, những diễn biến này phản ánh một chiến lược rộng hơn, trong đó đàm phán cưỡng ép đã chạm đến giới hạn, khiến khả năng leo thang quân sự và chuẩn bị cho các chiến dịch trên bộ quy mô hạn chế trở nên ngày càng cao.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.