Hôm nay,  

Bể Từ Vòng Ngoài

03/10/201400:00:00(Xem: 5655)

Biên vực rạn nứt của lãnh đạo Trung Quốc

Hong Kong có nền kinh tế tự do nhất thế giới, nhưng chưa có dân chủ, và đấy là vấn đề của Tập Cận Bình....

Nhân dịp Quốc khánh của "Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc", ra đời ngày một Tháng 10 năm 1949, người dân Trung Quốc và Hương Cảng được nghỉ lễ một tuần. Nhờ vậy mà biến động tại Hương Cảng có thể tạm nguôi vài ngày.

Nhưng sau đó, vấn đề vẫn còn nguyên vẹn.

Khu vực này từng là thuộc địa Anh từ năm 1842, khiến deo đất tựa hòn sỏi bên bờ nước biến thành thỏi kim cương, một trung tâm kinh tế tài chánh tự do và một xã hội cởi mở, với pháp quyền của Đế quốc Anh. Đấy là một nghịch lý của một đất có tự do mà không có dân chủ, nó kéo dài 155 năm.

Từ năm 1997, một nghịch lý khác bắt đầu. Hương Cảng trở thành... thuộc địa Tầu với quy chế "Đặc khu Hành chánh Tự trị", nơi mà Bắc Kinh muốn khai thác ưu thế tự do kinh tế cho hệ thống kinh tế của nhà nước Trung Quốc. Một đất tu bản dẫn khách cho nền tư bản nhà nước của Bắc Kinh.

Y như tại Hoa lục, lãnh đạo Bắc Kinh muốn bắt cá hai tay: vận dụng tự do kinh tế theo quy luật thị trường để củng cố hệ thống chính trị tập quyền của một đảng độc tài. Từ khi Đặng Tiểu Bình tiến hành cải cách vào đầu năm 1979, thế giới tham gia trò chơi hai mặt đó, cho nên Trung Quốc mới trở thành cường quốc kinh tế.

Nhưng trò vui đã hết.

* * *

Xin phải nhắc lại: Do kinh nghiệm về quy chế mập mờ của Đài Loan với nguyên tắc "một quốc gia hai chế độ" đã thỏa thuận với Hoa Kỳ năm 1972, khi thương thuyết với Anh quốc về tương lai Hương Cảng, Đặng Tiểu Bình đã đồng ý với quy chế tương tự cho Hương Cảng kể từ Tháng Bảy năm 1997. Hương Cảng thuộc về nước Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc, nhưng có chế độ quản lý riêng. Vi diệu chừng nào cái màn "Nhất Quốc Lưỡng Chế" này.

Tuy nhiên, hơn bảy triệu người dân Hương Cảng, trong đó có năm triệu cử tri, dần dần thấy ra mặt trái của chiến lược vi diệu khi nhà nước Bắc Kinh lặng lẽ thu hẹp quyền quyết định căn bản của cư dân qua mỗi lần bầu cử hệ thống nhân sự có trách nhiệm quản lý đặc khu này. Và phủ nhận dần những cam kết ban đầu với Anh quốc. Dân Hương Cảng có phản ứng, nhưng các nhóm đấu tranh cho quyền dân chủ của Hương Cảng bị ly gián, phân hóa và tê liệt dần.

Thế rồi, ngày 10 Tháng Sáu năm nay, Quốc vụ viện Bắc Kinh (Hội đồng Chính phủ) ra Bạch Thư về Chánh sách Áp dụng Nguyên tắc Nhất quốc Lưỡng chế, với những quy định mới có nội dung bác bỏ quy chế phổ thông đầu phiếu đã được đồng ý là sẽ thực hiện kể từ năm 2017. Sau đó, ngày 31 Tháng Tám, Thường vụ Quốc hội Bắc Kinh đưa chánh sách ma quỷ ấy vào thực tế. Người dân chỉ có quyền bầu cử gián tiếp, theo lối "dân bầu đảng cử": dân Hương Cảng chỉ được bầu lên những người do đảng Cộng sản Trung Quốc đề cử theo tiêu chuẩn mơ hồ là "ái quốc".

Khi các nhân vật hay báo chí phản đối sự áp đặt này thì họ bị sách nhiễu và thậm chí cầm tù.

Phong trào biểu tình ôn hòa trong tinh thần bất tuân dân sự mới nổi lên, với sự tham gia của thanh thiếu niên Hương Cảng và rất nhiều thành phần xã hội khác. Họ yêu cầu viên Hành chánh Trưởng quan Lương Chấn Anh do Bắc Kinh cài đặt vào tổ chức quản lý phải từ chức và Chính quyền Bắc Kinh phải tôn trọng lời cam kết về quyền phổ thông đầu phiếu. Nhưng họ bị cảnh sát Hương Cảng ngăn chặn bằng lựu đạn cay và vòi phun nước....

Kỹ thuật tổ chức tân kỳ và kỷ luật chu đáo của dân biểu tình cho thấy lần này, dân Hương Cảng đã nắm kinh nghiệm biểu tình ở nhiều nơi khác. Đáng chú ý và gần nhất là kỹ thuật của sinh viên học sinh Đài Loan trong cuộc biểu tình hồi Tháng Ba năm nay, gọi là "cuộc vận động Hoa hướng dương", để phản đối Hiệp ước bất cân xứng mà Chính quyền của Tổng thống Mã Anh Cửu thuộc Quốc dân đảng muốn ký với Bắc Kinh. Họ cũng ôn hòa chiếm đóng Lập pháp viện và Hành pháp viện tại thủ đô Đài Bắc cho tới khi Mã Anh Cửu phải nhượng bộ trước sự bực bội của Bắc Kinh.


Chúng ta thấy ra cùng lúc hai vấn đề ở hai nơi, là Đài Loan và Hương Cảng.

* * *

Nguyên tắc "nhất quốc lưỡng chế" đề ra từ 1972 cho Đài Loan rồi từ 1997 cho Hương Cảng đã không được Bắc Kinh tôn trọng. Đấy là vấn đề cho Tập Cận Bình khi muốn kiểm soát các vùng biên vực, ở vòng ngoại vi của lãnh thổ Trung Quốc. Hai vấn đề kia là Tân Cương và Tây Tạng.

Sau khi Mao Trạch Đông thôn tính đất Tân Cương của dân Hồi vào năm 1949 và xâm lăng năm 1950 rồi thôn tính Tây Tạng của dân Tạng vào năm 1959, Trung Quốc cũng lập ra "Đặc khu Hành chánh Tự trị" ở hai khu vực bát ngát này. Nhưng sự chống đối của các sắc tộc vẫn tiếp tục, rồi chuyển dần theo hai hướng khác biệt.

Người theo Hồi giáo ở Tân Cương, thuộc sắc tộc Hồi Hột (Đột Quyết, sau gọi là Duy Ngô Nhĩ) thì đòi giành lại nền độc lập cho nước Đông Thổ của họ và đấu tranh ngày càng bậo động hơn. Những năm gần đây, nhiều khuynh hướng đã áp dụng phương pháp khủng bố, với sự yểm trợ và huấn luyện của các lực lượng xưng danh "Thánh Chiến", kể cả tổ chức khủng bố al-Qaeda.

Người Tây Tạng thì đấu tranh theo chủ trương trung dung của đức Đạt Lai Lạt Ma: không đòi độc lập mà chỉ xin quyền tự trị để bảo tồn văn hóa và Phật giáo Tây Tạng. Đòi hỏi ôn hòa đó không được đáp ứng. Một thể hệ trẻ bèn nghĩ đến phương thức đấu tranh cực đoan hơn, khi bậc lãnh đạo tinh thần là đức Đạt Lai Lạt Ma gần đến tuổi bát tuần.

* * *

Lãnh đạo Trung Quốc là những người có mưu lược sâu xa và ưu thế của một thị trường hơn một tỷ ba trăm triệu dân.

Họ nghĩ đến việc củng cố để kiểm soát biên vực thành vùng trái độn, từ Tây Tạng đến Tân Cương, Nội Mông và Mãn Châu (nay là ba tỉnh Đông Bắc của lãnh thổ). Sau đó là mở rộng vùng trái độn qua tới lãnh thổ Việt Nam và ngoài Đông Hải của Việt Nam. Về kinh tế thì trung tâm sầm uất Hương Cảng là cửa ngõ giao thương với thế giới bên ngoài để bổ sung cho sự yếu kém lạc hậu bên trong. Về chính trị, thì Đài Loan là lãnh thổ sẽ phải thống nhất, bằng cách sát nhập ôn hòa hay thôn tính thô bạo - với sự chọn lựa dễ hiểu là tránh binh đao bằng trò phủ dụ một đảo quốc dân chủ, có hiến pháp và những ước mơ riêng.

Sau khi lên lãnh đạo từ Đại hội 18 vào cuối năm 2012, Tập Cận Bình ra sức tập trung lại quyền lực trong đảng để giải quyết nhiều khó khăn bên trong hầu tránh được một vụ khủng hoảng kinh tế chắc chắn sẽ dội vào hệ thống chính trị của chế độ. Nhưng ông ta vẫn tăng cường kiểm soát vòng ngoại vi là biên vực và vùng trái độn.

Thế giới có thể nhu nhược làm như không thấy gì về thực trạng của Tân Cương và Tây Tạng, chứ khó làm ngơ về tình hình Đông Hải, đó là chuyện năm nay.

Còn lại, Hương Cảng vẫn có thể là mồi nhử tư bản quốc tế về kinh tế và mồi nhử Đài Loan về lời thề "nhất quốc lưỡng chế". Khốn nỗi, dân Hương Cảng lại không muốn thủ vai phụ diễn cho màn hát bội của Bắc Kinh. Phản ứng của họ sẽ xác nhận sự hoài nghi của dân Đài Loan và cảnh tỉnh thế giới, kể cả các doanh gia, về một nền kinh tế chỉ có tự do ở dưới mà thiếu dân chủ ở trên.

* * *

Hương Cảng có tự do nhất thế giới về kinh tế với lợi tức đồng niên của người dân là hơn bốn vạn đô la, thuộc loại cao nhất địa cầu, gần gấp đôi dân Đài Loan và gấp bảy dân Tầu ở Hoa lục. Tại nơi văn minh đó mà Bắc Kinh còn dở trò ma thì mấy ai tin vào "Trung Quốc mộng" của Tập Cận Bình - hay vào "pháp quyền nhà nước" của Trung Quốc? Tư bản sẽ tháo chạy.

Với cùng Hán tộc tại Hương Cảng hay Đài Loan mà lãnh đạo Bắc Kinh còn hành xử như thế thì các "dị tộc" Mông, Mãn, Hồi, Tạng (hay Việt, Ba Đình ơi!) còn mơ ước được gì? Họ sẽ phất cờ.

Chúng ta đều có thể đoán năm Ngọ này có nhiều sự biến. Sự biến Hương Cảng tại nơi biên vực đang phá vỡ vùng trái độn của Bắc Kinh, và mở đầu cho chuyện hợp tan muôn thuở của Trung Quốc.

Tập Cận Bình muốn hợp mà tan, từ vòng ngoại vi lan vào tới trung tâm.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 trong vụ kiện Trump rằng Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA) không cho phép tổng thống áp đặt thuế quan, vô hiệu hóa các mức thuế quan rộng khắp đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đến Mexico và Canada, đã được chính quyền Trump ban hành nhằm chống lại nạn buôn bán fentanyl và giải quyết thâm hụt thương mại.

Khi những trang hồ sơ Epstein lần lượt phơi bày ra trước công chúng như một trận mưa giấy màu đen đầy chất độc hại, có hai người phụ nữ bước ra trong bóng tối của kẻ săn mồi. Họ hiện diện ở hai tư thế hoàn toàn khác nhau, nhưng có một điểm trùng lắp với cái tên đang là nỗi ám ảnh trong ngôi nhà quyền lực nhất ở Washington, DC. Cuộc đời của hai người phụ nữ này, trực tiếp và gián tiếp, đều liên quan đến Jeffrey Epstein, tội phạm tình dục đã bị kết án và được cho là đã tự tử trong lúc thụ án.

Trên mặt tiền trụ sở của Mussolini ở Rome, từng có một dãy chữ khổng lồ lặp đi lặp lại: “SI SI SI SI SI” – “vâng, vâng, vâng, vâng, vâng” in kín cả mấy tầng lầu. Hình ảnh ấy không phải khẩu hiệu phức tạp, cũng không phải bản cương lĩnh chính trị. Nó giống như bản tóm tắt cô đọng của một chế độ sống nhờ thói quen gật đầu: chủ nghĩa phát xít không chỉ đứng trên những mệnh lệnh, mà đứng trên những tiếng “vâng” người ta nói ra – và cả những tiếng “không” bị nuốt lại.

Thế giới đang đứng trước nguy cơ bất ổn nghiêm trọng về an ninh chiến lược khi Hiệp ước New START – thỏa thuận quốc tế được Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ký kết năm 2010 nhằm giới hạn kho vũ khí hạt nhân của hai nước – sẽ chính thức hết hạn vào ngày 5 tháng 2 năm 2026. Theo nội dung các điều khoản của hiệp ước, mỗi bên không được triển khai quá 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và oanh tạc cơ có khả năng mang vũ khí hạt nhân; tổng số đầu đạn hạt nhân không vượt quá 1.550. Ngoài ra, số bệ phóng của mỗi nước bị giới hạn ở mức 800, và hai bên được quyền tiến hành các cuộc thanh sát lẫn nhau hằng năm, dù cơ chế này đã không còn được thực thi trong những năm gần đây. Dưới thời Tổng thống Joe Biden, vào năm 2021, New START đã được gia hạn một lần duy nhất thêm 5 năm.

Trong 22 năm làm cảnh sát, Phuson Nguyễn, một cảnh sát thủ đô (MPD), sinh năm 1979, con của một vị đại tá miền Nam Việt Nam, đã đối phó với hàng ngàn cuộc biểu tình theo Tu Chính Án Thứ Nhất. Lớn, nhỏ đều có. Anh nhận lệnh đến cuộc biểu tình ngày 6/1/2021 cũng bình thường như thế, bảo đảm quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp của người dân. Lực lượng MPD có mặt ở thủ đô từ khoảng 10 giờ sáng. Cho đến lúc đó, MPD không nhận được bất kỳ thông tin tình báo nào cho thấy sẽ có bạo lực xảy ra. Ngồi trong xe tuần tra, Phuson quan sát người qua lại trong thủ đô. Theo thời gian, ngày càng nhiều người đi về phía Điện Capitol. Nhưng cả anh và đơn vị không nghĩ gì cả, “ít nhất là tôi và đơn vị của tôi, nghĩ rằng họ chỉ đến đó để biểu tình, và bày tỏ quan điểm, sự bất đồng của họ về kết quả bầu cử, điều mà họ có quyền làm.”

Cuối năm 1988, một chiếc ghe gỗ ọp ẹp chở 110 người Việt rời bờ trong đêm, lao ra biển Đông. Ba mươi bảy ngày lênh đênh, máy chết, ghe lạc ngoài khơi xa, lương thực và nước ngọt cạn dần; hơn phân nửa người trên ghe lần lượt gục xuống, xác họ thả xuống biển cho ghe nhẹ đi mà tiếp tục cuộc hành trình. Khi ngư dân Phi Luật Tân vớt được chiếc ghe gần thị trấn Bolinao, chỉ còn 52 người bám được vào cõi sống – về sau người ta gọi họ là Bolinao 52, đưa vào trại tị nạn, rồi lần lượt từng người đi định cư ở các xứ tự do. Những người chết mất xác cũng mất luôn tên gọi.

Trong nhiều tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã huy động khoảng 3.000 nhân viên thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đến Minneapolis, thành phố lớn nhất của bang Minnesota. Những hành động truy quét tàn bạo của ICE nhắm vào người nhập cư bất hợp pháp dẫn đến cái chết của Renee Nicole Good và Alex Pretti, hai người dân Mỹ da trắng, đã gây phẫn nộ trong dư luận và truyền thông quốc tế. Thực tế cho thấy ICE còn theo đuổi những mục tiêu chính trị rộng lớn hơn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề ra.

Lực Lượng Hải Quân Mỹ đang lặng lẽ thay đổi vị trí hoạt động, đúng vào thời điểm Iran, Nga và Trung Quốc đang thể hiện sự đoàn kết hải quân ngày càng tăng ở một số vùng biển căng thẳng và tranh chấp nhất trên thế giới. Theo các báo cáo khu vực, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã di chuyển về phía nam, định vị mình xa hơn bờ biển Iran so với trước đây.

Nếu chú ý, cú rơi tự do của tờ Washington Post gần như được báo trước từ giữa năm 2024, với nhiều tầng lý do. Thói quen độc giả thay đổi. Doanh thu quảng cáo in sụp đổ. Cạnh tranh khốc liệt từ mạng xã hội và trí khôn nhân tạo (AI). Bản thân The Post cũng chứng kiến lượng truy cập và thuê bao suy giảm, điều mà lãnh đạo viện dẫn để biện minh cho cắt giảm nhân sự. Nhưng, một nửa ổ bánh mì vẫn là bánh mì. Một nửa sự thật thì nó là dối trá.

Người ta hay ca ngợi tình yêu tuổi già như thể đó là đích đến viên mãn của mọi cuộc tình - hai người nắm tay nhau nhìn hoàng hôn, bình yên như trong tranh. Nhưng thực tế thì không phải cặp nào cũng may mắn như vậy. Có những cặp già đi cùng nhau không phải trong hạnh phúc mà trong đau khổ. Họ không chia tay vì già rồi, ly hôn tốn kém và xấu hổ. Họ không yêu nhau nhưng cũng không rời nhau. Họ sống chung một mái nhà như hai kẻ thù bị giam trong cùng một căn phòng, chờ xem ai chết trước để người còn lại được giải thoát. Đó là thứ bi kịch mà không ai muốn nhắc đến, nhưng nó tồn tại, âm thầm và đau đớn, trong biết bao gia đình.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.