Trump được bàn dân thiên hạ đặt cho một biệt danh là vua nói dối (Lying King). Theo Washington Post, tổng số tuyên bố sai trái hoặc gây hiểu lầm của Trump là 30,573 trong 4 năm làm tổng thống. Trump còn một khuyết điểm nghiêm trọng hơn nữa là việc làm không đi đôi với lời nói.
Chỉ còn hơn sáu tháng nữa là đến ngày bầu cử tổng thống Hoa Kỳ. Đây là lúc kiểm điểm lại một số sự kiện đã và đang xảy ra trong vài năm qua liên quan cựu Tổng Thống Donald Trump và sẽ là một ứng cử viên tổng thống của Đảng Cộng Hòa vào tháng 11 sắp tới.
Bài báo này sẽ khá dài vì Trump có nhiều khuyết điểm mà độc giả cử tri cần phải biết và có thể sẽ không có phần tham khảo vì tôi đã phải tham chiếu vài chục tài liệu hoặc là tôi sẽ chỉ liệt kê khoảng 10 tài liệu quan trọng nhất. Xin độc giả thông cảm.
* CUỘC BẦU CỬ 2020 BỊ ĐÁNH CẮP.
Trump lên án cuộc bầu cử 2020 bị Đảng Dân Chủ đánh cắp trong khi ông làm tổng thống có FBI, CIA, Secret Services trong tay. Sau nhiều cuộc điều tra và kiện tụng trước tòa, các cơ quan có thẩm quyền đã không tìm thấy chứng cớ gian lận quy mô nào trong cuộc bầu cử này. Trái lại, có bằng chứng rõ ràng chính Trump đã âm mưu đánh cắp cuộc bầu cử tổng thống 2020 ở Georgia. Trump đã bị truy tố về việc này và đang chờ ngày ra tòa.
Chính ông đã khích động cuộc bạo loạn 6/1/2021 để đảo lộn kết quả bầu cử tổng thống 2020. Một trong những chiến thuật của Trump là tạo ra những đại cử tri giả và áp lực Phó Tổng Thống Mike Pence không chứng thực các đại cư tri hợp pháp. Trump đã bị tòa truy tố về vụ 6/1 và đang chờ ngày ra tòa.
* TÁT CẠN ĐẦM LẦY – BÀI TRỪ THAM NHŨNG
Tát cạn đầm lầy là cụm từ được các chính trị gia thường xuyên sử dụng từ những năm 1980 và ở Mỹ thường ám chỉ việc giảm bớt ảnh hưởng của các nhóm lợi ích đặc biệt, các nhà vận động hành lang và bài trừ tham nhũng nói chung. Vào ngày 17-10-2017, trong bài phát biểu về cải cách đạo đức, Donald Trump tuyên bố: “Đã đến lúc phải tát cạn đầm lầy ở Washington, D.C.” Và sau đó Trump đã thường xuyên xử dụng khẩu hiệu này và được công chúng tán thưởng.
Chẳng bao lâu, Trump lại chính là chủ đề liên quan đến tham nhũng của những bài báo tràn ngập trên Internet.
Một trong những tài liệu đó là báo cáo được phổ biến vào đầu năm nay “Bán Nhà Trắng: Làm sao hoàng tử, bộ trưởng, thủ tướng trả nợ Trump” (White House for Sale: How Princes, Prime Ministers, and Premiers Paid Off President Trump) của Đảng Dân Chủ Hạ Viện trong Ủy Ban Giám Sát Và Trách Nhiệm (Committee on Oversight and Accountability).
Báo cáo gây chấn động này tiết lộ mức độ tham nhũng của Tổng thống Donald Trump với hơn $7.8 triệu thanh toán từ nước ngoài và các nhà lãnh đạo của họ, bao gồm một số chế độ tồi tệ nhất thế giới qua các cơ sở kinh doanh do Trump làm chủ. Số tiền này không bao gồm hàng triệu đô la chui vào túi của con gái Ivanka Trump và con rể Jared Kushner của ông khi họ còn ở Nhà Trắng.
Các nhà lãnh đạo Đảng Cộng Hòa tại Quốc hội đã cho phép điều này xẩy ra bằng cách từ chối thực hiện giám sát và thi hành hiến pháp cấm nhận tiền nước ngoài. Các đảng viên Đảng Cộng Hòa tại Hạ Viện như Chủ Tịch lúc bấy giờ là Paul D. Ryan (Cộng Hòa , Wisconsin) đã làm ngơ.
Theo báo The Atlantic, tham nhũng của Trump không có giới hạn. Khách sạn của Trump tính Sở Mật vụ với “giá cắt cổ” - lên tới $1,185 một đêm, theo báo cáo của Ủy Ban Giám Sát Hạ Viện - dành cho các nhân viên an ninh ở khi Trump hoặc các thành viên trong gia đình ông ta đến thăm.
Các công ty và các nhóm lợi ích khác muốn hối lộ Trump chỉ đơn giản là bơm tiền vào cơ sở kinh doanh của Trump. Khi họ tìm kiếm sự hỗ trợ của chính phủ cho việc sát nhập, các giám đốc điều hành tại T Mobile đã chi $195,000 tại khách sạn của Trump ở Washington, D.C. Khi Viện Điều Hòa, Sưởi Ấm và Làm Lạnh muốn chính quyền ủng hộ một hiệp ước quốc tế giúp các thành viên, họ đã trả hơn $700,000 để tổ chức một sự kiện tại khu nghỉ dưỡng chơi gôn của Trump ở Florida. Chính phủ Qatar mua một căn hộ trong tòa nhà mang thương hiệu Trump ở New York với giá $6.5 triệu.
* ĐẠI DỊCH COVID 19
Đây là một biến cố thể thảm nhất trong cuộc đời làm tổng thống của Donald Trump. Lúc đầu tuy được báo là có đại dịch, ông dấu hết mọi người và tuyên bố đại dịch là một tin bịa đặt của Đảng Dân Chủ để hại ông và không tin cả vào báo cáo của tình báo Hoa Kỳ vào đầu năm. Ông lo sợ kinh tế suy sụp nhiều hơn là lo cho sự an toàn của dân.
Sau đó ông tuyên bố sẵn sàng đối phó với đại dịch COVID-19. Sự thực là Hoa Kỳ thiếu thốn trầm trọng mọi thiết bị y tế ngay cho cả các bệnh viện.
Kể từ ngày Tổng Thống Trump công bố tình trạng khẩn cấp về COVID-19, ông liên tục tung ra những thông tin sai lầm hoặc thiếu chính xác khiến một số cơ quan truyền thông không trực tiếp truyền thanh hay truyền hình các buổi họp báo nữa hoặc không tham dư.
Trump từng tuyên bố những câu như:
* Sự bùng phát coronavirus chỉ tạm thời. Một ngày nào đó nó sẽ biến đi như một phép lạ.
* Trời ấm sẽ có ảnh hưởng mạnh trên coronavirus.
* FDA đã chấp thuận chloroquine để trị COVID-19.
* Đeo khẩu trang không cần thiết mà thực tế khẩu trang là cách tránh truyền bệnh và lây bệnh khá hiệu quả.
Sự cẩu thả của Trump và lãng phí khoảng ba tháng đã khiến hàng trăm ngàn người Mỹ chết oan. Đây không phải là điều ông làm cho nước Mỹ vĩ đại.
* MEXICO SẼ TRẢ TIỀN XÂY BỨC TƯỜNG BIÊN GIỚI.
Trump nhiều lần tuyên bố trước công chúng là Trump sẽ buộc Mexico phải trang trải phí tổn xây bức tường biên giới. Kết quả là Trump đã dùng ngân sách liên bang và tiền thuế của dân Hoa Kỳ để trả chi phí này.
Tính đến tháng 12 năm 2020, tổng cộng kinh phí cấp cho hàng rào mới là khoảng $15 tỷ. Trong số đó một phần ba do Quốc Hội cấp trong khi Trump ra lệnh lấy phần còn lại từ ngân sách quốc phòng.
* CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI TỐT VÀ DỄ THẮNG.
Trump từng tuyên bố ông là một người chủ trương thuế quan (tariff man). Ông cho rằng chiến tranh thương mại tốt và dễ thắng. Trên thực tế ông đã
bước vào một bãi mìn. Xung đột kinh tế giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đã diễn ra kể từ tháng 1, 2018, khi Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump bắt đầu áp
đặt thuế quan và các rào cản thương mại khác đối với Trung Quốc với mục tiêu buộc nước này phải thay đổi những gì Hoa Kỳ cho là các hoạt động
thương mại không công bằng lâu nay và trộm cắp tài sản trí tuệ. Chính quyền Trump tuyên bố rằng những hoạt động này có thể góp phần vào thâm hụt
thương mại Mỹ-Trung và chính phủ Trung Quốc yêu cầu chuyển giao công nghệ Mỹ cho Trung Quốc.
Để đáp trả các biện pháp thương mại của Mỹ, chính phủ Trung Quốc cáo buộc chính quyền Trump tham gia vào chủ nghĩa bảo hộ dân tộc và có hành động trả đũa. Sau khi chiến tranh thương mại leo thang suốt năm 2019, tháng 1/2020 hai bên đã đạt được thỏa thuận giai đoạn một đầy căng thẳng; Thỏa thuận này hết hạn vào tháng 12 năm 2021 và Trung Quốc đã không đạt được mục tiêu về nhập khẩu của Hoa Kỳ vào Trung Quốc.
Cuộc chiến thương mại gây ra tổn thất kinh tế cho cả hai bên và dẫn đến sự chuyển hướng dòng chảy thương mại ra khỏi cả Trung Quốc và Mỹ.
Tăng trưởng kinh tế của Mỹ chậm lại, đầu tư kinh doanh bị đình trệ và các công ty không tuyển dụng nhiều người. Trên khắp đất nước, rất nhiều
nông dân đã phá sản, một số người đã phải tự vẫn và lĩnh vực sản xuất và vận tải hàng hóa đã chạm mức thấp chưa từng thấy kể từ cuộc suy thoái
kinh tế vừa qua. Hành động của Trump được coi là một trong những đợt tăng thuế lớn nhất trong nhiều năm.
Vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của Trump, cuộc chiến thương mại được coi là một thất bại đối với Hoa Kỳ trái với lời cam kết của ông.
* TRUNG QUỐC PHẢI TRẢ THUẾ QUAN GIA TĂNG.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói rằng Trung Quốc sẽ trả mức thuế mà ông đã áp đặt đối với $250 tỷ trị giá hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ. Nhưng đó ước mơ của những chính khách thiếu kiến thức căn bản về kinh tế thị trường. Chính phủ Trung Quốc và các công ty ở Trung Quốc không trực tiếp trả thuế.
Thuế quan là thuế đánh vào hàng nhập khẩu. Họ được các công ty nhập cảng đăng ký tại Hoa Kỳ thanh toán cho hải quan Hoa Kỳ đối với hàng hóa họ nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Các nhà nhập khẩu thường chuyển chi phí thuế quan sang cho khách hàng - nhà sản xuất và người tiêu dùng ở Hoa Kỳ - bằng cách tăng giá.
Chính quyền Trump đã suy luận một cách sai lầm cơ bản rằng Trung Quốc sẽ buộc phải giảm giá xuất cảng để duy trì thị phần. Nhưng điều này đã không xẩy ra vì độ co giãn nhu cầu theo giá (price elasticity of demand) thấp. Dân chúng Mỹ tiếp tục mua hàng nhập cảng từ Trung Quốc dù giá cao hơn do việc Hoa Kỳ tăng thuế. Cuối cùng những công ty nhập cảng và dân tiêu thụ Mỹ lãnh đủ hầu hết hậu quả của việc tăng thuế và lạm phát ở Mỹ cao hơn.
* CÂN BẰNG NGÂN SÁCH QUỐC GIA VÀ GIẢM NỢ CÔNG
Một trong những điều Trump hứa hẹn trong khi tranh cử là ông sẽ làm cân bằng ngân sách nếu được bầu làm tổng thống. Trong nhiệm kỳ bốn năm, Trump đã làm ngân sách quốc gia thiếu hụt nhiều hơn vì giảm rất nhiều thuế cho người giầu và các đại công ty và tăng ngân sách quốc phòng. Ngân sách đầu tiên của ông cho tài khóa 2018 có mức thiếu hụt là $779 tỷ. Mức thiếu hụt tăng lên đến $984 tỷ vào năm 2019 và lên tới hơn $1 nghìn tỷ vào năm 2020 trước khi Quốc Hội thông qua gói kích thích trị giá $2 nghìn tỷ để chống lại sự sụp đổ kinh tế do đại dịch Covid 19.
Theo tính toán của chuyên gia ngân sách hàng đầu của Washington, Eugene Steuerle, đồng sáng lập của Urban-Brookings Tax Policy Center, mức tăng thâm hụt hàng năm dưới thời Trump được xếp hạng là mức tăng lớn thứ ba xét theo quy mô nền kinh tế dưới bất kỳ chính quyền tổng thống Mỹ nào.
Tương tự như ngân sách liên bang, Trump cũng hứa hẹn sẽ làm giảm nợ quốc gia. Nhưng thực tế cho thấy nợ quốc gia đã tăng gần $7.8 nghìn tỷ trong thời gian Trump nắm quyền. Con số này gần gấp đôi số tiền mà người Mỹ nợ từ các khoản vay sinh viên, vay mua ô tô, thẻ tín dụng và mọi loại nợ khác ngoài nợ thế chấp cộng lại, theo dữ liệu từ Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York. Số tiền nợ liên bang mới cho mỗi đầu người Mỹ là khoảng $23,500.
Luật thuế năm 2017 là một công trình vĩ đại nhất và cũng là một thất bại to lớn nhất của Tổng Thống Trump. Ngay khi nhậm chức, Tổng Thống Trump đã cho thi hành chính sách giảm thuế trị giá $1,900 tỷ. Ông nói kế hoạch giảm thuế của ông sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế. Trên thực tế, kế hoạch này rất tốn kém, chỉ mang lại lợi ích lớn cho những người rất giàu có và các tập đoàn lớn nhất.
Luật thuế 2017 dựa vào lý thuyết “trickle-down economics” mà tôi tạm dịch là kinh tế thấm xuôi. Lý thuyết này được đặt nhiều tên trong nhiều năm – bao gồm Reaganomics, Laissez-faire capitalism, top-down economics hay supply-side economics. Dù người ta gọi nó là gì chăng nữa thì ý nghĩa vẫn là bằng cách giảm gánh nặng thuế cho tất cả mọi người, đặc biệt là tầng lớp kinh tế ưu tú, những lợi ích tiếp theo sẽ “nhỏ giọt” xuống các tầng lớp dưới và cải thiện cuộc sống của mọi người.
Trên thực tế , điều này không xẩy ra với chính quyền Trump. Thật vậy, những gia đình có thu nhập nằm trong 1% trên cùng sẽ nhận được mức thuế trung bình cắt giảm hơn $60,000 đô la vào năm 2025, so với mức cắt giảm thuế trung bình dưới $500 cho các gia đình thuộc nhóm 60% dưới cùng theo Trung tâm Chính sách Thuế (Tax Policy Center - TPC). Tính theo tỉ lệ của của thu nhập sau thuế, cắt giảm thuế ở mức cao nhất - cho cả hai hộ gia đình nằm trong 1% và 5% nhóm giầu nhất - hơn gấp ba lần tổng giá trị cắt giảm thuế nhận được cho những người có thu nhập ở 60% dưới cùng.
Văn Phòng Ngân Sách Quốc hội (CBO) ước tính vào năm 2018 rằng luật năm 2017 sẽ tiêu tốn $1,900 tỷ trong 10 năm. Ước tính gần đây cho thấy rằng biến đổi việc cắt giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế bất động sản tạm thời thành vĩnh viễn sẽ tiêu tốn thêm khoảng $350 tỷ mỗi năm bắt đầu từ năm 2027. Cùng với việc cắt giảm thuế 2001 và 2003 được ban hành dưới thời Tổng Thống Bush (hầu hết được thực hiện vĩnh viễn vào năm 2012), luật pháp đã làm giảm nghiêm trọng doanh thu của quốc gia. Tỷ lệ doanh thu trên tổng sản lượng nội địa (gross domestic product - GDP) đã giảm từ khoảng 19.5% trong những năm ngay trước khi Bush cắt giảm thuế xuống chỉ còn 16.3% trong những năm ngay sau đợt cắt giảm thuế của Trump. Doanh thu dự kiến sẽ tăng lên mức hàng năm trung bình 16.9% của GDP trong giai đoạn 2018-2026 (không tính những năm có đại dịch) theo CBO. Điều này đơn giản là không đủ doanh thu dựa trên nhu cầu đầu tư của quốc gia và các cam kết của chúng ta đối với bảo hiểm an ninh xã hội và sức khỏe.
Các viên chức của chính quyền Trump tuyên bố việc cắt giảm thuế suất doanh nghiệp sẽ dẫn đến tăng thu nhập $4,000 cho mỗi gia đình. Nghiên cứu mới cho thấy những người lao động kiếm được ít hơn khoảng $114,000 trong năm 2016 thu nhập không có thay đổi từ việc cắt giảm thuế suất doanh nghiệp, trong khi giám đốc điều hành cấp cao lương tăng mạnh. Tương tự như vậy, một nghiên cứu cặn kẽ đã kết luận rằng 20% của luật thuế khấu trừ chuyển tiếp, thiên vị các chủ doanh nghiệp giàu có, phần lớn đã đã thất bại trong việc tiếp cận công nhân ở những công ty không phải là chủ sở hữu. Giống như việc cắt giảm thuế của Bush trước đó, việc cắt giảm thuế năm 2017 của Trump là một thất bại.
Bốn năm sau khi Trump nhậm chức, bất bình đẳng lợi tức nhập tiếp tục gia tăng với tốc độ nhanh hơn bất kỳ chính quyền nào trong số năm chính quyền gần đây nhất. Khoảng cách giữa nhóm thu nhập cao nhất và thấp nhất của Mỹ tăng gần 9% mỗi năm dưới thời Trump. Tốc độ tăng trưởng đó nhanh hơn so với các giai đoạn trước.
* KINH TẾ PHÁT TRIỂN 4% - 6% MỖI NĂM.
Donald Trump cũng không thực hiện được lời hứa này. Ông cam kết kinh tế sẽ phát triển từ 4% - 6% sẽ giúp chính phủ thu thuế nhiều hơn và sẽ cân bằng ngân sách quốc gia và giảm nợ công. Nhưng trong 4 năm, kinh tế chỉ tăng 2.5% (2017), 3% (2018), 2.3% (2019), và giảm 2.8% (2020). Đây cũng là một trong những lý do làm cho ngân sách quốc gia thiếu hụt và nợ công nhiều hơn.
* TÁI THIẾT HẠ TẦNG CƠ SỞ
Trong bài phát biểu chiến thắng vào tháng 11, 2016 Trump tuyên bố sẽ phát triển cơ sở hạ tầng thành một mô hình không ai sánh kịp và chúng tôi sẽ đưa hàng triệu người dân trở lại làm việc khi chúng tôi xây dựng lại nó.
Trump đã lặp lại lời hứa chi tiêu lớn cho đường sá, đường sắt và sân bay trong nước, nhưng cho đến cuối nhiệm kỳ vẫn chưa có nhiều dấu hiệu hành động. Vào tháng 3, 2018, Quốc Hội đã chấp thuận $21 tỷ cho chi tiêu cơ sở hạ tầng - thấp hơn rất nhiều so với mức $1.5 nghìn tỷ mà ông Trump đã kêu gọi.
Vào tháng 4, 2019, ông Trump và các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ đã đồng ý chi $2 nghìn tỷ cho cơ sở hạ tầng, một thỏa thuận sau đó đã thất bại. Vào Tháng 6, 2020 đã có báo cáo cho rằng chính quyền Trump đang thực hiện kế hoạch trị giá $1 nghìn tỷ, nhưng chưa có thông báo nào được đưa ra. Phải đợi đến khi Joe Biden lên làm tổng thống kế hoạch phát triển hạ tầng cơ sở mới được thực hiện.
* MỌI NGƯỜI SẼ CÓ BẢO HIỂM SỨC KHỎE
Đảng Cộng Hòa tại Hạ Viện trong nhiều năm đã cố gắng cắt bỏ các khoản trợ cấp giúp những người đăng ký Obamacare có thu nhập thấp với các khoản đồng thanh toán (co-pays), đồng bảo hiểm (co-insurance) và các khoản khấu trừ (deductibles) đi kèm với các chương trình sức khỏe của họ.Donald Trump ngay từ khi mới nhậm chức đã thề sẽ hủy bỏ Đạo Luật Chăm Sóc Giá Cả Phải Chăng (Affordable Care Act - ACA) gọi tắt là Obamacare - và thậm chí còn đưa luật ra tòa khi ông thất bại tại Quốc Hội. Ông ta đề xuất thay thế Obamacare bằng chương trình “Cải Cách Chăm Sóc Sức Khỏe Để Làm Cho Nước Mỹ Vĩ Đại Trở Lại" (Healthcare Reform to Make America Great Again - Trumpcare.) Những cải cách được đề xuất bao gồm việc cho phép các cá nhân khấu trừ toàn bộ số tiền phí bảo hiểm cho các chương trình sức khỏe cá nhân từ tờ khai thuế liên bang của họ, cung cấp các khoản tài trợ theo khối để tài trợ cho tiểu bang các chương trình Medicaid và cho phép các công ty bảo hiểm bán bảo hiểm trên toàn tiểu bang.
Trump khoe khoang rằng “Kế hoạch của ông ấy sẽ vượt trội hơn nhiều so với Obamacare. Trumpcare sẽ rẻ hơn, tốt hơn và cung cấp ‘bảo hiểm cho mọi người’. Obamacare ‘là một trong những mối đe dọa lớn nhất mà đất nước chúng ta phải đối mặt’. Obamacare là không bền vững và sẽ khiến người Mỹ rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán hoàn toàn.”
Trên thực tế, chính quyền Trump đã không thành công trong việc thực hiện chương trình y tế Trumpcare vì bị chống đối. Những lời hứa mà Trump đã đưa ra, cả về việc cắt giảm chi phí và cải tiến dịch vụ y tế, là điều vô nghĩa đối với nhiều người Mỹ. Thậm chí còn hơn thế. Một báo cáo của Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office) ước tính rằng dự luật sẽ cắt $880 tỷ từ Medicaid trong 10 năm và cuối cùng sẽ khiến 53 triệu người Mỹ mất bảo hiểm y tế, trong đó vào năm đầu tiên là 14 triệu.
Tổn thất về số người mất bảo hiểm ảnh hưởng không tương xứng đến những người có thu nhập thấp và những người có sức khỏe kém. Những người đăng ký có bảo hiểm thị trường cá nhân sẽ phải đối mặt với chi phí tự chi trả cao hơn so với luật hiện hành. Vì những cải cách được đề xuất không thay thế các cơ chế tài chính của ACA nên chúng sẽ làm tăng ngân sách thiêu hụt liên bang từ $0.5 tỷ lên $41 tỷ.
Một cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy chỉ có 17% người Mỹ ủng hộ dự luật của Trump, với 56% phản đối và 26% chưa quyết định. Ngay cả trong số những người theo Đảng Cộng Hòa, tỷ lệ ủng hộ vẫn đứng đầu ở mức 24%.
* MẠNG LƯỚI AN TOÀN THỰC PHẨM
Trump không những tấn công Obamacare, mà nói chung là ông nhắm hầu hết các chương trình an sinh xã hội.
Dưới thời Trump, Bộ Nông Nghiệp đã thu hẹp một cách quy mô Chương trình Hỗ Trợ Dinh Dưỡng Bổ Sung (Supplemental Nutrition Assistance Program - SNAP) trị giá $60 tỷ, chương trình hỗ trợ thực phẩm cho những người Mỹ có thu nhập thấp trước đây được gọi là phiếu thực phẩm (food stamps). Chính quyền cho biết họ muốn cắt giảm lãng phí và tiết kiệm tiền trong chương trình.
Vào năm 2018, Bộ Nông nghiệp đã đưa ra một quy tắc mới nhằm thực thi nghiêm ngặt hơn một số nhiệm vụ công việc nhất định trong chương trình, khiến các tiểu bang gặp khó khăn hơn trong việc xin miễn các điều kiện phải đi làm đối với những người trưởng thành khỏe mạnh không chăm sóc trẻ em hoặc những người người phụ thuộc khác.
Kết quả là khoảng 755,000 người Mỹ đã mất trợ giúp lương thực theo SNAP, theo ước tính của chính USDA.
* ĐIỀU KIỆN LÀM THÊM GIỜ
Dưới thời Trump, chính phủ liên bang đã đưa ra một loạt quy tắc và quyết định có lợi cho giới chủ nhân ông, tức là những người sử dụng lao động. Một trong những điều quan trọng nhất là Bộ Lao Động của ông đã sửa đổi quy định làm thêm giờ yếu hơn đáng kể so với quy định được ban hành dưới thời Obama, khiến hàng triệu công nhân không đủ điều kiện.
Vào năm 2016, Bộ Lao động của Obama đã hoàn thiện một quy định nâng mức lương để đủ điều kiện làm thêm giờ từ $24,000 lên $47,000 một năm, và ba năm tăng mức lương một lần. Vào thời điểm đó, chỉ có khoảng 6% công nhân đủ điều kiện. Nhưng Nhà Trắng của Trump đã từ chối bảo vệ quy tắc này trước tòa và vào năm 2019, họ đã đề xuất quy tắc mới, lỏng lẻo hơn nhiều, chỉ nâng ngưỡng lên khoảng $35,000 mà không ấn định lịch trình tăng mức lương.
Khoảng 8 triệu công nhân được trả lương làm thêm giờ dưới thời Obama, nay không đủ điều kiện với luật của Trump. Một số ước tính cho rằng số tiền lương bị mất vào khoảng $1 tỷ hàng năm.
* LÀM NƯỚC MỸ VĨ ĐẠI TRỞ LẠI
“Make America Great Again” là khẩu hiệu tranh cử của Donald Trump từ 2016, 2020, và 2024. Câu hỏi đặt ra là trong tám năm qua Trump đã làm những gì cho nước Mỹ vĩ đại?
Về phương diện kinh tế, tôi đã phân tách hai nền kinh tế dưới thời Trump và Biden trong bài “Kinh tế phát triển vững chắc dưới chính quyền Biden” phổ biến trên trang Facebook của tôi, trên mạng Diễn Đàn Thế Kỷ và Hoa Thịnh Đốn Việt Báo. Trump không đạt được thành quả nào đáng kể mà ngược lại còn gây ra những hậu quả đáng trê trách bắt nguồn từ chiến tranh thương mại với Trung Quốc, ngân sách quốc gia thiếu hụt, nợ công tăng lên mức kỷ lục.
Khi còn là ứng cử viên, Trump cam kết thu hẹp thâm hụt thương mại của Mỹ, đặc biệt là với Trung Quốc. Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ nhưng Trump vẫn chưa hoàn toàn thành công. Năm 2019, thâm hụt thương mại hàng hóa với Trung Quốc giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2014. Thâm hụt thương mại với thế giới của Mỹ cũng giảm trong năm 2019, nhưng vẫn cao hơn thời điểm Trump nhậm chức. Khoảng cách càng trở nên trầm trọng hơn do đại dịch, với thâm hụt thương mại tăng gần như hàng tháng trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2020. Vào tháng 11 năm 2020, thâm hụt thương mại đạt mức cao nhất kể từ năm 2006.
Số việc làm trong ngành sản xuất công nghệ đã tăng lên trong ba năm đầu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump, nhưng cuối cùng lại giảm đáng kể vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông, khiến tình trạng ngành sản xuất của Mỹ không khá hơn so với khi ông nhậm chức. Từ tháng 1, 2017 đến cuối năm 2020, số việc làm trong lĩnh vực sản xuất đã giảm. Mặc dù một số mức giảm có thể là do đại dịch, nhưng lĩnh vực sản xuất của Mỹ đã suy thoái trước đó.
Donald Trump đã chia rẽ nước Mỹ. Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump đã tạo ra một bầu không khí chính trị chia rẽ sâu sắc, đặt các cộng đồng bị thiệt thòi vào tình thế nguy hiểm. Một nước Mỹ chia rẽ nhất từ sau cuộc nội chiến 1861-1865 không thể làm cho nước Mỹ vĩ đại.
Mặc dù sự chia rẽ chính trị không phải là hiếm trước năm 2016, nhưng mức độ nó gia tăng hoàn toàn trái ngược với văn hóa tranh cử sau đó. Theo một báo cáo mới của FBI, tỷ lệ tội phạm căm thù đã tăng lên. Có hầu hết những tội ác căm thù này đều được thúc đẩy bởi chủng tộc, sắc tộc hoặc tổ tiên.
Thành công của Trump trong các cuộc thăm dò năm 2016 được cho là nhờ tự xưng "đa số thầm lặng", gồm tầng lớp trung lưu hoặc người da trắng ở nông thôn. Ông cũng tự hào về lập trường cứng dắn chống nhập cư và những câu nói nổi tiếng như “xây bức tường”, ám chỉ bức tường biên giới. giữa Hoa Kỳ và Mexico, điều này cho thấy ông không ưa người nhập cư.
Ngay cả sau nhiệm kỳ tổng thống của mình, Trump vẫn tìm ra cách gây chia rẽ hơn nữa. Ngày 6 /1 là một sự thể hiện rõ ràng về tình trạng hỗn loạn dồn nén của đất nước và sự ghẻ lạnh của con người với nhau. Trong chiến dịch tranh cử 2024 để lôi cuốn sự ủng hộ của người Mỹ trắng bảo thủ, Trump đã công khai lập lại lời kết án những di dân khi ông tuyên bố trước công chúng rằng “Immigrants are poisening the blood of our country.”
Theo một cuộc thăm dò dư luận của CBS, 47% người lớn đồng ý với lập luận của Trump so với 81% những người Cộng Hòa, 46% cử tri độc lập, và 23% cử tri Dân Chủ.
Trump không những chia rẽ nước Mỹ về mầu da mà còn về cả tôn giáo. Theo chủ nghĩa Dân Tộc Kitô Giáo Da Trắng (White Christian Nationalism) ông công khai đề cao Kito Giáo với số giáo dân bao gồm Tin Lành (Protestantism), Công Giáo (Catholicism), và Thiên Chúa Giáo (non-specific Christians) chiếm 68% dân số Hoa Kỳ. Đây chính là căn cứ địa của Trump.
Các nhà nghiên cứu về thăm dò dư luận lưu ý rằng những người ủng hộ Chủ Nghĩa Dân Tộc Kitô Giáo Da Trắng có xu hướng chống người da đen, chống người nhập cư, chống Do Thái, và quan điểm gia trưởng. Khoảng tám trong số mười người theo đạo Thiên Chúa ủng hộ chủ nghĩa dân tộc - nhưng chỉ có một phần ba người Mỹ nói chung - đồng ý rằng “những người nhập cư đang xâm chiếm đất nước chúng ta và thay thế chúng ta nền tảng văn hóa và dân tộc.”
Trong phần lớn lịch sử Hoa Kỳ, những người theo đạo Cơ Đốc da trắng đại diện cho đa số dân số. Gần đây nhất là năm 1991, họ vẫn chiếm khoảng 3/4 tổng số người trưởng thành, theo kết quả trong khảo sát xã hội chung hàng năm của Trung Tâm Nghiên Cứu Ý Kiến Quốc Gia (National Opinion Research Center). Nhưng khi nước Mỹ ngày càng đa dạng về chủng tộc và tôn giáo, những người theo đạo Cơ Đốc da trắng đã trở thành thiểu số lần đầu tiên vào khoảng giữa năm 2010 và 2012. Theo dữ liệu mới nhất của Pew (kết hợp gần 170,000 cuộc phỏng vấn khảo sát từ năm 2018 và 2019), những người theo Đạo Cơ Đốc da trắng chỉ chiếm 41% dân số trưởng thành.
Với tư cách cá nhân, ông là một nỗi xấu hổ cho nước Mỹ. Cả thế giới và công chúng Mỹ hàng ngày theo rõi những vụ án dân sự và hình sự nghiêm trọng đang diễn ra tại Hoa Kỳ đối với một cựu tổng thống. Ông Trump liên lụy đến nhiều vụ án từ lừa bịp kinh doanh, trốn thuế, xách nhiễu tình dục, tiền bịt miệng, ăn cắp hồ sơ mật quốc gia, âm mưu đảo ngược kết quả bầu cử ở Georgia, cho đến cuộc bạo loạn 6/1. Ông đã bị truy tố với nhiều tội danh và đang qua giai đoạn xử án. Đây là những vết nhơ Trump làm tổn hại đến danh dự của nước Mỹ phản lại khẩu hiệu tranh cử “Make America Great Again.”
Vào tháng 2, 2024, Trump bị xếp vào hạng chót trong danh sách ai là tổng thống vĩ đại nhất của nước Mỹ theo kết quả của cuộc thăm dò ý kiến của các nhà sử học nằm trong dự án “2024 Presidential Greatness Project” được thực hiện bởi Houston University. Các sử gia là thành viên của American Political Science Association.
Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt, George Washington, Theodore Roosevelt, Thomas Jefferson, Harry Truman và Barack Obama đứng đầu danh sách. ông Biden là tổng thống giỏi thứ 14 trong lịch sử Hoa Kỳ, trên cả Woodrow Wilson, Ronald Reagan và Ulysses S. Grant, bỏ xa Donald Trump.
Trump bị đánh giá thấp nhất bởi 154 học giả Hoa Kỳ cả Cộng Hòa lẫn Dân Chủ. Điều này chứng tỏ rằng ông không có khả năng thực hiện điều ông ước mong là làm cho nước Mỹ vĩ đại mà còn tạo hậu quả ngược lại.
Nguyễn Quốc Khải
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
(1) Ronald Brownstein, “How religion widens the partisan divide,” CNN, October 22, 2019.
(2) Roger Collier, “Why Trumpcare failed?”, National Institute of Health, May 1, 2017.
(3) Franklin Foer, “Corruption unbound,” The Atlantic, December 5, 2023.
(4) Bridget Frame, “Donald Trump has divided America,” Daily Gamecock, April 16, 2024.
(5) Galen Hendricks, Seth Hanlon, Michael Madowitz, “Trump’s Corporate Tax Cut Is Not Trickling Down,” Center for American Progress, September 26, 2019.
(6) Jeffrey Kucik, “How Trump fueled economic inequality in America,” The Hill, January 21, 2021.
(7) Chuck Marr, Samantha Jacoby And George Fenton, “The 2017 Trump tax law was skewed to the rich, expensive, and failed to deliver on its promises,” Center on Budget and Policy Priority, March 5, 2024.
(8) Jamie Raskin, “White House for sale: How princes, priministers, and premiers paid off President Trump,” US House of Representatives staff report, January 4, 2024.
(9) Jennifer Rubin, “The question of Trump’s corruption should be front and center,” Washington Post, January 9, 2024.
(10) Politico staff, “30 things Donald Trump did as president you might have missed,” Politico, January 18, 2021.
(11) Reuters staff, “Who pays Trump’s tariffs, China or U.S. customers and companies?” Reuters, June 18, 2019.
Gửi ý kiến của bạn
