Bài diễn văn của TT Bush đọc trước Đại hội đồng LHQ đã được tiếp đón một cách lạnh nhạt mặc dù vẫn có sự lễ phép theo lệ ngoại giao quốc tế. Ông Bush xin thế giới viện trợ để giúp vào việc xây dựng Iraq, nhưng ông vẫn không nhân nhượng chút nào trước những lời phê phán về việc tiến đánh Iraq mà chỉ nói bây giờ đã đến lúc LHQ có bổn phận và trách nhiệm góp công góp của tiếp tay với Mỹ ở Iraq. Thái độ của LHQ cũng dễ hiểu vì cách đây một năm ông Bush đã sẵng giọng nói nếu không chịu đồng ý cho Mỹ đánh Iraq, LHQ có nguy cơ trở thành một tổ chức "không còn thích đáng nữa". Lúc đó ông Bush còn nói nếu Hội đồng Bảo an không chịu chấp thuận cho Mỹ đánh Iraq, hãy dẹp qua một bên để Mỹ làm việc. Sau đó Mỹ tấn công Iraq, trong khi HĐBA ngồi nhìn. Chỉ riêng việc đó cũng đủ cho thấy LHQ quả là vô dụng. Bây giờ HĐBA sẽ hết vô dụng nếu biểu quyết hô hào quốc tế đem tiền bạc và quân đội đến xây dựng một nước Iraq mới tự do và dân chủ, nhưng phải theo những điều kiện của Mỹ: vai trò của LHQ chỉ được giới hạn trong việc thảo ra một Hiến pháp mới cho Iraq, giám sát bầu cử và huấn luyện các viên chức hành chánh cho chính quyền Iraq. Ông cũng bác bỏ đề nghị Mỹ sớm chuyển quyền thực sự cho Hội Đồng Cai Trị Iraq.
Chưa biết HĐBA sẽ dáp ứng như thế nào trước lời xin "cứu viện" của Mỹ, nhưng theo thiển ý có một vấn đề cấp bách hơn, làm nền tảng cho trật tự và an ninh của toàn thế giới ngày nay. Trước đó trong bài diễn văn khai mạc Đại hội đồng, Tổng thư ký LHQ Kofi Annan đã nhắc đến vai trò của LHQ là tránh cho những thế hệ tương lai nỗi thống khổ của chiến tranh, xác nhận niềm tin về nhân quyền, thiết lập những điều kiện cơ bản cho công lý và pháp trị, thúc đẩy tiến bộ xã hội và mức sống của dân chúng có sự tự do rộng rãi hơn. Ông cũng nhấn mạnh đến việc phải giữ gìn luật pháp và trật tự thế giới, đối phó với những nguy cơ hăm dọa hòa bình bằng sự kiềm chế và gián chỉ, theo một hệ thống đặt trên cơ sở an toàn chung và Hiến chương LHQ.
Kofi Annan nói: "Điều 51 của Hiến chương LHQ chỉ rõ tất cả các nước, khi bị tấn công, vẫn có quyền cố hữu là tự vệ. Cho đến nay người ta vẫn hiểu rằng khi một nước đi quá giới hạn đó và quyết định dùng sức mạnh để đối phó với những hiểm họa lớn hơn cho hòa bình và an ninh quốc tế, nước đó vẫn cần phải có sự cho phép hợp pháp mà chỉ có LHQ mới cấp được. Bây giờ có người lại nói điều thông hiểu như vậy không còn đứng vững nữa, bởi vì những vụ "tấn công võ trang" với vũ khí tàn phá hàng loạt có thể do một bọn người bí mật phóng ra bất cứ lúc nào mà không báo trước. Lập luận trên nói rằng thay vì ngồi chờ tấn công xẩy ra, các nước có quyền và bổn phận ra tay dùng sức mạnh đánh trước, ngay cả đánh vào lãnh thổ những nước khác và ngay cả khi các loại vũ khí dùng để tấn công mới chỉ ở giai đoạn đang phát triển. Vẫn theo lập luận đó, các nước không có bổn phận phải ngồi chờ cho đến khi có sự thỏa hiệp của Hội đồng Bảo an. Thay vào đó họ dùng quyền tự ý hành động đơn phương hay với một liên minh lập ra vì nhu cầu hành động đó.
"Lập luận như vậy tiêu biểu cho một sự thách thức căn bản đối với những nguyên tắc - dù bị coi là chưa hoàn mỹ, nhưng từ 58 năm qua hòa bình và ổn định thế giới vẫn dựa vào đó. Mối quan tâm của tôi là, nếu điều đó được áp dụng, nó sẽ đặt ra những tiền lệ đưa đến một sự lan tràn việc dùng vũ lực đơn phương và vô luật pháp, dù có hay không có lý do chính đáng cũng mặc. Thế nhưng tố cáo hay lên án hành động đơn phương vẫn không đủ, chúng ta cần phải trực diện nhìn thẳng vào những mối ưu tư đã khiến một vài nước cảm thấy riêng họ có hiểm họa bị tấn công do đó cần phải đơn phương hành động. Chúng ta cần phải làm cho thấy rằng những ưu tư đó có thể, và sẽ được, đối phó một cách có hiệu quả qua hành động tập thể. Thưa các Ngài, chúng ta đang đi đến một ngã ba đường. Đây là một lúc quyết định, quan trọng không kém gì năm 1945 khi LHQ được thành lập. Vào lúc đó một nhóm các nhà lãnh đạo thế giới nhìn xa thấy rộng, do TT Franklin D. Roosevelt khích lệ và lãnh đạo, đã có quyết tâm làm cho nửa sau của thế kỷ 20 khác hẳn nửa trước của nó. Họ đã thấy loài người chỉ có một thế giới để sống và nếu họ không xử lý công việc một cách thận trọng hơn, tất cả loài người đều có thể bị tiêu diệt".
Trên đây là nhũng lời lẽ nhẹ nhàng nhưng cũng rất nghiêm khắc đối với sách lược (đã có người gọi là học thuyết) đánh trước của TT Bush, mà chúng tôi vẫn gọi là "tiên hạ thủ vi cường". Tổng thư ký Kofi Annan nói đến "một ngã ba đường" của LHQ lúc này cũng giống như hồi mới thành lập là điều rất có ý nghĩa. Ngã ba đường là lúc ta đến một nơi trước mắt chia thành hai đường, mỗi đường một ngả. Vậy chúng ta chọn đường nào" Đường của luật pháp và trật tự để sống còn hay đường vô pháp vô thiên để chết bất tử" Trong các chế độ dân chủ Tây phương, người ta vẫn đề cao sự thượng tôn luật pháp, coi đó là cơ sở không thể thiếu cho tự do, an ninh và ổn định trong đời sống của một nước. Vậy mà khi đi đến cuộc sống quốc tế, tại sao người ta lại không thích luật pháp quốc tế nằm trong khuôn khổ một Hiến chương các nước đã cam kết"
Người ta cho rằng LHQ ngày nay vô dụng chăng" Chúng tôi nghĩ một cơ cấu vô dụng hay không là do người ta sử dụng nó. Khi đã chà đạp lên những nguyên tắc của nó là đã biến nó thành vô dụng. Chúng tôi đã từng viết cụ LHQ tuy có những chỗ yếu kém nhưng nên để cụ sống vì người ta vẫn cần đến cụ. Bằng cớ là TT Bush nay phải yêu cầu LHQ viện trợ xây dựng một nước Iraq mới, nhưng ông vẫn đòi giới hạn quyền hạn của LHQ. Oái oăm thay, trước khi LHQ chấp nhận viện trợ, ông Annan cũng đặt điều kiện. Đó là câu hỏi: Giữa "ngã ba đường", TT Bush chọn con đường nào"
Chưa biết HĐBA sẽ dáp ứng như thế nào trước lời xin "cứu viện" của Mỹ, nhưng theo thiển ý có một vấn đề cấp bách hơn, làm nền tảng cho trật tự và an ninh của toàn thế giới ngày nay. Trước đó trong bài diễn văn khai mạc Đại hội đồng, Tổng thư ký LHQ Kofi Annan đã nhắc đến vai trò của LHQ là tránh cho những thế hệ tương lai nỗi thống khổ của chiến tranh, xác nhận niềm tin về nhân quyền, thiết lập những điều kiện cơ bản cho công lý và pháp trị, thúc đẩy tiến bộ xã hội và mức sống của dân chúng có sự tự do rộng rãi hơn. Ông cũng nhấn mạnh đến việc phải giữ gìn luật pháp và trật tự thế giới, đối phó với những nguy cơ hăm dọa hòa bình bằng sự kiềm chế và gián chỉ, theo một hệ thống đặt trên cơ sở an toàn chung và Hiến chương LHQ.
Kofi Annan nói: "Điều 51 của Hiến chương LHQ chỉ rõ tất cả các nước, khi bị tấn công, vẫn có quyền cố hữu là tự vệ. Cho đến nay người ta vẫn hiểu rằng khi một nước đi quá giới hạn đó và quyết định dùng sức mạnh để đối phó với những hiểm họa lớn hơn cho hòa bình và an ninh quốc tế, nước đó vẫn cần phải có sự cho phép hợp pháp mà chỉ có LHQ mới cấp được. Bây giờ có người lại nói điều thông hiểu như vậy không còn đứng vững nữa, bởi vì những vụ "tấn công võ trang" với vũ khí tàn phá hàng loạt có thể do một bọn người bí mật phóng ra bất cứ lúc nào mà không báo trước. Lập luận trên nói rằng thay vì ngồi chờ tấn công xẩy ra, các nước có quyền và bổn phận ra tay dùng sức mạnh đánh trước, ngay cả đánh vào lãnh thổ những nước khác và ngay cả khi các loại vũ khí dùng để tấn công mới chỉ ở giai đoạn đang phát triển. Vẫn theo lập luận đó, các nước không có bổn phận phải ngồi chờ cho đến khi có sự thỏa hiệp của Hội đồng Bảo an. Thay vào đó họ dùng quyền tự ý hành động đơn phương hay với một liên minh lập ra vì nhu cầu hành động đó.
"Lập luận như vậy tiêu biểu cho một sự thách thức căn bản đối với những nguyên tắc - dù bị coi là chưa hoàn mỹ, nhưng từ 58 năm qua hòa bình và ổn định thế giới vẫn dựa vào đó. Mối quan tâm của tôi là, nếu điều đó được áp dụng, nó sẽ đặt ra những tiền lệ đưa đến một sự lan tràn việc dùng vũ lực đơn phương và vô luật pháp, dù có hay không có lý do chính đáng cũng mặc. Thế nhưng tố cáo hay lên án hành động đơn phương vẫn không đủ, chúng ta cần phải trực diện nhìn thẳng vào những mối ưu tư đã khiến một vài nước cảm thấy riêng họ có hiểm họa bị tấn công do đó cần phải đơn phương hành động. Chúng ta cần phải làm cho thấy rằng những ưu tư đó có thể, và sẽ được, đối phó một cách có hiệu quả qua hành động tập thể. Thưa các Ngài, chúng ta đang đi đến một ngã ba đường. Đây là một lúc quyết định, quan trọng không kém gì năm 1945 khi LHQ được thành lập. Vào lúc đó một nhóm các nhà lãnh đạo thế giới nhìn xa thấy rộng, do TT Franklin D. Roosevelt khích lệ và lãnh đạo, đã có quyết tâm làm cho nửa sau của thế kỷ 20 khác hẳn nửa trước của nó. Họ đã thấy loài người chỉ có một thế giới để sống và nếu họ không xử lý công việc một cách thận trọng hơn, tất cả loài người đều có thể bị tiêu diệt".
Trên đây là nhũng lời lẽ nhẹ nhàng nhưng cũng rất nghiêm khắc đối với sách lược (đã có người gọi là học thuyết) đánh trước của TT Bush, mà chúng tôi vẫn gọi là "tiên hạ thủ vi cường". Tổng thư ký Kofi Annan nói đến "một ngã ba đường" của LHQ lúc này cũng giống như hồi mới thành lập là điều rất có ý nghĩa. Ngã ba đường là lúc ta đến một nơi trước mắt chia thành hai đường, mỗi đường một ngả. Vậy chúng ta chọn đường nào" Đường của luật pháp và trật tự để sống còn hay đường vô pháp vô thiên để chết bất tử" Trong các chế độ dân chủ Tây phương, người ta vẫn đề cao sự thượng tôn luật pháp, coi đó là cơ sở không thể thiếu cho tự do, an ninh và ổn định trong đời sống của một nước. Vậy mà khi đi đến cuộc sống quốc tế, tại sao người ta lại không thích luật pháp quốc tế nằm trong khuôn khổ một Hiến chương các nước đã cam kết"
Người ta cho rằng LHQ ngày nay vô dụng chăng" Chúng tôi nghĩ một cơ cấu vô dụng hay không là do người ta sử dụng nó. Khi đã chà đạp lên những nguyên tắc của nó là đã biến nó thành vô dụng. Chúng tôi đã từng viết cụ LHQ tuy có những chỗ yếu kém nhưng nên để cụ sống vì người ta vẫn cần đến cụ. Bằng cớ là TT Bush nay phải yêu cầu LHQ viện trợ xây dựng một nước Iraq mới, nhưng ông vẫn đòi giới hạn quyền hạn của LHQ. Oái oăm thay, trước khi LHQ chấp nhận viện trợ, ông Annan cũng đặt điều kiện. Đó là câu hỏi: Giữa "ngã ba đường", TT Bush chọn con đường nào"
Gửi ý kiến của bạn
