Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra, ballet, kỹ thuật (recording), album mới, concert bạn mới đi nghe...Thư từ bài vở xin gởi về
Schumann: "Chương đầu là một trong những khúc nhạc trữ tình nhất anh đã sáng tác, một tiếng thở than trao cho em"
Câu Chuyện Cổ Điển Của Mỗ Gia
Foto: clara.jpg
Cổ điển không đồng nghĩa với cổ hủ. Các nghệ gia cổ điển thường viết nhạc theo khuôn mẫu cũ (so với hiện thời) nhưng đời sống của các người nhất là cuộc đời tình ái rất là phóng khoáng so với ngày nay cũng chẳng xa cách là bao. Giá mà thời đó có các papparazzi thì hẳn các vị này nhiều khi cũng phải mắc cỡ đỏ mặt, vừa nhắm một mắt vừa chụp hình.
Có lẽ chuyện tình nổi tiếng nhất trong giới âm nhạc cổ điển là chuyện tình giữa Robert Alexander Schumann (1810-1856) và nàng Clara Josephine Wieck (1819-1896). Nổi tiếng phần vì cả hai đều là nhạc sĩ danh tiếng từ thời đó đến nay và phần vì có đầy đủ những tình tiết ly kỳ rùng rợn như trong tiểu thuyết.
Thuở còn xin tiền Rô-be được mẹ cho đi học luật ở Leipzig. Tiếng là học nhưng suốt ngày Rô-be chỉ đàn hát nhậu nhẹt rồi viết thư nã tiền mẹ. Nào là "tóc con dài cả trượng không có tiền hớt" rồi đến "đàn piano con tụt giây không có tiền thuê người lên giây" và lại hăm he "giá có tiền mua súng thì con đã tự tử rồi". Thấy không xong bà cụ Schumann bèn đem con lại thầy đàn Friedrich Wieck hỏi ý cho con theo nghiệp cầm ca. Thầy Wieck nổi tiếng có tài đào tạo thần đồng. Chả thế mà con gái thứ của thầy là Clara mới sinh ra là đã cho học đàn piano. Một ngày trước khi nàng tròn 8 tuổi thầy đã tổ chức buổi trình diễn ra mắt thần đồng 7 tuổi. Thấy Rô-be có chút tài năng chẳng những thầy khuyến khích mà còn cho đến share phòng cho tiện việc học hành. Tuy có cơ duyên hội ngộ với Clara từ đó nhưng dường như chưa phải là tình yêu vì khi ấy nàng chỉ mới lên... chín. Vì quá nôn nóng thành tài Rô-be phá hư bàn tay khi dùng máy để kéo giãn gân khiến sự nghiệp trình tấu giữa đường gẫy gánh. Schumann xoay qua soạn nhạc và viết bài phê bình âm nhạc.
Thấm thoát Clara đã đến tuổi cập kê. Nàng và Schumann trao đổi ý kiến về âm nhạc, nàng ra đề cho Schumann một vài nốt nhạc để chàng cho vào tác phẩm. Tình yêu từ đó nẩy nở. Thầy Wieck nhìn thấy sự việc không bằng lòng, ông cho là Schumann tính tình lang bạt sẽ không lo chu toàn được cho con gái. Ông gửi Clara sang Dresden viện lý do là để cho nàng lưu diễn. Một năm sau trở lại thì Schumann đã hứa hôn cùng một học trò cũ của thầy Wieck là công nương Ernestine von Fricken. Khi khám phá ra nàng không phải là con ruột của Bá tước von Fricken mà chỉ là một đứa con vô thừa nhận Schumann từ hôn và trở lại ve vãn Clara. Và chàng trai 25 tuổi đã trao cho nàng Clara 16 nụ hôn đầu tiên. Thế là thầy Wieck lại một lần nữa đem con đi lưu diễn... Lần này thì chính nàng đã viết thư gọi chàng theo. Hai người gặp nhau trên chặng đường lưu diễn. Thầy Wieck khám phá ra sự việc hăm bắn Schumann nếu hai bên còn dính líu. Bẵng đi một năm rưỡi chàng và nàng không còn liên lạc với nhau nữa, thậm chí nàng còn trả lại thư tình của chàng và đòi lại thư của mình. Thời gian này Schumann sáng tác như điên cuồng. Ít nhất là có bốn tác phẩm có tầm cỡ với câu nhạc mở đầu bằng nốt C rồi dứt bằng nốt A như trong tên nàng Clara. Nhất là bài Fantasie cung C, đề tặng Liszt nhưng với nàng Clara trong lòng. Chàng viết cho nàng: "Chương đầu là một trong những khúc nhạc trữ tình nhất anh đã sáng tác, một tiếng thở than trao cho em". Bản Fantasie được xếp ngang hàng với bản Sonata cung B thứ của Liszt và bản Sonata cung B-giáng thứ của Chopin, là những tác phẩm piano tiêu biểu nhất của thời Lãng Mạn. Một năm sau Schumann đã nói cùng nàng: "Em chỉ có thể hiểu được bản Fantasie nếu em hồi tưởng lại mùa hè khổ đau năm 1936 khi chúng ta bị chia cắt". Clara viết trả lời chàng từ Paris: "Đoạn giữa làm cho em toàn thân dở nóng dở lạnh... Bao nhiêu hình ảnh cũ dấy động lên... Khúc March gợi cho em cảnh các dũng sĩ ra trận mạc, rồi giai điệu chính A-giáng là các thiếu nữ trong làng, mặc áo toàn trắng, mỗi người một vòng hoa trao cho người hùng thắng trận".
Âm nhạc đã nối lại được tình xưa. Nhận được lời thư hòa dịu của Clara, Schumann thêm can đảm ngỏ lời hỏi cưới. Ngày hôm sau nàng trả lời: "Chàng chỉ mong một chữ 'vâng' thôi ư" Một chữ thật nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng! Có thể nào trái tim đầy tình yêu khôn tả của em nói ra được chữ này với cả tâm hồn" Vâng..." Thừa thắng xông lên Schumann viết thư xin thầy Wieck gả con. Thầy thẳng tay từ chối viện lẽ hôn nhân sẽ gây trở ngại cho sự nghiệp của con gái, và rằng Schumann sẽ không có đủ khả năng để đem đến cho nàng một cuộc sống đầy đủ, hơn nữa nàng còn quá trẻ. Thời ấy người ta còn quan niệm "cha mẹ đặt đây con ngồi đó" nên hôn nhân trong tuổi vị thành niên cần phải có sự chấp thuận của phụ mẫu. Vốn dĩ cựu sinh viên trường Luật Schumann bèn lôi ông bố vợ tương lai ra tòa. Vụ kiện kéo dài gần một năm với lời kể tội của thầy Wieck là Schumann nghiện rượu và còn tung tin đồn là Schumann bị bệnh giang mai, một chứng bệnh rất lan rộng thời đó. Tòa xử bác hết những lý lẽ trên và cho phép đôi tình nhân được tiến hành hôn nhân. Hôn lễ diễn ra ngày 12 tháng 9 năm 1940, một ngày trước khi Clara tròn 21 tuổi, một sự trả thù độc đáo đối với thầy Wieck. Lạ lùng thay cũng chính trong thời gian xáo trộn và đầy hận thù này Schumann đã khám phá ra thể loại âm nhạc mà đã làm cho ông nổi tiếng nhất, đó là nhạc ngắn có lời.
Cuộc sống vợ chồng của hai người nhiều lúc thăng trầm nhưng âm nhạc là mối kết hợp gắn bó. Cả hai cùng tìm hiểu âm nhạc, bổ túc cho nhau, cùng chia sẻ tâm tư trong các quyển nhật ký. Clara là nghệ sĩ trình diễn đã là người đem lại lợi tức cho gia đình càng ngày càng đông đúc do Clara mười lần sinh đẻ trong những khi rảnh rỗi. Schumann nếu không theo vợ lưu diễn thì cảm thấy bị bỏ rơi mà theo thì lại cảm thấy lạc lõng. Có lần trình diễn cho Hoàng gia một người trong hoàng tộc đã hỏi Schumann: "Thế ông là chồng bà Clara à" Ông có biết nhạc không"" Nghề kiếm sống của Schumann là viết báo phê bình âm nhạc. Nhạc của ông soạn không được người đương thời ưa chuộng lắm. Nhờ vào thế lực của mình Clara đưa chồng vào làm nhạc trưởng ở Dusseldorf. Phê bình thì dễ nhưng điều khiển thì khó Schumann không biết bắt nhịp cho ban nhạc, không biết ra dấu, chẳng biết khi nào nhạc hết và còn có lúc cột cả đũa nhạc trưởng vào tay cho khỏi rớt!
Sau 14 năm chung sống Schumann trở bệnh tâm thần. Những cơn hoảng loạn thần kinh càng ngày càng thường xuyên. Ông xin bác sĩ cho vào bệnh viện vì sợ sẽ gây thương tổn cho gia đình. Ông không dám động đến Clara vì thấy mình không xứng đáng. Rồi một đêm mùa đông ông đâm đầu xuống dòng sông Rhine lạnh lẽo để lại bức thư tuyệt mạng: "Clara, anh đem nhẫn cưới xuống dòng sông Rhine, hãy làm theo và hai nhẫn sẽ lại kết đôi". Được ngư phủ cứu sống, bác sĩ đành đem ông giam vào bệnh viện tâm thần và ngăn không cho gặp Clara.
Trong thời gian Schumann nằm bệnh viện một nhạc sĩ danh tiếng khác là Johannes Brahms hay tới lui giúp đỡ Clara Schumann gây nên tiếng đồn là hai người có tình ý với nhau. Ngay cả cháu nội của Schumann sau này cũng viết trong một cuốn sách là đứa con út của Schumann, Felix Schumann (đặt tên theo nhạc sĩ Felix Mendelssohn) chính thật là con của Brahms.
Không hiểu vì sao suốt trong 2 năm rưỡi Clara không hề vào thăm chồng dù ông vẫn thư từ qua lại và được bạn bè thăm viếng. Mãi đến khi ông tuyệt thực gần chết bà mới cùng nhạc sĩ Brahms đến nhìn mặt.
"Anh nhìn tôi rồi gắng sức ôm tôi vì anh không còn kiểm soát được tay chân của mình nữa. Không bao giờ tôi có thể quên được. Tôi không trao đổi vòng ôm đó với bất cứ bảo vật nào trên thế giới. Ôi Robert của em! Sao ta lại gặp lại nhau như thế này! Phải gắng đến đâu em mới tìm lại được hình ảnh của anh. Ôi thật là một hình ảnh đau thương!"
Ngày hôm sau Schumann uống ly rượu và ăn một miếng ăn nhẹ từ tay người yêu; Clara viết lại trong nhật ký: "À! Anh nhận biết ra tôi rồi!" Đang yếu đuối vì tuyệt thực, ăn no bất ngờ cơ thể ông không chịu nổi và ông đã qua đời ngày 29 tháng 7 năm 1856.
Gửi ý kiến của bạn
