Nhân ngày Nhân Quyền VN, Ô. Đại sứ Mỹ tại VN bị một vài dân biểu, nghị sĩ Mỹ giũa thê thảm, y như Quốc Hội chất vấn Hành pháp để bỏ phiếu bất tín nhiệm bộ trưởng vậy.
Người giũa không tiếc lời là DB Frank Wolf của Đảng Cộng Hoà tiểu bang Virginia. Giũa Đại sứ Burghardt đã không dám nói thẳng, nói mạnh, nói tại VN về những vi phạm nhân quyềân mà CS Hà Nội đã gây ra cho tôn giáo, người Thượng thiểu số, và trí thức đấu tranh cho tự do, dân chủ VN. Chê Ô. Đại sứ không mạnh dạn tỏ thái độ đối với các vụ bắt bớ những người tranh đấu cho nhân quyền như Ô. Đại sứ Mỹ tại Cuba đã làm khi Fidel Castro đàn áp bắt bớ những nhà tranh đấu. Chê Ô. Đại sứ không dám nói mạnh như đã nói trong bài phát biểu soạn sẵn, nhờ đại diện về Mỹ, đọc tại buổi lễ tưởng niệm nhân Ngày Nhân Quyền, tổ chức tại một phòng họp tại Quốc Hội. Sẵn dịp chê luôn chánh sách đối ngoại của chánh quyền Bush "chỉ biết tiền" và ngoaiï giao với CS Hà nội mà như đang "cầu khẩn ở đền thờ thương mại".
Người giũa thứ hai là Cựu Nghị sĩ Leslie Byrne thuộc Đảng Dân Chủ tiểu bang Viginia, tác giả của Nghị quyết Ngày Nhân Quyền VN được Quốc Hội Liên Bang ủng hộ mạnh trước đây. Chê chính sách Mỹ giao thương Washington- Hà nội không hiệu quả, không đóng góp gì cho nhân quyền VN, chẳng giúp gì cho những người bị CS bắt bớ, tù đày. Nói có sách, mách có chứng. Đó là phúc trình của Ủy ban Tôn Giáo Thế giới (do Quốc hội Mỹ và Chánh quyền Bush thành lập) cho thấy tình hình tự do tôn giáo ở VN quá tồi tệ. CS Hà nội chỉ thị điạ phương tiêu diệt hết các tổ chức tôn giáo không được Nhà nước công nhận. 20 ngàn đàn bà trẻ em bị bóc lột nô lệ tình dục. Tự do báo chí, tự do phát biểu không có. Người Thượng bị đàn áp và buộc bỏ đạo Tin Lành. Tất cả do đâu" Do độc tài CS. Thế mà Mỹ không có hành động chống.
Kể ra cũng tội cho Đại sứ Burghardt. Phân tích bài nói của Ông, người ta thấy so với vị đại sứ tiền nhiệm, là Cựu ĐS Peterson, Ông Burghardt là người gắn bó với nhân quyền VN hơn nhiều. Ông khẳng định nhân quyền đang và sẽ là trọng tâm, chủ điểm trong mối quan hệ giữa Washington và Hà nội. Ông cũng cho biết Toà Đại sứ Mỹ ở VN đã cho giới chức hữu quyền tiếp xúc trực tiếp, trong phạm vi có thể, với những lãnh tụ tôn giáo, và các nhà đấu tranh cho tư do tôn giáo và nhân quyền. Điều này có thể xác nhận được với cuộc tiếp xúc của đích thân đại sứ ở Hà nội, tổng lãnh sự ở Saigon với HT Huyền Quang ngay sau khi TT Khải và Chủ tịch Thành phố gặp Hoà Thượng gần đây. Cũng như nhiều cuộc viếng thăm khác của các tham vụ đối với các lãnh tụ tôn giáo khác như Cụ Lê quang Liêm ( PGHH).
Còn về cách nói, mỗi vai trò có một cách nói. Dân biểu, nghị sĩ, chánh trị có cách nói chất vấn, phản đối, ủng hộ công khai, mạnh dạn, cứng rắn. Ngoại giao có cách nói nhẹ nhàng, hàm ý, thuyết phục, tránh đụng chạm. Nhưng có điều dân biểu Wolf nói không sai. Nhân quyền cũng như chánh trị cần phải nói cho người ta biết mình hậu thuẫn, chớ không thể nói mờ mờ ảo ảo theo kiểu của Bộ Ngoại giao người Mỹ thường ngạo là Foggy Bottom (dịch nghĩ là Đáy Sương Mù, nhưng đây còn là địa danh trong Washington DC, nơi có trụ sở Bộ Ngoại Giao). Nhưng ĐS Burghardt là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp, đang đóng vai trò đại diện ngoại giao Mỹ bên cạnh CS Hà nội cũng khó có lời lẽ cứng rắn như Ông Dân biểu được. Đi xa hơn một chút, nhìn kỹ đường lối của chánh quyền Bush và lời nói, việc làm của ĐS Mỹ hiện tại, người ta thấy chánh quyền Mỹ nói chung và cá nhân Ông Burghardt đã yểm trợ mạnh cho phong trào đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền VN, hơn chánh quyền và đại sứ trước nhiều, nhứt là đối với tự do tôn giáo. Nghe lời của cưụ đại sứ Peterson trước kia, người Mỹ gốc Việt tỵ nạn CS có cảm tưởng như nghe lời biện hộ của một luật sư do Hà nội mướn hay lời của phát ngôn viên CS Phan Thúy Thanh chuyển sang Anh văn vậy. Vì vậy sau khi "hoàn thành, và hoàn thành vượt mức" nhiệm vụ -- không biết TT Clinton có giao phó không-- vị đại sứ đầu tiên sau Chiến tranh VN, Ô. Peterson không thể ra tranh cử chức gì ở Mỹ đuợc. Ông ta đành phải về Hà nội với bà vợ người Việt quốc tịch Uùc để làm việc với những người, theo DB Wolf, đang cầu nguyện ở đền thờ thương mãi với Hà nội. Nhưng kể cũng tội cho Ô. Peterson. Là một đại sứ được TT Clinton chọn làm vị đại sứ đầu tiên ở VN thời CS, Ông Peterson còn làm cách nào khác hơn khi TT Clinton, người chỉ định Ông, muốn trở thành vị tổng thống Mỹ đầu tiên tái lập bang giao với kẻ cựu thù của Mỹ sau Chiến tranh VN.
Trên chánh trường tự do, dân chủ Mỹ, ý kiến khen chê nhau, chống đối là chuyện bình thường thế sự. Nhưng bên trong lời qua tiếng lại, gịong bấc, tiếng chì ấy có một điểm chung, làm người Mỹ gốc Việt mừng khấp khởi. Đó là vấn đề nhân quyền VN đã đi vào dòng chánh chánh trị Mỹ. 28 năm đấu tranh không ngừng nghỉ, ánh sáng tự do, dân chủ, và nhân quyền VN đã bắt đầu sáng tỏ. Kết quả đã có ngay tại Quốc Hội là trái tim của nhân dân Mỹ. Kết quả đã có ngay tại VN. Ngoại giao Mỹ đã tạo áp lực mạnh với CS Hà nội. Không phải không có lý do để Thủ Tướng Khải rước HT Huyền Quang vào Phủ để tiếp kiến, Chủ tịch Ủy ban Saigon đón HT Huyền Quang như thượng khách và tuyên bố việc thống nhứt Giáo Hội Phật giáo là chuyện "nội bộ của các Cụ. Nhà nước hoan nghênh." Và sau đó Đại sứ và Tổng Lãnh sự Mỹ lại hỏi thăm Ngài. Và còn nhiều việc nữa.
Nhưng đúng như Dân biểu Wolf và cựu TNS Leslie Byrne nói, thế chưa đủ. Lấy giao thương làm cơ hội thúc đẩy nhân quyền không hiệu quả. "Nó chẳng giúp gì cho những ngừời bị bỏ tù, cho những người bị trừng phạt, cho những người bị tước đoạt các quyền tự do căn bản. Chúng ta phải thúc đẩy cấm vận nếu không có biện pháp nào có hiệu quả. Chúng ta cần nhân quyền ở VN ngay bây giờ." Cám ơn TNS đã nói lên tiếng nói của những người Mỹ gốc Việt từng ra đi tìm tự do cho mình và cho đồng bào mình, đã đấu tranh 28 năm ròng rã mà chưa tròn lời nguyền với lương tâm, gia đình, và nước nhà khi gạt nước mắt bỏ nước nhà ra đi.
Người giũa không tiếc lời là DB Frank Wolf của Đảng Cộng Hoà tiểu bang Virginia. Giũa Đại sứ Burghardt đã không dám nói thẳng, nói mạnh, nói tại VN về những vi phạm nhân quyềân mà CS Hà Nội đã gây ra cho tôn giáo, người Thượng thiểu số, và trí thức đấu tranh cho tự do, dân chủ VN. Chê Ô. Đại sứ không mạnh dạn tỏ thái độ đối với các vụ bắt bớ những người tranh đấu cho nhân quyền như Ô. Đại sứ Mỹ tại Cuba đã làm khi Fidel Castro đàn áp bắt bớ những nhà tranh đấu. Chê Ô. Đại sứ không dám nói mạnh như đã nói trong bài phát biểu soạn sẵn, nhờ đại diện về Mỹ, đọc tại buổi lễ tưởng niệm nhân Ngày Nhân Quyền, tổ chức tại một phòng họp tại Quốc Hội. Sẵn dịp chê luôn chánh sách đối ngoại của chánh quyền Bush "chỉ biết tiền" và ngoaiï giao với CS Hà nội mà như đang "cầu khẩn ở đền thờ thương mại".
Người giũa thứ hai là Cựu Nghị sĩ Leslie Byrne thuộc Đảng Dân Chủ tiểu bang Viginia, tác giả của Nghị quyết Ngày Nhân Quyền VN được Quốc Hội Liên Bang ủng hộ mạnh trước đây. Chê chính sách Mỹ giao thương Washington- Hà nội không hiệu quả, không đóng góp gì cho nhân quyền VN, chẳng giúp gì cho những người bị CS bắt bớ, tù đày. Nói có sách, mách có chứng. Đó là phúc trình của Ủy ban Tôn Giáo Thế giới (do Quốc hội Mỹ và Chánh quyền Bush thành lập) cho thấy tình hình tự do tôn giáo ở VN quá tồi tệ. CS Hà nội chỉ thị điạ phương tiêu diệt hết các tổ chức tôn giáo không được Nhà nước công nhận. 20 ngàn đàn bà trẻ em bị bóc lột nô lệ tình dục. Tự do báo chí, tự do phát biểu không có. Người Thượng bị đàn áp và buộc bỏ đạo Tin Lành. Tất cả do đâu" Do độc tài CS. Thế mà Mỹ không có hành động chống.
Kể ra cũng tội cho Đại sứ Burghardt. Phân tích bài nói của Ông, người ta thấy so với vị đại sứ tiền nhiệm, là Cựu ĐS Peterson, Ông Burghardt là người gắn bó với nhân quyền VN hơn nhiều. Ông khẳng định nhân quyền đang và sẽ là trọng tâm, chủ điểm trong mối quan hệ giữa Washington và Hà nội. Ông cũng cho biết Toà Đại sứ Mỹ ở VN đã cho giới chức hữu quyền tiếp xúc trực tiếp, trong phạm vi có thể, với những lãnh tụ tôn giáo, và các nhà đấu tranh cho tư do tôn giáo và nhân quyền. Điều này có thể xác nhận được với cuộc tiếp xúc của đích thân đại sứ ở Hà nội, tổng lãnh sự ở Saigon với HT Huyền Quang ngay sau khi TT Khải và Chủ tịch Thành phố gặp Hoà Thượng gần đây. Cũng như nhiều cuộc viếng thăm khác của các tham vụ đối với các lãnh tụ tôn giáo khác như Cụ Lê quang Liêm ( PGHH).
Còn về cách nói, mỗi vai trò có một cách nói. Dân biểu, nghị sĩ, chánh trị có cách nói chất vấn, phản đối, ủng hộ công khai, mạnh dạn, cứng rắn. Ngoại giao có cách nói nhẹ nhàng, hàm ý, thuyết phục, tránh đụng chạm. Nhưng có điều dân biểu Wolf nói không sai. Nhân quyền cũng như chánh trị cần phải nói cho người ta biết mình hậu thuẫn, chớ không thể nói mờ mờ ảo ảo theo kiểu của Bộ Ngoại giao người Mỹ thường ngạo là Foggy Bottom (dịch nghĩ là Đáy Sương Mù, nhưng đây còn là địa danh trong Washington DC, nơi có trụ sở Bộ Ngoại Giao). Nhưng ĐS Burghardt là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp, đang đóng vai trò đại diện ngoại giao Mỹ bên cạnh CS Hà nội cũng khó có lời lẽ cứng rắn như Ông Dân biểu được. Đi xa hơn một chút, nhìn kỹ đường lối của chánh quyền Bush và lời nói, việc làm của ĐS Mỹ hiện tại, người ta thấy chánh quyền Mỹ nói chung và cá nhân Ông Burghardt đã yểm trợ mạnh cho phong trào đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền VN, hơn chánh quyền và đại sứ trước nhiều, nhứt là đối với tự do tôn giáo. Nghe lời của cưụ đại sứ Peterson trước kia, người Mỹ gốc Việt tỵ nạn CS có cảm tưởng như nghe lời biện hộ của một luật sư do Hà nội mướn hay lời của phát ngôn viên CS Phan Thúy Thanh chuyển sang Anh văn vậy. Vì vậy sau khi "hoàn thành, và hoàn thành vượt mức" nhiệm vụ -- không biết TT Clinton có giao phó không-- vị đại sứ đầu tiên sau Chiến tranh VN, Ô. Peterson không thể ra tranh cử chức gì ở Mỹ đuợc. Ông ta đành phải về Hà nội với bà vợ người Việt quốc tịch Uùc để làm việc với những người, theo DB Wolf, đang cầu nguyện ở đền thờ thương mãi với Hà nội. Nhưng kể cũng tội cho Ô. Peterson. Là một đại sứ được TT Clinton chọn làm vị đại sứ đầu tiên ở VN thời CS, Ông Peterson còn làm cách nào khác hơn khi TT Clinton, người chỉ định Ông, muốn trở thành vị tổng thống Mỹ đầu tiên tái lập bang giao với kẻ cựu thù của Mỹ sau Chiến tranh VN.
Trên chánh trường tự do, dân chủ Mỹ, ý kiến khen chê nhau, chống đối là chuyện bình thường thế sự. Nhưng bên trong lời qua tiếng lại, gịong bấc, tiếng chì ấy có một điểm chung, làm người Mỹ gốc Việt mừng khấp khởi. Đó là vấn đề nhân quyền VN đã đi vào dòng chánh chánh trị Mỹ. 28 năm đấu tranh không ngừng nghỉ, ánh sáng tự do, dân chủ, và nhân quyền VN đã bắt đầu sáng tỏ. Kết quả đã có ngay tại Quốc Hội là trái tim của nhân dân Mỹ. Kết quả đã có ngay tại VN. Ngoại giao Mỹ đã tạo áp lực mạnh với CS Hà nội. Không phải không có lý do để Thủ Tướng Khải rước HT Huyền Quang vào Phủ để tiếp kiến, Chủ tịch Ủy ban Saigon đón HT Huyền Quang như thượng khách và tuyên bố việc thống nhứt Giáo Hội Phật giáo là chuyện "nội bộ của các Cụ. Nhà nước hoan nghênh." Và sau đó Đại sứ và Tổng Lãnh sự Mỹ lại hỏi thăm Ngài. Và còn nhiều việc nữa.
Nhưng đúng như Dân biểu Wolf và cựu TNS Leslie Byrne nói, thế chưa đủ. Lấy giao thương làm cơ hội thúc đẩy nhân quyền không hiệu quả. "Nó chẳng giúp gì cho những ngừời bị bỏ tù, cho những người bị trừng phạt, cho những người bị tước đoạt các quyền tự do căn bản. Chúng ta phải thúc đẩy cấm vận nếu không có biện pháp nào có hiệu quả. Chúng ta cần nhân quyền ở VN ngay bây giờ." Cám ơn TNS đã nói lên tiếng nói của những người Mỹ gốc Việt từng ra đi tìm tự do cho mình và cho đồng bào mình, đã đấu tranh 28 năm ròng rã mà chưa tròn lời nguyền với lương tâm, gia đình, và nước nhà khi gạt nước mắt bỏ nước nhà ra đi.
Gửi ý kiến của bạn
