Tổ chức khủng bố al-Qaida đã cho một đài TV Ả Rập phát hình một băng video kêu gọi Thánh chiến và hăm dọa tiếp tục đánh Mỹ ngay trên đất Mỹ. Đây là video đầu tiên đích thực được thực hiện sau khi Mỹ oanh tạc A Phú Hãn và băng hình này đã được các đài truyền hình lớn ở Mỹ cũng như ở nhiều nước khác phổ biến đi khắp thế giới. Vụ này đã tạo nên một đề tài vô cùng hiếm lạ ở Mỹ, tương tự như câu hỏi có nên đăng tải nguyên văn những lời tuyên bố của địch hay không" Nó làm tôi bất giác mỉm cười vì chúng ta đang sống ở Mỹ. Ai chớ chúng tôi, những người trong ngành truyền thông trong suốt thời gian chiến tranh chống Cộng sản dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa đã phải đối phó với vấn đề này. Và phải nói thêm một sự thật, cả khi chúng tôi đã di tản qua Mỹ làm ký giả trong cộng đồng người Việt ở khung trời hoàn toàn tự do báo chí, nhiều khi còn phải đụng độ với nó. Nhân dịp này tôi muốn đề cập đến hai khía cạnh của vấn đề: phổ biến như vậy có lợi gì và có hại gì.
Sau khi video al-Qaida được phổ biến, bà Condoleeza Rice, cố vấn an ninh của Tổng Thống Bush, đã yêu cầu các nhà lãnh đạo ngành TV ở Mỹ từ nay không nên phổ biến các băng video của al-Qaida mà không duyệt trước xem nội dung như thế nào. Tại sao vậy" Vì nó có tính tuyên truyền kích động chăng" Quyết không phải như vậy, mà vì những video đó có thể rất nguy hiểm khi nó tiềm ẩn ám hiệu của Osama bin Laden ra lệnh cho quân khủng bố ở Mỹ cũng như khắp thế giới hành động lúc nào, cách nào và ở chỗ nào. Sử dụng những lời tuyên bố, bài ca để giấu mật lệnh mã hóa vào đó là thủ đoạn rất thông thường của các phe lâm chiến từ thời Thế chiến II, điều này ai cũng biết.
Cố nhiên sự căn dặn của bà Rice không phải là một lệnh kiểm duyệt, vì cản trở tự do báo chí là vi phạm một điều khoản quan trọng của Hiến Pháp, một tội không một viên chức chính quyền nào dám phạm. Tôi nghĩ Mỹ không khi nào hủy bỏ tự do báo chí vì làm như vậy Mỹ sẽ không còn xứng đáng với truyền thống tranh đấu cho tự do dân chủ trên thế giới. Các đài TV Mỹ toàn quốc đã chấp nhận lời yêu cầu của bà Rice. Nhưng theo các nhà phân tích độc lập, việc này đưa các nhà lãnh đạo truyền thông Mỹ đến một thế rất khó khăn. Họ phải cân nhắc giữa một bổn phận tinh thần không làm nguy hại đến sinh mạng người dân và thiên chức của nghề nghiệp là thông tin. Họ có thể làm cho ngành truyền thông của họ mất tín nhiệm về vô tư, trung thực. Đây là khía cạnh thứ nhất tôi muốn có lời bàn. Có lẽ những người làm báo ở một nước đang có chiến tranh và có kẻ thù sát ngay bên cạnh không có bao nhiêu thắc mắc như vậy.
Ở miền Nam Việt Nam trong thời chiến, những người làm báo như chúng tôi đã chấp nhận kiểm duyệt không phải vì chúng tôi muốn làm bù nhìn mà vì lương tri con người. Chúng tôi đã lâm vào một cuộc chiến ý thức hệ có tính cách sống còn cho một chế độ, chúng tôi có bổn phận tinh thần bất khả tư nghị là không thể để cho chủ nghĩa cộng sản tự do tuyên truyền, kích động, lôi cuốn, phá hoại reo rắc hoang mang, sợ hãi. Bởi vì kẻ thù là những người cùng mầu da, nòi giống, cũng là người Việt Nam như chúng tôi, có thể ngay bên cạnh và trước mắt như mọi người. Nó có hình, có diện, có mọi thứ như chúng tôi, chỉ có khác lòng. Bởi vậy bổn phận tinh thần chưa đủ mà còn phải chấp nhận một sự kiểm soát khắt khe. Có ai ở trong hoàn cảnh này mới biết. Người Mỹ ngày nay không ở trong hoàn cảnh đó. Nước Mỹ rất mạnh về mọi mặt, người Mỹ rất đông, còn bọn khủng bố ẩn náu chỉ là một thiểu số quá nhỏ đang bị truy lùng gắt gao. Nhưng với hiểm họa khủng khiếp ngày nay và với tầm độ quốc tế của nó, nước Mỹ cũng đang đứng trước một cuộc tranh đấu sống còn.
Vậy tại sao không bịt kín, bôi bỏ mọi lời tuyên bố của kẻ thù" Tôi nghĩ không nên làm như vậy. Người dân Mỹ cần biết, nhất là những người làm truyền thông cần biết tất cả những gì kẻ thù nói ra. Bởi vì đó chính là những chỗ yếu nhất của chúng, nó có nhiều sơ hở để chúng ta biết mà đề phòng và tìm cách chống trả. Công bố những lời tuyên bố của địch là có lợi chớ không có hại, như chính chúng ta đã biết. Tôi xin đan cử một thí dụ điển hình ở ngay trong cuốn băng video của al-Qaida. Chủ yếu của cuốn băng này không phải chỉ là hăm dọa - vì hăm dọa càng làm những biện pháp an ninh của Mỹ xiết chặt thêm. Chủ yếu chỉ là kêu gọi tất cả những nước Hồi giáo trên thế giới đứng lên phát động Thánh chiến chống Mỹ. Lời kêu gọi này làm bộc lộ thế cô lập của al-Qaida. Sự thật là không một nước Hồi giáo nào trên thế giới ủng hộ khủng bố, kể cả những chế độ đang chống Israel trong đó có Palestine của Arafat. Thế giới Hồi giáo đều chống khủng bố.
Al-Qaida hô hào một mặt trận thống nhất các nước Hồi giáo chống Mỹ, nhưng hãy nhìn 4 khuôn mặt trên cuốn băng. Osama bin Laden chống Ả Rập Saudi, quê hương của hắn và cũng là nơi có thánh địa Mecca. Hai người kế tiếp là Zawahri, người Ai Cập đã can dự vào vụ ám sát Tổng Thống Anwar Sadat năm 1981 và Atep là cựu sĩ quan Cảnh sát Ai Cập đã nhiều lần âm mưu lật đổ chính quyền. Người thứ tư, phát ngôn nhân của bọn này là Bu Ghaith, người nước Kuwait. Năm 1991 khi Iraq chiếm đóng Kuwait, Ghaith là người đả kích Saddam Hussein rất dữ dội. Nhưng nay hắn lại ủng hộ Iraq trong bản hiệu triệu đoàn kết Hồi giáo. Đó là thủ đoạn lợi dụng lừa bịp của al-Qaida.
Giới truyền thông Mỹ đang đứng trước một sự cân nhắc và cảnh giác khó khăn. Chúng tôi nghĩ chính người dân Mỹ cũng đang gặp phải những thử thách như vậy. Giới truyền thông có trách nhiệm hơn nhiều, lẽ nào lại không thể làm như người dân thường.
Gửi ý kiến của bạn
