Hôm nay,  

Khóc Bạn Lê Hiếu Liêm

14/08/200800:00:00(Xem: 11390)

Tiến Sĩ Lê Hiếu Liêm (1952-2008)

Bạn tôi, tiến sĩ Lê Hiếu Liêm, tức Lý Khôi Việt, vừa mới qua đời hôm Chủ Nhật, 10/8, hưởng thọ 57 tuổi. Hai ngày nay, tôi đã khóc. Bạn ơi, sao bạn đi mô mà sớm thế!

Ba hôm trước Liêm bị vỡ mạch máu não.  Anh khinh thuờng, không chịu kêu xe cứu thương khẩn cấp.  Chị Lan, vợ anh, khi chở đến bệnh viện thì đã quá trễ.  Vợ chồng chúng tôi lên đến phòng cấp cứu thì chỉ còn thấy được một con hùm ngày nào nằm nhắm mắt thở theo nhịp của máy.  Tôi không tin là chuyện có thật.  Thằng bạn thân nhất của tôi, luôn gặp nhau bàn chuyện chính trị, lịch sử, tôn giáo, nay nằm đó, chờ chết"  Không!

Tôi và Liêm đã có một lịch sử bạn hữu thân thiết lâu dài.  Từ ngày Liêm học xong tiến sĩ luật khoa ở Sorbonne, Paris, qua Mỹ định cư, thì tôi cũng vừa xong việc học ở Texas.  Năm 1981, chúng tôi gặp nhau ở Los Angeles qua tạp chí Khai Phóng vừa mới ra đời cùng với các anh Bùi Ngọc Đường, Lê Hậu, Đỗ Hữu Tài, Hồng Quang.  Những đêm dài cùng nhau viết báo, đánh máy, lay out, bỏ dấu, bao nhiêu chuyện lý tưởng cho Đạo pháp và Dân tộc.  Như rứa mà đã 27 năm rồi. Bao nhiêu là kỷ niệm.  Hai đứa chúng tôi luôn luôn gần nhau.  Tôi luôn nói đùa với Liêm rằng "Khi tôi lên làm vua" thì tôi sẽ "dời đô" về Quảng Trị và Lý Khôi Việt sẽ là quốc sư cho triều đại mới.  Anh chàng tủm tỉm cuời về cái chuyện khôi hài của chính trị.  Anh nói đùa rằng, quốc hiệu cho triều đại của tôi phải có hình con trâu.  Vì tôi quê mùa giống con trâu lắm.  Tôi và anh cùng cười ha hả.  Tôi còn nhớ những trận cười như thế của anh.  Liêm luôn cầm trên tay điếu thuốc lá, hít thật sâu từng cơn, tay kia thì nâng ly cà phê sữa đá, nhấp từng ngụm nhỏ.  Tôi không nghĩ rằng chính những nhịp hít thuốc lá thật sâu đó đã giết chết anh.  Hồ Chí Minh có nói, "Hạnh phúc là ước mơ và đấu tranh."  Tôi nhìn Liêm và đùa nói, "Hạnh phúc là ước mơ để mà hút thuốc và uống cà phê sữa đá.  Tất cả đều sẽ đem đến cái chết."  Anh ta vẫn tủm tỉm cười.

Liêm bắt đầu cuộc đời ở Mỹ bằng nghề cắt cỏ - cũng như bao nhiêu kẻ sĩ thất thời khác.  Anh có làm một bài thơ trong lần ra mắt căn biệt thự to lớn anh vừa mới mua xong ở Danville, bắc California:  "Người xưa tay trắng gầy cơ nghiệp.  Ta nay cắt cỏ dựng cơ đồ."  Ngày thì anh lao dộng đổ mồ hôi.  Đêm về anh viết sách, viết báo.  Cuộc đời của anh chỉ có một lý tưởng: Phật giáo và dân tộc Việt Nam.  Anh luôn luôn xem cả hai là một.  Việt Nam và Phật Giáo là hai sinh mệnh không thể tách rời, - từ hai ngàn năm qua và sẽ còn mãi mãi trong tương lai.

Tôi nhớ một đêm trăng nọ, năm 1983, hai chúng tôi trên đường đi lập đảng chính trị.  Khi lái xe qua vùng Sunol, xa lộ 680, trăng sáng vừng vực.  Anh và tôi cùng ca hát và cầu nguyện cho "hồn thiêng sông núi gia hộ cho cuộc cách mạng" mà chúng tôi muốn khởi đầu để cứu Việt Nam.  Chúng tôi lái xe thâu đêm, làm việc suốt ngày, không hề mệt mỏi.  Nhưng cách mạng đâu chẳng thấy.  Chỉ thấy rằng cuộc đời không thể chỉ ước mơ và đấu tranh mà được.

Những năm đầu thập niên 1980-1985, không khí "kháng chiến" nở rộ và nóng hổi trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại.  Tôi và anh cùng đi họp với một tổ chức chính trị.  Nhiều đêm khuya lái xe đường xa, hai thằng cãi nhau về đường lối cách mạng.  Tôi thì cho rằng cuộc cách mạng cho Việt Nam kế tiếp phải do người Cộng Sản chủ động.  Anh thì suy nghĩ ngược lại.  Anh cho rằng đảng Cộng Sản đã phản bội dân tộc.  Sau đó, anh lên đường về Thái Lan, đi vào "chiến khu."  Trước khi đi, chúng tôi cùng uống bia tiễn biệt nhau.  Anh ngâm câu thơ, "Làm trai vung kiếm lên đường.  Đi thì đi dứt đừng vương với sầu."  Tôi thì đi vào trường luật ở San Francisco.  Hai năm sau, anh trở lại Berkeley.  Chuyện "kháng chiến" đã không đi vào đâu.  Anh trở về lại con đường nghiên cứu tôn giáo, chính trị bằng sách vở.  Ngoài ra, anh đi vào con đường đầu tư và xây cất bất động sản.

Lê Hiếu Liêm là một con người lạ lùng.  Tôi không muốn nói về khả năng tri thức và trí thông minh xuất chúng của anh - mà về con người.  Đọc sách vở, các bài viết của anh thì thấy văn phong rực lửa, hào khí ngất trời; nhưng anh có một nhân cách rất trầm tĩnh, nhẹ nhàng, từ tốn, và gần như không bao giờ nổi nóng trước mặt người khác - kể cả những lúc tranh luận chính trị gay gắt với tôi.  Có lần anh bảo tôi, "Ê ông Liêm.  Ông gia nhập đảng Cộng Sản đi cho rồi.  Lập trường của ông sao đôi khi giống họ quá!"  Thế là tôi nổi đóa, gây gỗ, to tiếng với anh.  Nhưng anh vẫn cứ cười tủm tỉm, không to tiếng với tôi lần nào.  Anh có tánh tình thẳng thắn.  Có lần anh bạn thân của hai chúng tôi là Đoàn Văn Toại nói với tôi, "Khi nào ông lái xe đường xa, cứ cho Lý Khôi Việt ngồi bên.  Hắn sẽ chọc ông tức máu lên mà cãi nhau, thế là đường có xa gì cũng hóa gần."

Thời gian qua mau.  Từ khi anh giã từ "cách mạng" chúng tôi ít còn tranh luận về chính trị.  Tuổi thanh xuân nhiệt huyết cũng không còn.  Hai thằng nay đã vào "ngũ thập tri thiên mệnh."  Mỗi đứa biết đâu là khả năng, đâu là giới hạn của đời người.  Những ngày cuối tuần, Liêm và tôi vẫn thường gặp nhau - sau này cùng có thêm anh Trần Việt Long, uống rượu bàn chuyện thế sự.  Cứ nghĩ rằng cuộc đời cứ thế mà trôi.  Hai thằng thỉnh thoảng cũng hẹn nhau về Việt Nam để nghỉ hưu bên giòng sông Hương thưở trước.  Nhưng có ai biết được ở tuổi này chuyện gì sẽ xẩy ra.  Thế mà hung tin đã đến sớm quá.  Anh bị vỡ mạch máu.  Và đã đi vào hôn mê.

Hôm thứ bảy vừa qua, sau khi bác sĩ trong bệnh viện cho biết là Liêm sẽ không qua nỗi, tôi có cảm tưởng như rơi vào một khoảng không.  Thầy Từ Lực và gia đình cùng thân hữu tụng kinh cầu siêu tiễn biệt.  Tôi bị xúc động quá, đi ra ngoài hành lang, đứng nhìn hàng cây thông và đỉnh núi đằng xa.  Thế là từ nay, bàn tiệc thế gian này đã vắng đi người bạn thường đối ẩm.  Chuyện còn dài mà Liêm!  Sao bạn đi đâu mà vội!  Bạn cứ ngồi đó mà nhấp cá phê sửa đá, hít từng khói thuốc lá, để xem ta đây làm trò chọc thiên hạ cho vui.  Nay bạn bỏ ta mà đi, thật là làm ta cô đơn và mất hết hứng chí.  Nhưng mà ta vẫn có cảm tưởng là bạn đang ở đâu đây, đang nhìn ta, và mỉm cười đáng ghét, trêu chọc ta như ngày nào.  Mai bữa ta "dời đô" về Quảng Trị thì ai sẽ làm thơ khai hứng đây" 

Chắc từ nay, trong thiếu vắng hình bóng của bạn, ta phải ngâm theo câu thơ Côn Luân Tam Thánh của Kim Dung: "Ban ngày sao ngắn vậy, trăm năm sao chóng hết. Trời đất thật bao la, vạn kiếp quá dài như thái cực.  Tiên nhân buông xuôi hai đuôi sam, một nửa đã bạc như sương tuyết.  Ông trời gặp ngọc nữ cười vang nghìn bức phen.  Ta muốn ôm sát con rồng, quay xe đi Phù Tang, mua rượu ngon nơi Bắc Đẩu, nâng mời rồng uống vài chung…  Ôm trường kiếm, trợn ngược lông mày mà hỏi, tại sao nước xanh và đá trắng mà rời rạc nhau như thế"  Ôi trên đời nếu không có bạn tri âm, dù sống lâu ngàn tuổi cũng vô ích."

***

Chủ Nhật nầy, gia đình, thân hữu, sẽ cùng làm lễ hỏa táng cho Liêm.  Ta sẽ thầm cùng với Vô Sắc thiền sư mà niệm kinh Phật theo ngọn lửa hồng đưa bạn về cát bụi: "Chư phương vô vân ế.  Tứ diện giai thanh minh.  Vi phong thôi hương khí.  Chúng sơn tỉnh vô thanh.  Kim nhật đại hoan hỉ.  Xả vô nguy thuý thân.  Vô điều dựt vô ưu.  Ninh đang bất thân khánh."  (Bốn phía không có màn mây.  Bốn mặt đều trong sáng.  Gió nhẹ thổi mùi thơm.  Tất cả các núi đều yên lặng.  Ngày hôm nay đầy hoan hỉ.  Đã xong đời thân xác mỏng manh.  Không hơn cũng không lo.  Như vậy chả vui mừng lắm ư!)

Trong tiếng gió ngày hè thoang thoảng mùi hương cỏ lá, ta lại nhìn lên dãy núi xa, ở giờ vĩnh biệt bạn thân, với đầy đủ chư Tăng, Ni, gia đình, thân hữu gần xa, đâu đây ta vẫn còn thấy bạn Liêm, hút thuốc lá, nhấp cà phê mỉm cười thanh thản.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.