Hôm nay,  

Dân Trí Và Thực Tiễn

25/02/200900:00:00(Xem: 6849)
DÂN TRÍ VÀ THỰC TIỄN       
Nguyễn Phương Anh
Những lý luận về dân trí thấp để chần chừ tiến hành dân chủ, đa nguyên của độc tài cộng sản đưa ra thì bất cứ ai cũng biết, cũng hiểu đó là mỵ dân và kéo dài thời gian. Nhưng để đánh giá vấn đề dân trí đang ở đâu, có song hành với dân chủ hay cái nào cần có trước thì ngay cả những cây lý luận thuộc phe dân chủ cũng chưa giải quyết rốt ráo vấn đề.
Hiện nay vẫn có những tổ chức, hội đoàn...xác quyết dân chủ phải có trước để tạo điều kiện cho dân trí phát triển, và cũng không hiếm những đoàn thể khác lại nâng cao tuyên truyền theo kiểu "Khai dân trí" và họ cũng xác quyết trong thời gian này chỉ nên viết bài, phổ biến cho nhân dân nhằm nâng cao dân trí cho họ để dần dần đưa đến sự chuyển hoá độc tài. Thực ra những lý luận như trên đều không sát thực tế. Vấn đề ở đây là do những lý luận đó xa rời thực tế đấu tranh trong nước, ôm đồm nhiều đặc tính của dân chủ mà không biết rằng để hoàn thiện cả mớ đặc tính đó cùng một lúc sẽ không bao giờ thực thi được.
Để chứng minh ta hãy trở lại những ngày Pháp thuộc, thời gian gần đây nhất đặc trưng cho việc "khai dân trí, chấn dân khí..." của cụ Phan Chu Trinh. Thực ra thời gian đó dân trí nước ta đâu có cần khai làm gì. Dân trí lúc đó có thể coi như là hoàn hảo 100%. Tại sao lại như vậy". Đó là bất cứ một ai từ già đến trẻ đều hiểu rằng cần phải đuổi thực dân Pháp ra khỏi đất nước, không cần bất cứ ai, hội đoàn nào dạy cho họ cả. Lúc đó họ cần độc lập, dân trí về độc lập là 100%. Nhưng kể cả khi đó, khi dân trí hoàn hảo đó mà phải mất đến cả 100 năm mới giành lại được độc lập. Vậy, tại sao lâu như vậy ". Dân trí quá hoàn hảo rồi cơ mà ". Lịch sử loài người đã chứng minh rằng bất cứ một chế độ nào từ khi nó sinh ra là nó đã trì trệ nó đã thua dân trí của quần chúng ngay từ lúc đó. Do vậy lý do để thay đổi chế độ thời nào cũng có. Khả thi nhất là chế độ nó tự thay đổi, đừng quá thua cách xa so với dân trí của nhân dân thì sẽ tồn tại được lâu. Một điều nữa cần nhấn mạnh , đó là dân trí luôn đồng nghĩa với ước mơ, một người dân hay đại đa số mơ được tự do báo chí chăng" hay mơ một cái gì đó họ thiếu  ...thì rõ ràng xã hội thực mà họ đang sống không là hình mẫu mà họ yêu thích. Dân trí bao giờ cũng đi trước một bước so với ý thức hệ xã hội mà nhà cầm quyền đang muốn áp đăt. Đơn giản nhất hãy hiểu là dân trí luôn phát triển theo đường đồ thị tuyến tính đi lên, đi trước như lịch sử loài người vốn đã thế, còn những luật lệ đi theo đường bậc thang bám sát. Lý do là muốn thay đổi luật thì cần thời gian trễ để biểu quyết, xác nhận, thi hành.
Đến thời điểm hiện nay, 2009. Chúng ta phải công nhận rằng dân trí của nhân dân cao hơn hẳn tính áp đặt của chế độ chính trị hiện hành. Từ thời Pháp thuộc và cả VNCH dân ta đã biết sống với tự do báo chí, tự do tôn giáo. Có thể nói 100% nhân dân ta ghét tham nhũng, có thể nói họ biết rõ ràng rằng chỉ có đảng viên cộng sản mới có khả năng tham nhũng. Phần khác, 100% nhân dân ta biết rõ ràng rằng bầu cử chỉ là trò hề, là việc đảng cộng sản mỵ dân. Rồi hàng loạt những việc khác đang vỡ lở ra như làm mất đất, biển , đảo.... Nhân dân 100% không chấp nhận quản lý đất đai theo kiểu "đất đai là sở hữu toàn dân do nhà nước quản lý" đã có nhiều nơi gây bạo động nhằm phản đối việc trưng thu, cướp đất . Vậy, nếu tất cả những sự việc xấu xa xảy ra ngay giữa ban ngày như vậy, ngay trước mắt người dân như vậy và người dân đều căm ghét nhưng sao họ vẫn chưa thể làm gì . Liệu có cần nâng cao dân trí cho nhân dân nữa hay không ". Và khi dân trí "đủ" thêm nữa thì lúc đó có phải là thời cơ chuyển hoá của chế độ". Hoàn toàn không phải như vậy.
Cả trăm năm Pháp thuộc dân ta mới giành lại được độc lập. Không phải vì thiếu dân trí mới lâu như vậy, mà vì thiếu tính tổ chức và thiếu cả thời cơ. Hiện nay dân trí nước ta cao hơn cả sự áp đặt của chế độ, giống như sự phát triển của cơ thể cường tráng mà lại đang mặc một chiếc áo chật. Ý thức về việc thay đổi một chế độ tốt hơn, cạnh tranh chính trị, ít tham nhũng, tự do, hùng mạnh hơn...đã nằm sẵn trong máu của mỗi con người. Vấn đề còn lại chỉ là tính tổ chức, chiến thuật, chiến lược để đạt mục đích đề ra mà thôi. Vấn đề thời cơ cho việc chuyển hoá trong gian đoạn này đã đầy đủ. Sự sụp đổ dây chuyền các chế độ cộng sản nhiều năm trước, sự gia nhập với thế giới văn minh, các sức ép quốc tế về dân chủ, nhân quyền....Nói chung lại, vấn đề tổ chức thực hiện, chiến thuật, chiến lược là điều mấu chốt của phong trào dân chủ hiện nay. Không thực hiện vấn đề này thì hàng trăm năm nữa vẫn không thể giải thể được độc tài cộng sản. Phong trào dân chủ phải thông qua những việc làm thực tế, sát sạt cuộc sống hàng ngày của đại đa số nhân dân để nhân dân biết rằng có một phong trào như vậy đang tồn tại và càng ngày càng phát triển, chứng tỏ sức mạnh của phong trào, chứng tỏ sự ưu việt cũng như kỷ luật. Phải làm sao nhân dân nể sợ và giúp đỡ phong trào. Sự tự nguyện dựa vào trái tim của phần đông dân chúng chỉ có thể xảy ra khi mà họ chắc chắc thấy rằng đi theo phong trào là thắng lợi ngay trong tầm mắt. Còn ai đó muốn nói rằng công an sẽ theo dân chủ thì hãy nhớ là họ chỉ theo khi thắng lợi dân chủ là tính bằng ngày, bằng giờ. Còn vấn đề trước mắt không thể làm cách nào để họ tham gia nhiều cho được. Họ cũng hiểu biết quá rồi, không cần nâng cao dân trí nữa. Vấn đề ở đây là sự dấn thân. Khi cách mạng tháng tám giành độc lập khỏi ách đế quôc thực dân Pháp, Nhật lực lượng cộng sản chỉ có chưa đến 5000 đảng viên , nếu so sánh với con số công chức lúc đó hay rộng hơn là bộ máy chính quyền ...thì rõ ràng không cân sức. Tính tổ chức kỷ luật, vận dụng thời cơ đã đưa đến thành công trước kẻ địch mạnh hơn cả ngàn lần.
Đầu năm 2008 tôi đã viết bài thế trận dân chủ và tiên đoán rằng cộng sản sẽ phải ngồi lại với phong trào dân chủ, sự thật đã được chứng minh rằng một số chủ tịch đảng và lãnh đạo các tập hợp, lãnh đạo báo chí...đã được các viên chức cấp cao chế độ độc tài cộng sản gặp và mời về Việt nam. Đó mới chỉ là bước đầu, chưa là thành công, cũng chưa là làm độc tài chùn bước. Cũng có nhiều nguồn tin nói rằng cộng sản sẽ chấp nhận cả trăm ghế quốc hội cho các yếu nhân ngoài đảng cộng sản. Nhưng như vậy có phải là dân chủ hay là chia chác quyền lợi mà phần thượng phong vẫn là số đông cộng sản". Cuộc cách mạng dân chủ sẽ phải khác hẳn. Chúng ta đã có trong tay cái gì để mặc cả với chế độ độc tài, để được chúng nể phục ngoài sự xác tín sẽ thành công mà tương lai xa hay gần vẫn chưa ấn định.

Nếu chỉ cố gắng viết bài để nâng cao dân trí thì dễ trăm năm nữa cũng không lay chuyển được độc tài. Những người đấu tranh trẻ tuổi nếu chỉ viết bài thì hãy tưởng tượng xem, đến năm 70 tuổi họ sẽ là ai ". Lúc đó lại chỉ dấm dúi cho nhau xem những bài viết của mình và ngồi mong tự vỡ. Nâng cao dân trí sợ theo đuôi cộng sản nêu giờ lại có trường phái nảy sinh theo cụ Phan Chu Trinh, đó hoàn toàn là nguỵ biện. Hãy để tư tưởng đó của cụ yên nghỉ, có khêu dậy cũng không thể thắng lần này trước sự thật là đối mặt với độc tài , phát xít cộng sản. Hãy làm tuyên truyền đưa tương lai tươi sáng đến cho độc giả nhưng cũng phải hành động thì đó mới là tri hành hợp nhất, nhiệm vụ này đặt nặng trên vai của bất cứ một chiến sỹ dân chủ nào. Có những người tự cho là dân chủ nhưng chỉ đưa lên những thân phận ngang trái, bị trù dập, đưa lên những điểm nóng đâu đó để đồng bào hải ngoại biết, để phản đối và để giúp đỡ. Họ lờ đi việc chính là phải tạo ra được các điểm nóng đó chứ không phải đến quay phim chụp ảnh tự phát, và quan trọng hơn là mỗi điểm tự phát đó phải giành giật được các nhân tố tích cực để đưa vào hàng ngũ trước khi an ninh cộng sản bắt đi tù hay mua chuộc, vô hiệu hoá.
Cuộc đấu tranh dân chủ hiện nay đến 80% là đấu tranh theo kiểu báo chí, đưa tin nóng để khai dụng hình thức tố cáo những cái xấu xa của chế độ cho thế giới biết, mà thế giới đã biết bản chất của các chế độ độc tài cộng sản là tội ác của nhân loại từ rất lâu rồi. Những việc làm để gây tiếng vang tốt trong quần chúng nhân dân của phong trào rất ít và chưa được cả phong trào coi như là bốn phận phải làm. Đâu đó vẫn còn tiếng nói là "khiêu khích công an", "tạo cớ đàn áp"....Như chúng ta đã biết là dưới chế độ độc tài cộng sản thì bất cứ một tiếng nói không đi theo khuôn khổ của chế độ là đã bị ghi sổ đen và trấn áp và vì vậy không thể nói hành động nào là tạo cớ hay hành động nào không tạo cớ. Không thể coi đấu tranh trong khuôn khổ pháp luật là đúng đắn mà phải coi đấu tranh tiến bộ là đúng đắn, kể cả việc đấu tranh nhằm thay đổi pháp luật, chẳng khác gì đấu tranh ngoài vòng pháp luật. Công an là tấm khiên và lá chắn là công cụ cho đảng cộng sản độc tài do vậy bất cứ một hành động gì tiến bộ, khác hơn ý chí của đảng cộng sản cũng đều là khiêu  khích chế độ và công cụ chế độ sẽ lập tức ra tay. Những chiến sỹ đấu tranh dân chủ hãy tưởng tượng một chút, giống như mình đánh đổi những năm tù lấy việc làm hiệu quả cho đất nước, cùng năm tù giống nhau nhưng làm được nhiều việc thì lúc nào cũng hơn hẳn và tất nhiên làm nhiều mà ít hay không đi tù thì cũng phải được công nhận.
Tất nhiên một phần đấu tranh của phong trào dân chủ là phải chống gián điệp và chống khủng bố. Chẳng một ai chấp nhận trong nội các dân chủ tương lai lại có vô vàn nhân viên tình báo của các quốc gia khác, và chẳng ai muốn tài trợ cho khủng bố để đấu tranh dân chủ. Nếu quá đáng lắm thì có thể có một vài nơi nào đó, một số đông nào đó gây bạo loạn như những sự việc chống thu hồi đất thì ta cũng nên hiểu đó không phải là khủng bố mà là giành lại quyền chính đáng của nhân dân trước sự đàn áp của chế độ. Có thể đến một lúc nào đó những chiến khu hay "phiến quân" mọc lên nhan nhản thì trách nhiệm thuộc về độc tài. Độc tài đã đẩy nhân dân đến mức không thể sống chung dưới một gầm trời. Việc chủ động "đánh du kích" gây bất ngờ, tạo tiếng vang tuyên truyền và xác nhận sự tồn tại trong xã hội thực tế (không phải mạng Internet) của một số các chiến sỹ dân chủ vẫn chưa được tôn trọng, đề cao đúng mức, những vấn đề "ám ảnh" viên chức tàn ác, ác ôn vẫn chưa được đề cao, việc thực thi 198 điều trong đấu tranh bất bạo động vẫn chưa quá được mấy điều, tính bí mật vẫn không được đề cao.
Vấn đề tài chính cho phong trào thì mang nặng hình thức lấy tin, mặt nổi chứ chưa đi vào chiều sâu. Nhiều khi tài chính được đưa ra đua để giành một vài nhân tố mới ló ra công khai, việc này đe doạ tính kỷ luật của từng tổ chức dẫn đến tình trạng ai trả giá cao thì theo, tổ chức như một cái chợ, thích vào thì vào, thích ra thì ra. Tình trạng năm cha ba mẹ vẫn diễn ra và đặc biệt nguy hiểm là kể cả trong và ngoài nước an ninh cộng sản vẫn đang thao túng dược nhiều vấn đề. Nhận diện bạn thù bị coi thường. Có những ban biên tập một tờ báo nào đó đến hơn nửa là nằm vùng. Rồi những bí mật của các đảng phái cứ bị lộ hết và bị chặn, hay bắt người thực hiện ngay khi họ chưa kịp làm gì. Lực lượng dân chủ ít nhưng tai hại là khi có ai đó đến với phong trào thì rất thiếu thốn địa điểm đào tạo, thiếu kinh phí tồn tại và y như rằng an ninh cộng sản đã dễ dàng phá vỡ nhanh được những mối liên kết mới sơ khai của người mới với phong trào và như vậy làm cho số lượng không có tính bùng phát. Bây giờ đâu có một nơi kiểu như "An toàn khu" để truyền đạt kinh nghiệm cho những người mới mà không bị gây khó khăn, đàn áp".
Vấn đề còn lại của phong trào là chuyên nghiệp hoá tổ chức, kỷ luật, tính bí mật và kinh phí. Tổ chức cũng đã có, nếu là người mới tham gia phong trào, bạn hãy chọn một trong số các tổ chức có uy tín và thực lực để tham gia, đừng nên tạo lập một tổ chức mới. Hãy biết đứng trên vai người khổng lồ và học tập kinh nghiệm những người đi trước. Tính bí mật chính là "an toàn khu" ngay trong lòng chế độ độc tài. Nếu hành động bí mật được thì sẽ làm được rất nhiều việc và không gây hoang mang nghi ngại cho những người khác là bị bắt bớ liên tục, triền miên và cũng gây cho những kẻ ác ôn biết chùn tay, răn đe để chúng biết chúng gieo gió thì sẽ gặt bão. Nếu kinh phí đi vào chiều sâu, đúng người đúng việc thì sẽ mang lại sức mạnh cho phong trào qua những việc làm thiết thực hơn nữa của những chiến sĩ đấu tranh và đến một lúc nào đó kinh phí sẽ được đến 90% là do đóng góp ngay trong nước. Mong quý vị phản biện và góp ý.
Hà nội, 23/2/2009.
Nguyễn Phương Anh.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.