Hôm nay,  

Giấc Mơ hay Ác Mộng?

7/8/202517:58:00(View: 3564)
Capture
Nước Mỹ xưa nay vẫn là chốn cưu mang những giấc mơ tự do. Ảnh minh hoạ: tạo bởi AI/ChatGPT.

 

 

Chiều mồng Bốn tháng Bảy, công viên gần nhà tôi vắng hoe. Dăm ba tiếng pháo tay đì đùng lác đác từ dãy nhà xa vọng lại, vài đứa trẻ lân la đá bóng cạnh bãi đậu xe. Dãy bàn gỗ khu lò nướng chỉ vài ba gia đình ngồi rải rác. Lần đầu tiên, Lễ Độc Lập không nghe tiếng bia leng keng ngoài ‘park’, không có nhạc xập xình, chẳng thơm phức mùi khói thịt nướng. Lá cờ Mỹ phất phơ trên chòi canh trông trơ trọi.

Năm nay nhiều nơi vắng lặng, nhất là những khu vực đông dân Mễ, chẳng ai dám bày tiệc khi ngoài phố chiếc SUV không có bảng số của ICE đã xề tới đậu dưới cột đèn. Ai dám bồng con ra bãi cỏ khi biết người mẹ có thể bị quặp tay đè cổ, người cha có thể bị dí súng kéo lê đi khỏi ghế picnic, quẳng lên xe chạy thẳng về Alligator Alcatraz nạp mạng [1].

Chuyện mật vụ bịt mặt bắt người đột ngột không trác tòa cách đây vài tháng là chuyện không tưởng, chỉ tồn tại ở Bắc Kinh hay Moscow, vậy mà giờ đây là chuyện xảy ra như cơm bữa ở nước Mỹ, một đất nước được tạo trên quyền bình đẳng, với mục đích bảo vệ giấc mơ xây dựng một đời sống yên ấm hạnh phúc cho toàn dân. Nước Mỹ đó bây giờ gào lên khẩu hiệu “America First” — tấm vé chính thức cho phép chính quyền đối xử tàn tệ với bất kỳ ai bị cho “không phải người Mỹ”. Dưới tay Trump và Stephen Miller, ICE phình to thành cỗ máy săn người, vươn tay khắp phố chợ, bãi đậu xe, bãi cỏ, công viên, trường học... bắt bớ, tống giam và trục xuất.

Hồi nhiệm kỳ đầu, ICE đã trục xuất “nhầm” ít nhất 66 công dân Mỹ vì cho rằng họ không giấy tờ hợp lệ [2]. Cùng lúc, Bộ Tư pháp mở chiến dịch Operation Janus — rà sổ nhập tịch ba chục năm trở lại, ai khai man giấy tờ lặt vặt cũng bị lột quốc tịch [3]. Một người Palestine ở Chicago mất hộ chiếu Mỹ sau 25 năm chỉ vì một lỗi nhỏ trên hồ sơ nhập tịch.

Năm 2018, Jeff Sessions ký lệnh ‘Zero Tolerance’: ai vượt biên không giấy tờ đều bị truy tố hình sự, cho phép tách riêng con nhỏ [4] khỏi cha mẹ. Trong hai năm ngắn ngủi sau đó, hơn 5.400 đứa trẻ bị bứt khỏi cha mẹ [5]. Có bé chưa đầy 5 tuổi. Báo chí Mỹ đăng tải khắp thế giới bức hình nước Mỹ với những chiếc chuồng sắt, mền thiếc, ánh đèn trắng dội xuống sàn xi măng. Video clip của ProPublica còn thâu cảnh bé gái sáu tuổi gào Mamá giữa tiếng lính biên phòng cười cợt: “Dàn đồng ca này mới nè!”

Tháng 12 năm ấy, bé Jakelin Caal Maquin, bảy tuổi, chết vì sốc nhiễm trùng, mất nước, không được chuyển viện kịp [6]. Hai tuần sau, bé Felipe Gómez Alonzo, tám tuổi, chết vì viêm phổi [7]. Theo ACLU, ít nhất sáu đứa trẻ đã chết như thế chỉ trong 2018–2019 [8].

Trại Tent City Tornillo ở Texas — dựng lên giữa sa mạc — vào thời cao điểm chứa hơn 3.800 trẻ em trong những chiếc lều phập phồng, giường tầng chật kín, quạt chạy cầm chừng [9]. Hay ở Homestead, Florida — trại cũ tái dựng — nhồi hơn 3.000 đứa trẻ vào đó, chật chội đến mức Dân biểu kéo nhau vào tận nơi điều trần, thấy trẻ phơi từng bầy như cá hộp, không được gọi điện thoại cho cha mẹ, em nào lỡ trái quy tắc thì bị phạt nhốt riêng [10].

Trump và Miller còn vẽ ra luật Remain in Mexico — nghe văn vẻ nhân đạo “Migrant Protection Protocols” — nhằm buộc hàng chục ngàn gia đình xin tị nạn chờ ở biên giới không được vô Mỹ. Họ cắm lều ở Matamoros, Tijuana, Ciudad Juárez. Tổ chức nhân đạo Human Rights First đếm hơn 70.000 người kẹt lại [11]. Trẻ con ngủ đường, cha mẹ thức trắng đêm canh trộm, canh cảnh sát địa phương vòi tiền, gắng bảo vệ con khỏi dao đâm, súng bắn.

Thật ra cảnh người gốc La-tinh hôm nay bám gầm xe tải, vượt rừng, băng sa mạc xin tị nạn trước biên giới khác gì với người Việt vượt biển năm xưa? Tưởng tượng cảnh sau khi thoát khỏi bao hiểm nguy ngoài khơi vào được đất liền chỉ để bị đẩy ghe ra lại không cho cập bến — nếu không vì lòng nhân đạo cứu người gặp nguy nan thời ấy, liệu người Việt chúng ta ngày nay có còn mạng sống để nuôi dạy con cái lớn khôn trên mảnh đất “tự do” này?

Những trại tập trung trong rừng sâu hiểm độc vẫn chưa đủ, Florida dựng Alligator Alcatraz: trại Everglades giam di dân giữa đầm lầy cá sấu để làm hài lòng tổng thống. Trump vỗ tay cười: “Ai trốn trại thì chạy lẹ trước khi cá sấu dí theo. Nhớ chạy kiểu dích-dắc nhé…” [12]. Mà làm sao có sức chạy trốn khi những thùng ‘Container’ nhồi ba, năm ngàn người, dưới nhiệt độ nóng hơn 100 độ F, bao quanh bởi dây thép gai bọc sát bờ đầm. Vô nhân đạo đến nỗi bộ lạc Miccosukee, Seminole đã phải kiện chính quyền ra Tòa Liên bang vì sợ những chuồng giam này làm hoen ố đất thiêng của tổ tiên [13].

Rình rập, bắt bớ, rồi đến chính sách trục xuất sang ‘Safe’ Third Country — đất nước thứ ba như El Salvador, Guatemala, Honduras, Sudan — những xứ loạn lạc máu còn tươi giữa chợ, chính người dân từ những xứ sở này cũng không thể sống an toàn phải chạy đi tị nạn ở nơi khác. Human Rights Watch đếm ít nhất 2.300 người bị đẩy về các quốc gia này, nhiều người vừa hạ cánh đã mất liền dấu tích [14].

Vụ kiện Flores Settlement từ 1997 lẽ ra đã khoá cánh cửa trại giam vô hạn định: luật cấm giam trẻ quá 20 ngày, buộc phải đủ ăn, đủ điều kiện y tế. Nhưng dưới thời Trump, Bộ Tư pháp nộp đơn xin xoá toàn bộ. Bản báo cáo của ACLU và Center for Human Rights cho thấy: trẻ em nằm sàn bê tông, mền thiếc quấn cổ, cúp nước uống vòi, em nào khóc nhiều quá bị doạ nhốt riêng [15].

Trump và người Mỹ, nhất là người Việt, vẫn thích chỉ trích Trung Cộng. Nhưng chính quyền Ông áp dụng cùng công thức tinh vi: dựng trại, bóp ngạt báo chí, nuôi mật vụ rình trước cổng trường. Năm 2019, ICE lập danh sách phóng viên NBC, ProPublica, luật sư ACLU — ai đưa tin nhiều về các trại này đều bị kiểm tra hồ sơ, cấm visa, bít đường. Nước Mỹ của Trump nhất quyết không ‘thua’ Trung Cộng của Tập.

Chẳng ngạc nhiên gì khi công viên chiều Quốc Khánh chỉ có vài ba đứa trẻ đá banh dưới ánh mắt cha mẹ chúng luôn cảnh giác liếc quanh. Tiệm Taco góc phố xóm tôi đóng cửa sớm, xe đẩy phủ bạt. Chợ trời cuối tuần dẹp lều. Ai còn dám tin giấc mơ Mỹ thật sự mở cửa khi ngoài phố, chiếc SUV trơn bảng số chỉ trong giây phút có thể rồ máy tóm gọn một gia đình.

Người Việt cho đến hôm nay vẫn ra vẻ bình chân như vại. Bà Dì tôi trong buổi nướng thịt cuối tuần sau vườn vẫn lên giọng xót thương: “Dì đâu có ghét di dân hồi nào”; Ông chồng dì thì nhất quyết “Chú vẫn thường uống bia với anh chàng Mễ làm vườn đó thôi.” Nhưng rồi họ xếp hàng bầu cho Trump, cho Vance, cho Miller — những bàn tay đã ký trát không chỉ đuổi anh Mễ làm vườn, mà đuổi cả đứa bé bốn tuổi về Honduras, đứa bé 6 tuổi khỏi giường bệnh ung thư, dựng chuồng Everglades cá sấu, gạch dòng Tu Chính Án Thứ 14. Cho đến ngày chính con cháu của dì bị đuổi việc, bị tước quốc tịch, bị trục xuất "nhầm"… dì sẽ không sao hiểu được vì sao người ta không bầu cho tổng thống Trump kính yêu của Dì.

Nước Mỹ xưa nay vẫn là chốn cưu mang những giấc mơ tự do. Nhưng dưới chính quyền Trump, mới vài tháng thôi, giấc mơ này đã nhanh chóng thành ác mộng. Điều đáng sợ là sự hung hiểm không đến từ đâu xa — mà từ chính bàn tay bà dì, ông cậu, bạn bè, người thân, và cả chính chúng ta, đã bỏ phiếu bầu, vỗ tay cổ vũ, rồi quay lưng làm ngơ.

Ai đó đã nói: “Chúng ta — chính là thứ mà chúng ta dung túng”. Dưới bóng mát vô cảm đang bao trùm lên đất nước này — cái ác đang lớn dần.

Nina HB Lê

Chú thích

  1. AP News (2025): Trump cười đùa về trại giam Everglades với cá sấu.
  2. LA Times (2020): ICE từng trục xuất nhầm ít nhất 66 công dân Mỹ.
  3. New Yorker (2020): Vụ Operation Janus, Rasmea Odeh bị tước quốc tịch.
  4. DOJ (2018): Lệnh Zero Tolerance chia tách cha mẹ và trẻ em vượt biên.
  5. DHS OIG (2019): Báo cáo kiểm toán chính sách tách gia đình.
  6. Washington Post (2018): Bé Jakelin Caal Maquin chết trong trại giam biên giới.
  7. CBS News (2018): Bé Felipe Gómez Alonzo chết vì viêm phổi khi bị ICE giam.
  8. ACLU (2019): Hồ sơ Flores Settlement, thống kê ít nhất 6 trẻ tử vong.
  9. Quốc Hội Hoa Kỳ (2019): Phiên điều trần Tornillo Tent City, Texas.
  10. House Oversight (2019): Điều tra trại Homestead, Florida.
  11. Human Rights First (2020): Remain in Mexico giữ chân 70.000 người.
  12. AP News (2025): Trump khoe “Alligator Alcatraz” ở Florida.
  13. The Guardian (2025): Bộ lạc Miccosukee kiện trại giam Everglades.
  14. Human Rights Watch (2025): Người tị nạn bị đẩy về ‘Safe Third Country’.
  15. ACLU & Center for Human Rights (2025): Hồ sơ kiện giữ Flores Settlement.

 

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page11121314151617Next PageLast Page

Kể từ khi chính thức đóng cửa vào năm 1963, nhà tù Alcatraz đã trở thành một phần huyền thoại của nước Mỹ. Tọa lạc trên một hòn đảo ngoài khơi California, nơi này từng là nhà tù liên bang nổi tiếng với danh xưng “không thể vượt ngục” – bốn bề là biển cả, vừa lạnh thấu xương vừa nhiều sóng dữ. Alcatraz từng giam giữ những tên tội phạm khét tiếng nhất Hoa Kỳ, từ Al “Scarface” Capone đến George “Machine Gun” Kelly.

Trước khi trở thành Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ (Democratic National Committee, DNC), Ken Martin đã dành cả đời làm việc trong đảng, qua mọi cấp độ – từ cơ sở đến trung ương. Chặng đường ấy bắt đầu với một người mà Martin luôn kính trọng: cố TNS Paul Wellstone – một chính khách cấp tiến, luôn kiên định với các lập trường táo bạo như việc phản đối cuộc chiến tại Iraq, điều từng khiến ông đối đầu với nhiều nhân vật quyền lực.

Từng là trụ cột vững chãi của hệ thống tài chánh toàn cầu, đô la Mỹ (MK, USD) nay lại khiến thị trường lo sợ. Từ khi đạt mức cao hồi giữa tháng 1, giá trị “đồng bạc xanh” của Hoa Kỳ đã lao dốc hơn 9% so với các đồng tiền mạnh khác. Điều đáng lo ngại hơn cả, là gần phân nửa đà sụt giảm này chỉ diễn ra sau ngày 1 tháng 4, dù lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lại tăng nhẹ 0.2%.

Không những sản lượng kinh tế suy thoái, thị trường chứng khoán cũng đã giảm mạnh. Niềm tin của người tiêu dùng đã hạ xuống mức thấp nhất kể từ khi đại dịch COVID-19.

Trước khi trở thành Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ (Democratic National Committee, DNC), Ken Martin đã dành cả đời làm việc trong đảng, qua mọi cấp độ – từ cơ sở đến trung ương. Chặng đường ấy bắt đầu với một người mà Martin luôn kính trọng: cố TNS Paul Wellstone – một chính khách cấp tiến, luôn kiên định với các lập trường táo bạo như việc phản đối cuộc chiến tại Iraq, điều từng khiến ông đối đầu với nhiều nhân vật quyền lực.

Hoa Kỳ từ trước đến nay vẫn luôn có một mối quan hệ phức tạp với người di dân và tị nạn, mặc cho một phần trong huyền thoại quốc gia luôn khắc họa chúng ta là một xứ sở của những người mới đến. Trong huyền thoại đó, họ — những người di dân — là một phần của chúng ta. Song song với điều đó, nước Mỹ cũng từng nhiều lần trải qua những cơn bùng phát dữ dội của tâm lý bài ngoại.

Trong buổi nói chuyện tại Economic Club of Chicago cách đây hai ngày, Chủ Tịch Jerome Powell của Cục Dự Trữ Liên Bang (Federal Reserve) đã cảnh báo rằng các khoản thuế nhập cảng có phạm vi và quy mô rộng lớn mà Tổng Thống Trump đang theo đuổi rất có thể sẽ dẫn đến lạm phát cao hơn và tăng trưởng chậm hơn so với dự kiến ​​ban đầu – Tình trạng này gọi là TRÌ TRỆ LẠM PHÁT (stagflation).

Khi ngồi vào chiếc ghế tổng thống Mỹ, 100 ngày làm việc đầu tiên là biểu hiện để được đánh giá những xu hướng và mục tiêu trong bốn năm tại nhiệm. Sự tích này bắt đầu từ tổng thống thứ 47, Franklin D. Roosevelt (nhiệm kỳ đầu tiên 1933). “Ông đã hứa sẽ thực hiện những cải cách lớn trong 100 ngày đầu tiên làm tổng thống Hoa Kỳ trong bối cảnh cuộc Đại suy thoái. Sau khi ông đưa ra nhiều chính sách quan trọng trong giai đoạn đó, các sự kiện của "100 ngày đầu tiên" đã trở thành tiêu chuẩn chung để đánh giá các tổng thống tương lai trong nền chính trị Hoa Kỳ.” (Wikipedia.) Nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, năm 2016-2020, Wikipedia viết “Donald Trump đã đưa ra một loạt các lời hứa trong 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình, bắt đầu vào năm 2017. Trump đã phải vật lộn để thực hiện nhiều lời hứa trong số này do sự phản đối của Đảng Dân chủ và đấu đá nội bộ giữa Đảng Cộng hòa tại Quốc hội, mặc dù ông đã bác bỏ chuẩn mực "100 ngày đầu tiên" là một cột mốc nhân tạo

Chính quyền Trump vào đầu tuần, thứ Hai (17/3), đã đẩy mạnh nỗ lực đóng cửa Viện Hòa Bình Hoa Kỳ (U.S. Institute of Peace, USIP) – một tổ chức nghiên cứu chính sách được Quốc hội Hoa Kỳ bảo trợ, dẫn đến cuộc đối đầu đầy căng thẳng giữa lực lượng cảnh sát liên bang và các thành viên hội đồng quản trị của tổ chức này. Năm thành viên hội đồng quản trị của tổ chức này đã đệ đơn kiện vào thứ Ba, ngày 19/03, cáo buộc họ đã bị sa thải bất hợp pháp khỏi vị trí của mình. Họ kêu gọi phục chức cho họ, cũng như chấm dứt nỗ lực giải thể viện của chính quyền Trump.

Một nhóm vài người bạn quây quần bên chiếc bàn nhựa, dưới tầng hầm của ngôi nhà cao tầng nằm rìa phía Nam thủ đô Hoa Thịnh Đốn. Bữa tiệc thân tình của gia chủ, người đang dung thân ở Mỹ với diện tỵ nạn cộng sản, tạm trú dưới “basement” của gia đình bằng hữu. Khách mời là bạn bè – những di dân, những người mang trong mình căn cước “thanh niên đấu tranh” đã chịu cảnh bắt bớ, đánh đập của chính quyền trong nước vì tiếng nói đối lập. Ngày họ đặt chân đến Hoa Kỳ, là ngày họ nghĩ rằng họ đã có thể tiếp tục cất tiếng nói cho tự do dân chủ trong nước. Nhưng tất cả đã bị thổi bay như “Một Cơn Gió Bụi” chỉ chưa đầy ba tháng. Một chiến lược “úp sọt” không chống đỡ nổi. Một cuộc càn quét từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới. Một sự tàn phá không thương tiếc từ bản sắc lịch sử đến thể diện quốc gia.
First PagePrev Page11121314151617Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.