Hôm nay,  

Trúng Gió Và Cạo Gió

21/11/201300:00:00(Xem: 11214)
Hồi còn ở Việt Nam, nhân đọc một bài báo của một ông Dược Sĩ, là Viện Trưởng Viện Y Dược Học Dân Tộc Thành Phố HCM, về sự “trúng gió”, người đọc ngỡ ngàng hết sức, vì theo sự phân tích đầy tính trịnh trọng của ông, thì người Việt ta thường chết vì trúng gió sau 2 giờ sáng. Nguyên nhân là bị trúng gió Lào! Theo ông Viện Trưởng, có hai loại gió thổi vào Việt Nam: một loại gió biển thổi từ Đông sang Tây, thường thổi ban ngày và chấm dứt trước khoảng 1 hay 2 giờ sáng. Một loại gió Lào thổi từ Tây sang Đông, bắt đầu từ 1 hay 2 giờ sáng. Gió Biển thì không độc mà mang lại sinh khí cho người ta làm việc, còn Gió Lào thì vì vượt qua Trường Sơn nóng gắt vào đến đất ta, thì làm cho người bị trúng gió này, lăn ra chết. Độc giả, nếu chỉ đọc qua loa, thì thấy sự trình bầy của ông Viện Trưởng này thật khoa học, nhưng nếu suy nghĩ thêm một chút, sẽ nhìn ra ngay vấn đề này là ”Xạo”, vì nhiều lý do đơn giản: Nếu gió Lào thổi từ Tây sang Đông, sẽ không thể thổi đến đầu cực Đông là những tỉnh nằm ngay cửa Cửu Long mà không bị cản bởi núi non, hoặc tan loãng vì khoảng cách quá xa, nhưng thực tế, những người nằm ở Cực Đông vẫn bị “trúng gió”! Hơn nữa, nếu quả thật có loại gió đó, thì tất cả những ai còn đi đứng sau 2 giờ sáng là chết hàng loạt, nhất là những ai ở các tỉnh gần xứ Lào! Ngoài ra, tại sao có lúc hàng tá người đứng gần nhau, lại chỉ có một người lăn ra vì trúng gió? Không lẽ gió biết chọn nạn nhân? Câu hỏi hóc búa nhất là nếu gió Lào là nguyên nhân của sự trúng gió, thì sự trúng gió trên toàn thế giới do cơn gió nào gây ra? Rồi chính nước Lào, thì bị gió nào?

Thật là lý luận của khỉ, vượn!

Tìm hiểu vấn đề gọi là “trúng gió” này trên phương diện khoa học thực nghiệm, người viết thấy rằng: Thực sự, có hiện tượng gọi là “trúng gió”, nghĩa là “gặp gió” trong một hoàn cảnh nào đó, và tùy theo cá nhân, mà người bị “trúng gió” đó mắc cảm, sổ mũi, nhức đầu, chóng mặt, mệt; nếu nặng hơn thì mê man, và sốt cao. Tại sao vậy?

Theo y khoa, cảm (cold) hay “trúng gió” là do vi khuẩn! Hàng tỷ tỷ Vi khuẩn gây cảm bay đầy trong không gian, đậu trên quần áo, da mặt, chân tay của ta. Khi cơ thể ta khỏe, hệ thống miễn nhiễm ta mạnh, vi khuẩn đứng ngoài, chào thua! Nhưng vì một lý do nào đó, như quá mệt, làm việc quá sức, suy nghĩ nhiều, bị căng thẳng, bị lạnh… thì vi khuẩn nhào vào tấn công chúng ta làm chúng ta sổ mũi, nhức đầu, mệt mỏi, tay chân uể oải, và đau nhức cùng mình. Như thế, khi bị cảm (trúng gió), chúng ta không nên dùng Trụ Sinh, vì trụ sinh không diệt được vi khuẩn cảm, cúm, trừ trường hợp một cơ phận nào đó bị nhiễm trùng, như viêm cuống phổi, viêm phổi, viêm họng..thì mới cần trụ sinh để chữa các cơ phận nhiễm bệnh đó. Thuốc cảm như Tylenol và các thứ thuốc đau nhức khác chỉ sử dụng để chữa các cơn đau nhức. Nếu không đau nhức, không cần Tylenol. Chỉ cần nghỉ ngơi, giữ người cho ấm, uống nhiều nước ấm là sẽ khỏe. Một phương pháp ngăn ngừa cảm, cúm dễ dàng nhất là rửa tay đều đặn, nhất là sau khi bắt tay với ai đó.

Trong đời sống hàng ngày của người Việt, chữ “trúng gió” cũng rất đúng trong trường hợp chúng ta bất ngờ bị một cơn gió lạnh thổi qua, và lập tức thấy rùng minh, rồi vài tiếng sau là cảm! Hoặc khi đang chẩy mồ hôi mà lại đứng trước quạt máy cho khô mồ hôi cũng cảm! Vậy là “trúng gió” rồi còn gì? Không phải đâu! Chúng ta đã biết, máu trong người ta, ngoài nhiệm vụ chuyên chở Oxy đến các tế bào, để nuôi sống Tế bào, còn nhiệm vụ giữ thân nhiệt cho cơ thể luôn luôn ở 37 độ C. Khi chúng ta bị lạnh bất ngờ, hoặc khi đứng trước quạt máy, thì mồ hôi bốc đi nhanh quá, nhiệt ngoài da bốc hơi theo, nên cơ thể bị yếu liền tức khắc, và đúng lúc đó, hàng vạn con vi khuẩn ùa vào, quậy làm chúng ta cảm, chứ không có “con gió” nào đập vào người chúng ta làm chúng ta cảm cả! Gió chỉ là nguyên nhân phụ, cơ thể yếu là nguyên nhân chính, vì khi chúng ta mạnh, thì chả có gió nào làm chúng ta bị cảm được. Thời thanh niên, thiếu nữ, sức khỏe tràn trề, ra gió, ra mưa ào ào, rất ít khi bị cảm, nhưng tuổi băt đầu sồn sồn, cơ thể chúng ta trở lại yếu đuối như trẻ thơ, dễ bị cảm cúm lia lịa, mùa cúm nào cũng dính vài tuần lễ. Một số người sau khi nhậu nhẹt quá nhiều, cũng lăn ra cảm vì lúc đó, cơ thể rất yếu, không thể chống lại được vi khuẩn. Một điều cần nói là ở Việt Nam ngày trước, hễ bất kỳ cái chết nào bất ngờ, đều đổ cho là “trúng gió”, mà đâu biết là có thể bị “heart attack”, bị “stroke”, “huyết áp vọt lên quá cao một cách bất ngờ”? Hoặc vì nguyên nhân gì khác?

Trở lại vấn đề khi “cảm”, chúng ta phải làm gì? Người Việt chúng ta có một phương pháp rất đơn giản, độc đáo mà hầu như gia đình nào cũng biết: “Cạo Gió!” Chúng ta tin rằng nếu bị “gió” nhập vào người thì phải “cạo” cho “gió” văng đi, thì hết cảm! Thật ra, môn “cạo gió” là phương pháp thịnh hành và cho kết quả ngay tức khắc, nhưng không phải như chúng ta vẫn tin từ bé, vì cảm không phải do bị gió nhập, làm sao mà trục nó ra được? Mục đích thực của “Cạo gió” là tiếp tay với cơ thể, giúp tăng nhiệt độ ngoài da lên, gián tiếp tăng nhiệt độ cơ thể cho quân bằng. Cạo gió cũng là cách kích thích máu lưu thông mạnh hơn, vì khi yếu người, thì máu cũng không lưu thông mạnh bằng khi khỏe, mà nếu máu không chảy mạnh, thì sẽ không mang Oxy là thức ăn của tế bào đến từng cơ phận, do đó, ta bị mệt! Còn “Dầu nóng” là chất kích thích thân nhiệt, ngoài ra cũng là chất nhờn làm cho việc “cạo gió” dễ dàng, chứ nếu cạo mà không dùng dầu thì sẽ rách da, nát thịt, ai chịu cho nổi? Điều lạ lùng thứ nhất, là nếu không có “gió”, thì dù cạo cách mấy cũng không đỏ da! “Gió” vừa vừa thì da hơi đo đỏ, nếu mà có “gió” nhiều, thì vết cạo đỏ tím! Điều lạ lùng thứ hai, là đôi khi chỉ có một bên đỏ đậm, một bên không đỏ,hoặc đỏ lợt. Lạ lùng thứ ba là vừa cạo xong một lúc, người bị bệnh thấy khỏe liền tức khắc, nếu chưa đi đứng bình thường được, thì cũng thấy khoan khoái, và nếu ăn ngay một tô cháo nóng có hành, tỏi, rau tía tô, thì có thể đứng dậy khỏe mạnh ngay.

Có người còn ăn cháo nóng xong, lại chùm mền, xông hơi, cho mồ hôi toát ra đầy mình, thay quần áo xong, là coi như hết bệnh.

Vậy, cạo gió cách nào cho hiệu quả nhất?

Trước hết là cạo dọc theo hai bên cổ, bắt đầu từ chỗ hõm ngay sát sọ. Cạo từ chỗ lõm đó xuống hết cổ, chạm tới vai thì ngưng. Sau đó, cạo dọc theo hai bên xương sống, thành hai đường dài! Tránh cạo ngay trên xương sống, vì có thể làm hại đến xương, và rách da! Tiếp theo, cạo chéo theo chỗ lõm khoảng cách giữa hai xương sườn, không cạo ngay trên xương. Tay cạo cũng nhẹ nhàng, cứ chấm đầu thìa vào phía trong, sát gần xương sống, miết ra phía ngoài, không cần dùng sức mạnh, sẽ rách da. Có người cạo gió mạnh tay quá, làm bệnh nhân rách hết cả lưng, dợm máu, đau đớn hơn bị tra tấn.

Sau khi cạo hết lưng rồi thì điểm huyệt trên đầu, trên mặt cho người bệnh để hết nhức đầu. Dùng hai ngón tay trỏ, day dầu nóng vào hai đầu lông mày, phía trong, sát với sống mũi, day theo đường tròn. Tại hai đầu chân mày phía trong, có hai cái huyệt, nhưng vị trí không ai giống ai, do đó, phải vừa mò ngón tay vừa hỏi người bệnh: “Chỗ này đau không?” Nếu đau là đúng, không đau là không đúng. Sau hai huyệt ở đầu lông mày, thì day tiếp huyệt trên đỉnh đầu. Lấy ngón tay rờ vào chỗ xoáy của tóc giữa đỉnh đầu, tìm thấy chỗ nào mềm nhất và hơi lõm xuống, thì chấm dầu nóng vào đó, rồi day nhiều vòng. Tiếp theo, từ chỗ huyệt lõm đó, tưởng tượng kẻ một đường dài đi thẳng ra phía trước, tới khoảng 4 đốt ngón tay, nhẩy sang hai bên con đường thẳng đó, mỗi bên 1 đốt ngón tay, lấy hai ngón trỏ day mạnh lên hai vị trí đó. Đôi khi phải vừa mò ngón tay sang hai bên, vừa hỏi người bệnh: “Chỗ này đau không?” Nếu người bệnh gật đầu, kêu đau, thì dùng ngón trỏ chấm dầu nóng, day mạnh. Làm vài phút mỗi huyệt như thế, thì sẽ hết nhức đầu.

Hồi còn ở Việt Nam, chúng ta thấy có những bà “giác lễ” gánh hai nồi nước nóng, với những cái ống tre nho nhỏ, đen thui, hoặc đi vào xóm, hoặc ngồi ngay giữa chợ, mà.. giác lễ! Khi giác lễ, thì dùng cái kim nhỏ, chích vào thịt rồi úp ngay cái ống tre đen đủi đó vào chỗ chích cho máu bị áp xuất từ ống hút, chảy ra lênh láng, một lúc sẽ cảm thấy hết đau nhức! Nhìn vào cái nồi nước sôi, chứa đầy máu đông, ai cũng rùng mình, nhưng nhiều người lại thích môn này, mà không biết rằng, đầu kim kia đã chọc vào không biết bao nhiêu người, có thể dính đầy vi trùng bệnh Aids, lây sang người bị đâm, và cái nồi nước sôi kia chưa đủ sức để diệt những mầm bệnh trong ống tre.

Đó là phương pháp tồi tệ nhất mà người Việt chúng ta ngày xưa hay áp dụng để chữa cảm, cúm, đau nhức.

Ở Mỹ, có loại dầu nhờn “Vicks -Vaporub” mầu xanh rất tốt cho mọi trường hợp cảm cúm. Loại dầu này không hôi như các loại dầu Á Châu mình hay dùng mà cũng có tác dụng ngang như vậy. Khi nghẹt mũi, có thể dùng một cái phễu giấy úp lên một ly nước thật nóng, trong đó có thả vào vài cục dầu “Vicks –Vaporub” này rồi hít mạnh vài lần, cũng thấy khỏe. Trẻ em bị cảm, có thể dùng dầu này để xoa lên ngực, thì sẽ ngủ ngon, chóng lại sức.

Điều chính là phải giữ sức khỏe bằng tập Khí Công và Thiền mỗi ngày, thì sẽ tránh được nhiều bệnh tật làm phiền đến đời sống hàng ngày. Tập Khí Công và Thiền không những là tránh bệnh tật, còn duy trì được nét trẻ trung lâu dài hơn những người tập các môn thể thao khác. Thí dụ như người tập tạ, mà bỏ tập chứng một tháng, sẽ xuống sức ngay lập tức, bỏ vài tháng, thì bắp thịt sẽ xệ xuống, trông rất xấu. Và khi gặp bệnh nặng, cũng vẫn nằm liệt như người không tập. Nhưng tập Khí Công và Thiền nhẹ nhàng, thì lúc nào cũng thon thả, thanh thản và yêu đời. Với các bệnh đau nhức, thì nhất định sẽ khỏi, trong khi các môn tập bắp thịt khác thì chào thua. Nếu gặp bệnh nặng như Ung Thư, Tim, Mạch, Thần Kinh yếu…người kiên trì tập Khí Công và Thiền cũng có thể may mắn mà lướt qua.

Chu Tất Tiến.

Một lớp Thiền và Khí Công không nhận học phí được mở để phục vụ cộng đồng tại Võ đường Nhu Đạo số 10706 Garden Grove Bl, Garden Grove, CA 92843, mỗi sáng Chủ Nhật từ 8 giờ đến 9 giờ 30, gồm các môn: Thiền, Khí Công, Tài Chi, Yoga, Dịch Cân Kinh, và Chuyển Tâm Công. Xin gọi số 714-398-3678 để biết thêm chi tiết.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hành tinh của chúng ta đang chứa rất nhiều rác. Kể từ cuộc Cách Mạng Công Nghiệp, nhân loại đã sản xuất ra 30 ngàn tỷ tấn hàng hóa – từ những tòa nhà chọc trời và những cây cầu đến quần áo và bao ni-lông. Phần lớn chúng vẫn còn đó, dưới dạng rác thải. Trên thế giới, mỗi ngày có thêm 350 triệu tấn rác được ‘bổ sung’ vào con số trên. Tệ hơn nữa, phần lớn rác thải đều không được kiểm soát đàng hoàng – chúng bị đổ đầy trên đất liền, trên nước và tại các bãi rác lộ thiên ở các thành phố và thị trấn. Điều này không chỉ khiến mọi người gặp rủi ro nghiêm trọng về sức khỏe, mà còn gây hại cho thực vật, đất đai, và cả đại dương. Suy nghĩ về mớ rác mà con người chúng ta đang tạo ra có thể khiến quý vị bị choáng.
Một nghiên cứu mới tiết lộ những gì xảy ra trong bộ não trong những giây phút cuối đời của chúng ta. Khi các khoa học gia ghi lại sóng não của một người đàn ông sắp chết, dường như các ký ức đã lóe lên vài giây trong não trước và sau khi tim ông ngừng đập. Nghiên cứu đầu tiên thuộc loại này cho thấy chúng ta có thể hồi tưởng lại một loạt ký ức khi cận kề cái chết.
Mặc dù các tác động của COVID-19 đối với phổi và hệ hô hấp đã được biết rõ, nhưng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy rằng virus này cũng đang ảnh hưởng đến tim, với các tác động có thể là dài hạn. Trong một bài thuyết trình tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Vật lý Sinh học, một nhóm khoa học lý sinh quốc tế, Tiến sĩ Andrew Marks, chủ nhiệm khoa sinh lý học tại Đại học Columbia, và các đồng nghiệp của ông đã báo cáo về những thay đổi trong mô tim của bệnh nhân COVID-19 chết vì căn bệnh này, với một số người bệnh cũng có tiền sử bệnh tim. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích khám nghiệm tử thi và tìm thấy một loạt các bất thường, đặc biệt là trong cách các tế bào tim điều chỉnh canxi.
Thử nghiệm sinh thiết (sinh thiết mô – tissue biopsy) đi kèm một số rủi ro và thách thức – một số chỗ cần làm sinh thiết có thể khó tiếp cận, chảy máu và đau đớn có thể kéo dài đến một tháng sau khi làm sinh thiết. Chi phí cao và thời gian đợi kết quả có thể lên tới bốn tuần. Với một người đang bị ung thư ác tính, thì đó là cả một vấn đề.
Tết đã đến và xuân đã về. Khi ngày bắt đầu dài ra, đó là thời điểm phù hợp để chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần tổng thể của quý vị thông qua các hành động tự chăm sóc hàng ngày. Sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần có mối quan hệ mật thiết với nhau. Sức khỏe cảm xúc, tâm lý và xã hội của chúng ta ảnh hưởng đến cách chúng ta suy nghĩ, cảm nhận và hành động. Việc quan tâm đến tất cả các bộ phận trên cơ thể của chúng ta sẽ giúp xác định cách chúng ta đối phó với căng thẳng, kết nối với người khác và đưa ra những lựa chọn tốt cho sức khỏe.
Tại hội trường 8200 Westminster Blvd, Thành Phố Westminster vào lúc 10 giờ sáng Chủ Nhật ngày 5 tháng 3 năm 2023, Vietnamese Community Health of UCLA (viết tắt là VCH) đã tổ chức buổi Hội Chợ Y Tế để phục vụ những người có lợi tức thấp trong cộng đồng.
Alzheimer và Parkinson là hai trong số các bệnh thần kinh phổ biến nhất dẫn đến sự phá vỡ các tế bào thần kinh của não. Mỗi năm đều có hàng ngàn người phát hiện bị mắc bịnh và vào thời điểm có thể chẩn đoán được, thì não đã bị tổn thương suốt một thời gian dài.
Năm 1984, Bộ trưởng Y tế Hoa Kỳ hứa rằng sẽ có vắc-xin phòng chống HIV/AIDS trong vòng hai năm. Gần 40 năm sau, vắc-xin cũng như thuốc chữa vẫn chưa có. Nhưng trong tuần vừa qua, một nghiên cứu đã được trình bày trên tạp chí Nature mang lại hy vọng mới. Một người đàn ông 53 tuổi ở Düsseldorf đã khỏi bệnh sau khi được cấy ghép tế bào gốc được hiến tặng từ một người miễn dịch với HIV. Như vậy, anh là bệnh nhân HIV thứ ba được chữa khỏi.
Nếu bạn đọc Kim Dung hay xem phim chưởng hẳn bạn quen thuộc với cảnh tóc bạc trắng qua một đêm lo âu không ngủ. Tương tự như cảnh tóc của Marie Antoinette bạc trắng chỉ trong một đêm sau khi biết tin bà sắp bị hành quyết. Từ xưa nay, người ta vẫn tin rằng tóc bạc không chỉ là vấn đề thời gian và tuổi tác – mà còn là dấu hiệu của kinh nghiệm sống. Nhưng trải nghiệm cuộc sống của một người có thực sự thay đổi màu tóc của họ không? Khoa học chứng minh điều này có xảy ra, dù màu tóc tự nhiên phai dần theo thời gian, nhưng một số yếu tố nhất định có thể đẩy nhanh quá trình thay đổi đó - bao gồm cả căng thẳng hay “stress”.
Với nỗ lực chủ động giúp đỡ các gia đình quản lý các tác nhân gây căng thẳng hàng ngày, First 5 California (F5CA) đang khởi động một chiến dịch mới nhằm mục đích tuyên truyền về tầm quan trọng của hơi thở như một công cụ hữu hiệu để giúp các gia đình và trẻ em đối phó với căng thẳng.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.