Hôm nay,  

Giữ Gìn Hát Xẩm

04/04/201300:00:00(Xem: 4845)
Nhớ một thời xưa, khi mình còn ở tuổi thật là thơ ấu, đôi khi gặp ở bến xe lửa, bến xe đòi, những nghệ nhân ôm đàn hát giọng rất là Bắc Kỳ... và ông già mới nói đó là hát xẩm.

Điệu nhạc trong trí nhớ tuổi thơ của mình không thể nhớ kỹ nổi, chỉ mang máng biết đó là những gì rất quê hương, rất dân tộc... tuy rằng giọng mình lớn lên chẳng có gì là Bắc Kỳ, mà vẫn thương cảm cho làn điệu xa xưa trong ký ức dân tộc.

Có những lúc mình hình dung nhầm như nghe hát bội, có lúc nghe như chèo cổ... nhưng rồi tới khi nghe được bài Xẩm Thập Ân (tức là bài Mười Ơn Ba Mẹ)... mới nhận rõ rằng hát xẩm là cái gì rất mực độc đáo, và rất quê hương. Riêng bài Xẩm Thập Ân, mình nghĩ chỉ có điệu hát xẩm mới nói lên được ơn ba mẹ, phần nào. Mình nghe đươc mấy dòng như:

Một ân mẹ mới có thai, con ơi
Âm dương nhị khí nào ai biết gì
Nơi trong lòng mẹ chịu sầu bi
Chẳng mấy lòng, miệng thời cay đắng, mẹ dạ thời héo hon
Bữa ăn không biết miếng ngon
Lòng mẹ chua xót vì con đêm ngày
Hai, mấy ân nghĩa mẹ bao tày
Mẹ mang con chín tháng có thai nặng nề
Thương con đi sớm về trưa, con ơi
Của ngon vật lạ mẹ chẳng hề ước ao...

Từ trước 1975 cả chục năm, không còn thấy bác hát xẩm nào ở các bến xe lửa, xe đò nữa. Mà cũng chẳng thấy hát xẩm ở radio nào nữa.

Lòng mình bùi ngùi, nghĩ hẳn là trôi hẳn vào ngàn năm rồi. Sau mới nghe nói có cụ Hà Thị Cầu là truyền nhân cuối cùng của nghệ thuật Hát Xẩm, mới biết là còn.

Bản tin VOV vừa cho biết lại vừa có lễ giỗ Tổ nghề hát Xẩm hôm 22 tháng Hai âm lịch (tức ngày 2 tháng 4, 2013 Dương lịch) tại Hà Nội, mới biết thêm:

“Trải qua hàng trăm năm tồn tại, hát Xẩm đã trở thành một loại hình dân ca của miền Bắc Việt Nam, phổ biến ở đồng bằng và trung du Bắc bộ. Theo Nghệ sĩ ưu tú Văn Ty, hát Xẩm gắn với không gian văn hóa là bến tàu, bến xe, chợ… nên bắt rễ nhanh trong đời sống thường ngày với nhiều làn điệu khác nhau.

“Ông Tổ Xẩm - theo truyền thuyết là ông Trần Long Đĩnh - thời Trần. Hát Xẩm là một loại hình nghệ thuật được truyền bá rộng rãi trong dân gian, đi vào đời sống nhân dân, đi vào hang cùng ngõ hẻm, đi vào tâm tư tình cảm của từng người. Theo không gian, theo khu vực, có những điệu rất sang trọng như dạng Ba Bậc; để dạy con như Xẩm thập ân; có nhưng điệu hát vui phải gõ nhiều như Xẩm chợ; ngâm vịnh như Xẩm anh Khóa; hài hước như “Sướng khổ vì chồng”…Thể loại của Xẩm rất phong phú” – NSƯT Văn Ty cho biết.

Sau phần nghi lễ, học viên của Trung tâm phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam và các câu lạc bộ Xẩm của Hà Nội đã thể hiện những bài hát Xẩm quen thuộc như “Xẩm thập ân”, “Vợ chồng nhà Xẩm”, “Lửng lơ con cá vàng”…”

Như thế, hát xẩm còn sống. Chưa chết. Cũng mừng. Nhưng ngay như cải lương thịnh hành ở Sài Gòn và Miền Tây mà cũng không nuôi nổi bao nhiêu người nghệ sĩ, nếu làm sao cho hát xẩm không bị thất truyền cũng là điều gian nan vậy.

Dòng sống dân tộc chuyển biến từng ngày, nhưng xin chớ để những điệu nhạc độc đáo của hồn dân tộc mất đi.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước256257258259260261262Trang sauTrang cuối

Có những câu chuyện nghe như trên Sao Hỏa. Nghĩa là rất khó tin, vậy mà vẫn xảy ra. Và khi đã xảy ra, là phải đặt vấn đề. Và khi xảy ra hoài, là tất có chuyện không ổn.

Khi bạn có thì giờ, những nơi nào bạn sẽ tới thăm?

Nhậu là truyền thống của đàn ông Miền Tây. Khi mùa cá, tôm đầy đồng, khi mùa gặt đã kết thúc... khó ai cầm lòng đặng khi bạn hữu được cơ hội tụ tập để cùng nâng ly.

Dân Sài Gòn hồi xưa ưa mắng nhau là đồ dịch vật... hàm ý rằng người bị mắng là dân tệ hại lắm, thế nào tới lúc trời đất tru diệt bằng cách đưa ra một trận dịch để vật ngã đương sự. Tất nhiên chỉ là một cách nói thôi.

Phá đi thì dễ, nhưng xây dựng thì khó. Ai cũng biết như thế.

Chuyện nhờ người phiên dịch là thường, rất là bình thường. Vì dở ngoại ngữ là bình thường. Vấn đề là, dở thì cần khiêm tốn học, để vượt qua rào cản ngoại ngữ. Nhưng không nên để gây các tai hại lẽ ra không nên có.

Sài Gòn tuy không là thủ đô, nhưng thực tế vẫn là thành phố lớn nhất VN, là thủ đô kinh tế của VN, và riêng về ẩm thực có lẽ không nơi nào có nhiều bếp trưởng tuyệt vời như Sài Gòn.

Những người bị kỳ thị nhất tại VN hiện nay chính là người đồng tính luyến ái, dù đồng tính nam hay nữ. Bất kể rằng xã hôi đã cởi mở hơn so với thời ông bà mình, người đồng tính bây giờ vẫn bị kỳ thị từ làng xóm, cho tới nơi sở làm.

Có những chuyện không hình dung nổi... và các tai hại này luôn luôn xảy ra cho dân nghèo. Có lẽ, hiếm khi nghe chuyện nhà giàu gặp nạn. Thí dụ, như bị bác sĩ cắt nhầm 2 quả thận.

Văn bằng đại học trên nguyên tắc sẽ mở ra nhiều cánh cửa thành công, vì nó không chỉ làm cho người giữ văn bằng niềm tự hào vì đứng biệt lập với đám đông đa số, nhưng cũng chứng tỏ một tri thức cần thiết cho một số việc chuyên môn.
Trang đầuTrang trước256257258259260261262Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.