Hôm nay,  

Chơi Bài Chòi

13/02/200000:00:00(Xem: 7775)
Bạn thân,
Ngày Xuân sao bạn không về" Tôi biết có thể là chuyện cũng phức tạp, khó nói qua thư tín, nhưng vẫn không dằn được lòng phải hỏi. Dù vậy, cứ hãy để tôi tin là vì cuộc sống ở Hoa Kỳ thập phần bận rộn. Và để tôi kể cho bạn nghe về một trò chơi - Bài Chòi - của đồng bào Miền Trung, dựa theo báo Thể Thao Văn Hóa. Coi như qua cũng mấy ngày Xuân.

Bài chòi là một trò chơi phổ biến trong những ngày Tết ở miền trung. Trước khi tổ chức bài chòi, người ta dựng chín cái chòi, chuẩn bị một khay đựng quà thưởng, một bộ bài tổ tôm và mời cho được chú hiệu, người thông thuộc các điệu hát, hò. Chiến tranh đã làm gián đoạn trò chơi vui nhộn và bổ ích này. Ngày nay, những người từng chơi bài chòi đang cố gắng gây dựng lại một thú chơi xuân cùng những điệu hát bài chòi dân dã.

Bài chòi là một trò chơi truyền thống rất quen thuộc và phổ biến trong những ngày Tết ở các tỉnh miền trung Trung Bộ, từ Thừa Thiên - Huế đến Bình Định. Vào những ngày 29-30 Tết, các làng xóm ở nông thôn đều chuẩn bị lo chọn đất dựng chòi để vui Xuân.
Nơi chọn để dựng chòi phải là khu đất cao ráo, mát mẻ và bằng phẳng, thường là sân đình, sân miếu. Người ta dựng lên hai dãy chòi lá đối diện nhau. Mỗi dãy có bốn chòi. Mái lợp lá, trụ cột bằng thân tre dài, vuông vức, mỗi cạnh chừng vài mét. Sạp lót ván hay lót khịa đan bằng cật tre già có trải chiếu, cách mặt đất chừng vài mét. Người chơi bài chòi thường kéo theo cả gia đình hay bạn bè cùng ngồi cho vui. Riêng một chòi ở giữa có vẻ cao ráo và bề thế gọi là chòi trung ương. Tất cả chín chòi liền nhau theo hình chữ U. Giữa hai dãy chòi là lối đi rộng khoảng năm sáu mét. Đối diện với chòi trung ương là nơi làm việc của Ban Trị sự, có kê bộ phản ngựa, trải chiếu hoa, trên để sổ sách, trà nước, khay đựng vật dụng mang đến thưởng cho những người trúng bài. Kế bên là ban nhạc để giúp vui hoặc để đánh nhịp chú hiệu khi hô bài. Ngoài ra còn có trống chầu, trống cơm và phèng la…

Người chơi bài chòi phải mua chòi. Có tất cả chín chòi chia làm chín phần tiền, khi phát thưởng, Ban Tổ chức giữ lại một phần chi dùng gọi là “tiền xâu”.

Bài chòi dùng bài Tổ tôm, có tất cả 30 cặp bài. Người ta dùng chín chòi mỗi chòi có ba lá (9x3=27), vậy có thể tùy nghi bớt ra ba cặp.
Tên bài có thể là tên gọi nửa Hán nửa Việt như:
- Thuộc pho sách có: Nhất nọc, nhì nghèo, ba gà, tứ tượng, sáu tiền, bảy thưa, tám dây, cửu điều, năm dây.


- Thuộc pho vạn có: Nhất trò, nhì bí, tam quăng, ngũ trợt, lục chạng, bảy dây, bát bồng, cửu chùa, thứ giống.
- Thuộc pho văn có: Chín gối, nhì bánh, ba bụng, tứ cẳng, ngũ rún, sáu miểng, tám tiền, đổ ruột, bảy liễu.
Và còn ba bài nữa là: Thế tử, Bạch huê và Ông ầm.

Mỗi quân bài được viết trên mỗi thẻ tre có bề rộng bằng hai ngón tay và bề dài chừng vài tấc tây.
Bộ bài có 27 cặp, chia làm hai, một nửa số bài cho vào chiếc ống tre tra vào trụ gỗ chôn ở giữa sân khấu cao vừa tầm người, và một nửa thì đem chia đều cho chín chòi, mỗi chòi ba thẻ.

Chú hiệu thường là một người có giọng tốt, nhanh nhẹn, biết hô các làn điệu dân ca như vè, bài chòi, hát bội, hát hò và có tài pha trò để góp vui.
Mỗi chòi có phát một chiếc mõ tre, riêng chòi trung ương thì phát chiếc trống cơm. Khi đã đủ người chơi, kèn trống bắt đầu nổi lên ầm ĩ.
Chú hiệu bưng khay đựng quân bài lần lượt đến từng chòi cho khách bốc đủ ba thẻ. Xong, anh hô hiệu: Hai bên chòi lẳng lặng mà nghe róc rách ống tre, con gì lại ra...” rồi xướng ngay lên một quân bài, hoặc ca xong một bài có liên hệ rồi hô rõ tên sau. Chẳng hạn chú rút thẻ bài “nhất trò”, thì hô:
“Đi đâu mang sách đi hoài
Cử nhân chẳng đậu tú tài cũng không”
Bớ... bớ... Nhất trò!

Một khi có chòi nào trúng con bài “nhất trò” thì gõ lên ba tiếng mõ cốc, cốc, cốc hay ba tiếng trống cơm tum, tum, tum. Chú hiệu liền chạy đến trao cho chòi thẻ bài ấy.

Đoạn chú hiệu đưa tay lắc lắc chiếc ống, rút thẻ bài rồi hô tiếp:
“Vai mang túi bạc kè kè,
Nói quấy, nói quá người nghe rầm rầm”
Bớ... bớ... Ông ầm!

Hoặc:
“Sông sâu anh bắc cầu Khum,
Em đi cho khéo kẻo ngã ầm xuống sông”
Bớ... Ông ầm!

Chòi nào có con bài “Ông ầm” thì gõ mõ, gõ trống để báo hiệu. Nhiều câu nghe tức cười, như:
“Chồng nằm chính giữa
Hai vợ hai bên
Lấy chiếu đắp lên
Cũng là ba bụng”
(Ba bụng)

Hay:
“Tiếc công bỏ cú nuôi cu
Cu ăn cu lớn cu gù cu bay
Cu say mũ cả áo dài
Cu chê nhà dột phu hoài duyên em!” (Chín cu)

Khi chòi nào trúng đủ ba con bài trong thẻ là bài đã tới, chòi đó phải hồi trống hay hồi mõ. Chú hiệu chạy đi các chòi thu hồi thẻ bài, sau đó bưng đến chòi trúng thưởng chiếc khay đựng tiền và lá cờ đuôi nheo mầu xanh xanh, đỏ đỏ.
Để chơi ván khác, chú hiệu tiếp tục phát thẻ cho các chòi. Cứ thế mà cuộc chơi luôn luôn hào hứng, sôi nổi cho đến ván thứ chín mới mãn.
Sau chín ván, chòi nào cắm nhiều lá cờ đuôi nheo trên nóc chòi thì chòi đó lấy làm hãnh diện lắm!

Bạn thân,
Chúc bạn những ngày Xuân vui. Tôi nơi đây cũng không biết lấy gì vui. Mọi chuyện cũng là gượng thôi.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước492493494495496497498Trang sauTrang cuối

Theo ghi nhận của báo quốc nội, tại các thành phố VN, tình trạng bán hàng rong khắp các lề đường, vỉa hè nhiều khi tạo ra bộ mặt nhếch nhác của phố xá, chưa nói đến những người bán chèo kéo khách nước ngoài gây tai tiếng. Nhưng đó không phải là tất cả trong số những gánh hàng rong thường ngày. Giữa đường phố Sài Gòn, thỉnh thoảng

Theo ghi nhận của Thời báo Kinh tế VN, thị trường nhà đất tại thành phố SG có nhiều biến động bất lợi cho giới đầu tư. Hiện nay, rất nhiều người, từ các nhà đầu tư cá nhân, nhóm cho đến các tay trùm địa ốc đều "vỡ mộng" khi đầu tư mua các căn hộ chung cư. Tình hình này diễn ra không nằm ngoài nguyên nhân do phần lớn những người mua căn hộ chung cư đều là những người không có nhu cầu để ở mà chỉ để bán lại kiếm lời.

Theo báo Cần Thơ, tại miền Tây Nam phần, cá bông lau là đặc sản của dòng sông Hậu. Từ ngày khai hoang mở đất đến nay, trải qua mấy trăm năm, cư dân miền Tây vẫn xem con cá này là một trong những sản vật quí hiếm mà dòng sông hiền hòa ban cho. Hàng năm, cứ vào đầu tháng 11 âm lịch, gió chướng thổi về thì từng đàn cá bông lau lại tìm về sông Hậu và hiện nay, tháng giêng

Theo báo SGGP, tại tỉnh Cà Mau có 1 xã được cư dân địa phương gọi là "xã 5 không": không điện, không đường, không trường, không trạm y tế và không chợ. Đó là xã Tân Hải, thuộc huyện Phú Tân. Xã này chỉ cách trung tâm huyện vài cây số nhưng giống như một ốc đảo, muốn vào xã, không thể đi bằng đường bộ, phải thuê đò máy chạy vào.

Theo báo quốc nội, hoa đất sét, một sản phẩm nghệ thuật xuất xứ từ Nhật Bản, đang trở thành một trong những mặt hàng thủ công mỹ nghệ đặc biệt của tỉnh Đồng Nai. Nguyên liệu làm ra loại hoa này khá đặc biệt và qua bàn tay khéo léo của người thợ, hoa đất sét không chỉ bền với thời gian mà còn rực rỡ không kém gì hoa thật

Theo báo SGGP, tại miền Trung, trong các món ăn đặc sản có món cá bống kho tiêu từ lâu trở thành món ăn truyền thống trên mâm cơm của nhiều gia đình, đặc biệt người dân quanh sông Trà Khúc Quảng Ngãi có món cá bống chỉ ăn một lần là nhớ mãi. Hiện nay, nguồn cá trên sông này không còn nhiều, và món cá bống sông Trà đang dần mai một.

Theo báo Tuổi Trẻ, xung quanh các trường Đại học trên địa bàn thành phố Sài Gòn, do nhu cầu "giải trí" của sinh viên, hằng hà sa số quán nhậu vỉa hè không tên mọc lên. Các quán này đúng với tính chất "vỉa hè": đơn sơ với vài ba chiếc bàn nhựa, vài đĩa ốc luộc, vài con mực nướng, và các bình rượu pha chế với cồn và nước, gây hại cho sức khỏe của người uống.

Theo báo Tuổi Trẻ, tại miền Tây của Nam phần VN, nhiều khu vực chợ bị ô nhiễm nặng. Sông gần chợ trở thành bãi rác. Ngay cả những chợ nổi tiếng, tâm điểm thu hút khách du lịch như chợ nổi Cái Răng (Quận Cái Răng, Thành phố Cần Thơ), chợ nổi Ngã Bảy (thị xã Tân Hiệp, tỉnh Hậu Giang)... cũng đầy rác rưởi nổi lềnh bềnh.

Theo báo Lao Động, tại phường 22, quận Bình Thạnh TPSG, hàng chục gia đình cư dân bị giải tỏa nhà đang phải sống tạm trong các căn nhà thuê. Từ một cuộc sống ổn định, có nhà cửa hẳn hoi, giờ đây những gia đình này phải lâm vào hoàn cảnh sống tạm bợ trong những căn nhà cho thuê để chờ được mua nhà ở tái định cư.

Theo ghi nhận của báo quốc nội, những năm gần đây, do nạn khai thác cát trên sông Đồng Nai quá rầm rộ nên mỗi mùa mưa tới, hàng ngàn mét vuông đất vườn nhà dân hai bên bờ sông bị sạt lở trôi theo dòng nước xiết ở những xã thượng nguồn, dưới lòng hồ Trị An. Mối nguy hiểm từ thủy thần còn đe dọa người dân trong những mùa mưa sắp tới.
Trang đầuTrang trước492493494495496497498Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.