Hôm nay,  

Chơi Bài Chòi

13/02/200000:00:00(Xem: 7482)
Bạn thân,
Ngày Xuân sao bạn không về" Tôi biết có thể là chuyện cũng phức tạp, khó nói qua thư tín, nhưng vẫn không dằn được lòng phải hỏi. Dù vậy, cứ hãy để tôi tin là vì cuộc sống ở Hoa Kỳ thập phần bận rộn. Và để tôi kể cho bạn nghe về một trò chơi - Bài Chòi - của đồng bào Miền Trung, dựa theo báo Thể Thao Văn Hóa. Coi như qua cũng mấy ngày Xuân.

Bài chòi là một trò chơi phổ biến trong những ngày Tết ở miền trung. Trước khi tổ chức bài chòi, người ta dựng chín cái chòi, chuẩn bị một khay đựng quà thưởng, một bộ bài tổ tôm và mời cho được chú hiệu, người thông thuộc các điệu hát, hò. Chiến tranh đã làm gián đoạn trò chơi vui nhộn và bổ ích này. Ngày nay, những người từng chơi bài chòi đang cố gắng gây dựng lại một thú chơi xuân cùng những điệu hát bài chòi dân dã.

Bài chòi là một trò chơi truyền thống rất quen thuộc và phổ biến trong những ngày Tết ở các tỉnh miền trung Trung Bộ, từ Thừa Thiên - Huế đến Bình Định. Vào những ngày 29-30 Tết, các làng xóm ở nông thôn đều chuẩn bị lo chọn đất dựng chòi để vui Xuân.
Nơi chọn để dựng chòi phải là khu đất cao ráo, mát mẻ và bằng phẳng, thường là sân đình, sân miếu. Người ta dựng lên hai dãy chòi lá đối diện nhau. Mỗi dãy có bốn chòi. Mái lợp lá, trụ cột bằng thân tre dài, vuông vức, mỗi cạnh chừng vài mét. Sạp lót ván hay lót khịa đan bằng cật tre già có trải chiếu, cách mặt đất chừng vài mét. Người chơi bài chòi thường kéo theo cả gia đình hay bạn bè cùng ngồi cho vui. Riêng một chòi ở giữa có vẻ cao ráo và bề thế gọi là chòi trung ương. Tất cả chín chòi liền nhau theo hình chữ U. Giữa hai dãy chòi là lối đi rộng khoảng năm sáu mét. Đối diện với chòi trung ương là nơi làm việc của Ban Trị sự, có kê bộ phản ngựa, trải chiếu hoa, trên để sổ sách, trà nước, khay đựng vật dụng mang đến thưởng cho những người trúng bài. Kế bên là ban nhạc để giúp vui hoặc để đánh nhịp chú hiệu khi hô bài. Ngoài ra còn có trống chầu, trống cơm và phèng la…

Người chơi bài chòi phải mua chòi. Có tất cả chín chòi chia làm chín phần tiền, khi phát thưởng, Ban Tổ chức giữ lại một phần chi dùng gọi là “tiền xâu”.

Bài chòi dùng bài Tổ tôm, có tất cả 30 cặp bài. Người ta dùng chín chòi mỗi chòi có ba lá (9x3=27), vậy có thể tùy nghi bớt ra ba cặp.
Tên bài có thể là tên gọi nửa Hán nửa Việt như:
- Thuộc pho sách có: Nhất nọc, nhì nghèo, ba gà, tứ tượng, sáu tiền, bảy thưa, tám dây, cửu điều, năm dây.


- Thuộc pho vạn có: Nhất trò, nhì bí, tam quăng, ngũ trợt, lục chạng, bảy dây, bát bồng, cửu chùa, thứ giống.
- Thuộc pho văn có: Chín gối, nhì bánh, ba bụng, tứ cẳng, ngũ rún, sáu miểng, tám tiền, đổ ruột, bảy liễu.
Và còn ba bài nữa là: Thế tử, Bạch huê và Ông ầm.

Mỗi quân bài được viết trên mỗi thẻ tre có bề rộng bằng hai ngón tay và bề dài chừng vài tấc tây.
Bộ bài có 27 cặp, chia làm hai, một nửa số bài cho vào chiếc ống tre tra vào trụ gỗ chôn ở giữa sân khấu cao vừa tầm người, và một nửa thì đem chia đều cho chín chòi, mỗi chòi ba thẻ.

Chú hiệu thường là một người có giọng tốt, nhanh nhẹn, biết hô các làn điệu dân ca như vè, bài chòi, hát bội, hát hò và có tài pha trò để góp vui.
Mỗi chòi có phát một chiếc mõ tre, riêng chòi trung ương thì phát chiếc trống cơm. Khi đã đủ người chơi, kèn trống bắt đầu nổi lên ầm ĩ.
Chú hiệu bưng khay đựng quân bài lần lượt đến từng chòi cho khách bốc đủ ba thẻ. Xong, anh hô hiệu: Hai bên chòi lẳng lặng mà nghe róc rách ống tre, con gì lại ra...” rồi xướng ngay lên một quân bài, hoặc ca xong một bài có liên hệ rồi hô rõ tên sau. Chẳng hạn chú rút thẻ bài “nhất trò”, thì hô:
“Đi đâu mang sách đi hoài
Cử nhân chẳng đậu tú tài cũng không”
Bớ... bớ... Nhất trò!

Một khi có chòi nào trúng con bài “nhất trò” thì gõ lên ba tiếng mõ cốc, cốc, cốc hay ba tiếng trống cơm tum, tum, tum. Chú hiệu liền chạy đến trao cho chòi thẻ bài ấy.

Đoạn chú hiệu đưa tay lắc lắc chiếc ống, rút thẻ bài rồi hô tiếp:
“Vai mang túi bạc kè kè,
Nói quấy, nói quá người nghe rầm rầm”
Bớ... bớ... Ông ầm!

Hoặc:
“Sông sâu anh bắc cầu Khum,
Em đi cho khéo kẻo ngã ầm xuống sông”
Bớ... Ông ầm!

Chòi nào có con bài “Ông ầm” thì gõ mõ, gõ trống để báo hiệu. Nhiều câu nghe tức cười, như:
“Chồng nằm chính giữa
Hai vợ hai bên
Lấy chiếu đắp lên
Cũng là ba bụng”
(Ba bụng)

Hay:
“Tiếc công bỏ cú nuôi cu
Cu ăn cu lớn cu gù cu bay
Cu say mũ cả áo dài
Cu chê nhà dột phu hoài duyên em!” (Chín cu)

Khi chòi nào trúng đủ ba con bài trong thẻ là bài đã tới, chòi đó phải hồi trống hay hồi mõ. Chú hiệu chạy đi các chòi thu hồi thẻ bài, sau đó bưng đến chòi trúng thưởng chiếc khay đựng tiền và lá cờ đuôi nheo mầu xanh xanh, đỏ đỏ.
Để chơi ván khác, chú hiệu tiếp tục phát thẻ cho các chòi. Cứ thế mà cuộc chơi luôn luôn hào hứng, sôi nổi cho đến ván thứ chín mới mãn.
Sau chín ván, chòi nào cắm nhiều lá cờ đuôi nheo trên nóc chòi thì chòi đó lấy làm hãnh diện lắm!

Bạn thân,
Chúc bạn những ngày Xuân vui. Tôi nơi đây cũng không biết lấy gì vui. Mọi chuyện cũng là gượng thôi.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước543544545546547548549Trang sauTrang cuối

Hàng ngày, trên địa bàn xã Nhơn Phú, huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long, cứ vào 4 giờ sáng, từng tốp người từ các ngả kéo đến chợ Nhơn Phú (ấp Phú Thọ, xã Nhơn Phú). Người đi xuồng, người đi xe đạp, rồi lặng lẽ chọn một chỗ nằm, ngồi dưỡng sức để chuẩn bị cho một ngày bán sức lao động. Báo Tuổi Trẻ viết như sau.

Tại miền Tây, ở vùng Đồng Tháp Mười, hoạt động săn bắt chuột diễn ra quanh năm nhưng tập trung nhất là vào đầu mùa lũ. Khi nước tràn vào mặt ruộng, chuột đồng rút lên gò cao, sống nấp trong lau sậy um tùm hoặc làm tổ trên những thân cây tràm, cây gáo. Người ta gọi hiện tượng này là nước lên, chuột lên. Báo SGGP viết như sau.

Theo ghi nhận của báo Tuổi Trẻ, hệ thống đường sá ở ngoại thành Sài Gòn đang trong tình trạng hư hại nặng. Nhiều con đường đầy những hố rất sâu, những hòn đá nhô lên giưã hố. Mỗi khi di chuyển trên các đoạn đường này, xe tải, xe gắn máy, trồi lên sụp xuống, lúc ngả sang trái, lúc nghiêng sang phải, lưu thông rất chật vật bởi những vũng sâu bùn sình nhầy nhụa khắp mặt đường.

Theo ghi nhận của báo quốc nội, tại nội thành SG có những vũ trường đặc biệt: không gái nhảy, không rượu mạnh, không âm nhạc gầm rú. Đó là những vũ trường chỉ âm thầm hoạt động vào lúc 2-3 giờ chiều hoặc 9-10 giờ sáng. Khách là những quý bà cô đơn đến đây để giải sầu và tâm sự với bạn nhảy là những chàng trai khéo chiều. Tin Nhanh VN ghi nhận như sau.

Trên địa bàn thành phố Sài Gòn, đường Lê Thánh Tôn, quận 1, có rất nhiều hàng quán, chính yếu bán hàng thủ công mỹ nghệ, vải, lụa... phục vụ du khách. Cũng trên con đường này có không dưới hai chục thợ sửa giày, nép mình dưới mái hiên, lùi sâu vào vỉa hè. Chỉ cần một cái bàn con con, hai chiếc ghế nhựa và một số đôi giày cũ cùng keo, kéo, kìm

Tại tỉnh Quảng Trị, có một ông có gần 100 người con của hơn 20 bà vợ, trong đó có 13 bà đang sống chung với ông và các con trong cùng 1 xóm nhà, những bà vợ khác sống tại nhiều nơi từ miền Trung đến miền Nam. Hơn một nửa số vợ của ông đều nằm trong thành phần chết chồng, chồng bỏ. Ông bày tỏ rằng mình chúa ghét những gã đàn ông "quất ngựa truy phong".

Theo ghi nhận của báo quốc nội, ngày nay, tại Sài Gòn và một số thành phố lớn của VN, không chỉ phụ nữ giải phẫu thẩm mỹ để làm đẹp mà đàn ông và cả một số bà lão tuổi lục tuần cũng khoái đi thẩm mỹ viện sửa tướng để "ăn nên làm ra", để gia đình sung túc, để giữ vận may phước lành cho con cháu... Báo Kinh Tế Đô Thị viết như sau.

Theo báo quốc nội, tại TPSG có một họa sĩ đã mở xưởng làm tranh từ cánh bướm. Hàng nghìn cánh bướm ẩn hiện "dệt" nên những bức tranh hoàn chỉnh với nhiều đề tài như phố, làng quê Việt Nam. Tranh làm từ cánh bướm của họa sĩ này, được bày bán ở Diamond Plaza, TPSG, đang là mặt hàng hút khách, đặc biệt là khách chuộng "đồ độc". Tin Nhanh VN viết như sau.

Thành phố Sài Gòn về đêm có nhiều con phố không ngủ với những quán khuya đủ loại: quán trong các ngõ hẻm, quán khuya di động với những xe hủ tiếu bán rong, quán khuya bán cho những thực khách khá giả. Báo Sài Gòn Tiếp Thị viết về các quán khuya ở Sài Gòn như sau.

Trên con đường thiên lý Bắc- Nam, ai qua Đồng Hới thị xã tỉnh lỵ của Quảng Bình vừa trở thành thành phố sẽ gặp "Quảng Bình quan" và Lũy Thầy nằm bên bờ Nhật Lệ. Tại tỉnh này, tỉnh của những di tích- danh thắng nổi tiếng, đã có nhiều di tích bị bỏ quên. Báo SGGP viết như sau.
Trang đầuTrang trước543544545546547548549Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.