Dân Oan là một vấn đề lớn của hai chế độ CS lớn còn sót lại ở Á Châu sau khi chuyển sang kinh tế thị trường, Trung Cộng và Việt Cộng. Nhiều dấu chỉ cho thấy nhà cầm quyền Đảng Nhà Nước của hai chế độ CS này đang có khuynh hướng chọn một giải pháp dễ dàng, là dẹp Dân Oan hơn là giải quyết vấn đề.
Vì giải pháp nào đưa ra cũng gặp ba trở ngại lớn không thể vượt qua. Một là cán bộ đảng viên cầm quyền địa phương "bằng mặt nhưng không bằng lòng" vì mất ăn và vì giải quyết cho dân oan là tự nhận tội lỗi. Hai là chánh sách cố hữu có tính ý thức hệ của CS coi đất đai thuộc quyền sở hữu nhà nước, người dân chỉ có quyền sữ dụng. Tình hình kinh tế thay đổi mà "tư duy" không thay đổi đã dẫn đến tình trạng nhà nước trưng dụng đất đai của người dân, đền bù rẻ mạt như giựt của dân. Nỗi bất mãn chồng chất trở thành thâm căn cố đế. Ba là nhu cầu tất yếu khi kỹ nghệ hóa, cần mặt bằng, nhà xưởng cho việc sản xuất chế biến, mà đa số là để phục vụ cho những nhà đầu tư ngoại quốc. Do đó người dân vốn đã bất mãn CS vì bị nhà nước ăn xới ăn bớt, thêm bất mãn vì bị chạm tự ái dân tộc, thấy ngoại bang sử dụng đất đai núm ruột của mình. Trong khi đó nhà cầm quyền không thể hy sinh lợi thế thu hút đầu tư ngoại quốc nhờ giá đất rẻ trong kinh tế để giải quyết vấn đề xã hội vì kinh tế là thế chánh thống công quyền sau khi ý thức hệ chánh trị tiến lên xã hội chủ nghĩa trở thành huyền thoại đổ vỡ.
Trước một bế tắc gần như vô kế khả thi, có nhiều dấu chỉ cho thấy hai chế độ CS Hà nội và Bắc Kinh, chọn giải pháp dễ nhứt. Mà thông thương phương pháp dễ là phương pháp dở. Đó là dẹp dân oan. Xin lấy một thí dụ điển hình được báo Pháp La Liberation đăng tãi ngày 19 tháng 9, năm 2007, qua tin phân tích của đặc phái viên Pascale Nivelle của báo ấy gởi về từ Bắc Kinh. Cách Cấm Thành ở Bắc Kinh vài cây số, có một cái làng xơ xác, gọi là làng Dân Oan. Trên đường mang tên Hạnh Phúc, bích chương của Nhà Nước dán đầy, "Dời nhà càng mau, trả tiền bồi thường càng sớm". Theo qui hoạch công khai của nhà nước, khu này sẽ được giải tỏa để làm một ga xe lửa cho vùng nam Bắc Kinh với công viên cỏ xanh, cây xanh. Kế hoạch này phải hoàn tất trước khi Đại hội 17 của Đảng khai mạc vào ngày 15 tháng 10 ở Bắc Kinh. Trong vài tuần cái làng xơ xác này phải biến mất. Phải biến mất vì thâm ý của Đảng Nhà Nước không thể chấp nhận một vết nhơ của chế độ hiện diện trên bản đồ Bắc Kinh.
Phải dẹp vì nơi đây là nơi những người dân oan từ khắp nước Trung Hoa kéo về ăn chực, ở chờ đầu đơn khiếu kiện bị cướp đất cướp nhà tại Phòng Tiếp Dân của Tòa án Tối cao của nhà nước. Nơi đây là nơi chứa những thất bại trên phương diện xã hội của thời Đảng Nhà Nước CS chuyển sang kinh tế thị trường, tạo hố sâu ngăn cách giàu nghèo, thành thị nông thôn, người có quyền và kẻ vô quyền, đã làm cho xã hội Trung Hoa căng thẳng có thể nổ chụp, khiến các nhà chánh trị xã hội học mô tả chế độ CS Bắc Kinh là một chế độ mạnh mẽ nhưng mong manh. Nơi đây là nơi tiêu biểu số người bất mãn chế độ, bất mãn vấn đề "thiết thân" nhứt là đất đai, tăng nhanh nhứt mỗi năm. Năm 1995 chỉ có 4.8 triệu; năm 2005 tăng vọt lên có 12 triệu 7 ngàn người. Hầu hết qui tụ về đây, tài sản mất sạch, ăn bờ ngủ bụi, chịu đói khát, đầu đội đơn mong được Tòa án Tối Cao xét xử, với hy vọng mong manh đem công lý đến cho người dân cùng khổ vì bị oan sai, thiết hại. Có người ở lì năm này sang năm khác, đến từ chân trời, góc biển của nước Trung Hoa, quyết tâm chờ đợi với một ý chí không lay chuyển vì họ đã mất tất cả trừ cái hy vọng mong manh này để bám víu.
Hy vọng mong manh được giải quyết thì ít, hận thù thì nhiều, quyết chí trả thù càng lớn. Trả thù những tên cướp ban ngày, là những đảng viên cán bộ CS, những cường hào ác bá Đỏ ở nông thôn, những người tư bản Đỏ phi sản xuất ở thành thị đã lợi dụng quyền thế, cấu kết với ngoại bang cướp đoạt, đất đai, nhà cửa núm ruột của người dân, biến người dân rời khỏi mảnh đất của tổ tiên như rứt chiếc lá ra khỏi cành trong cơn bão kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Kiên nhẫn và "tranh thủ" nạp cho được đơn, đơn được "đăng ký" vào công đường, mong mỏi được giải quyết thì ít, nhưng mong muốn tên của những cán bộ đảng viên được ghi vào sổ bộ điều tra thì nhiều. Để hồ sơ của những kẻ cướp của đen thêm, làm cho y không thăng thưởng được, giết sâu dân mọt nước. Đó là ý nghĩ của Ô Bai Jingxin, một người Dân oan có học luật đã 10 lần đến đây khiếu kiện, tên được đăng trên báo, được nhiều người cùng cảnh ngộ coi như một nhà đấu tranh của dân oan.
Trong khi đó nhà cầm quyền chỉ biết tung ra những trận bố ráp. Đảng Nhà Nước chỉ biết cho công an, bộ đội, và đặc biệt cho mật vụ giả dạng du đảng triệt phá những cuộc tập họp. Nhưng vô ích, càn quét vài ngày sau thì tụ tập lại. Người chạy thoát thì ẩn mình, chờ quần tụ lại. Người bị bắt nhà cầm quyền chia ra ba loại. Người tranh đấu được đám đông coi như người hướng dẫn thì bị đưa bịnh viện tâm thần. Những người chống trả bị đưa vào khám. Thông tín viên của Reuters đã gặp một người dân oan từ khám được thả ra sau một tuần lễ bị nhốt kể lại. Ong đến từ Henan cách Bắc Kinh rất xa, bị bo ráp ở đường Hạnh Phúc, bị đưa vào khám nhốt cả chục người trong một xà lim dành cho một người, nuôi ăn bàng những đồ các nhà hàng đổ bỏ. Khu khám nhốt tuy ở Bắc Kinh nhưng do quản giáo và cán bộ của tỉnh Ong quản lý. Cán bộ này nói mỗi ngày ngân quỹ tỉnh phải trả thành ủy Bắc Kinh, cho mỗi người dân tỉnh mình bị giam ở Bắc Kinh, từ 200 đến 300 Nhân dân tệ (tương đương 20 đến 30 Euros). Hy vọng chánh quyền địa phương giải quyết rất mong manh. Cán bộ đảng viên tìm đủ mọi cách xếp hồ sơ, tránh né vì đem ra cứu xét là tự thú tội của cán bộ đảng viên địa phương.
Trở lại vấn đề Dân Oan ở VN, Vườn hoa Mai Xuân Thưởng ở Hà nội, Văn Phòng 2 Quốc Hội ở Saigon, cũng giống như cái làng nghèo mà dân oan Trung hoa tụ tập để khiếu kiện về đất đai ở Bắc Kinh. Các cuộc bố ráp cũng thường xảy ra. Người bị bắt cũng bị nhốt để điều tra nếu là người có "máu mặt". Còn người thường thì chở về địa phương hứa sẽ giải quyết, nhưng chưa bao giờ giải quyết. Tỉnh Định Tường bây giờ gọi là Tiền Giang đại đa số là thượng đẳng điền, là tỉnh có nhiều dân oan nhứt. Tất cả hành động của trung ương đều giống nhau, bố ráp, bắt dân oan thẩy lên xe như thẩy heo, bắt đem nhốt, bắt chở về địa phương, hứa giải quyết. Tất cả giải pháp chỉ là đánh bùn sang ao từ trung ương xuống địa phương, ở TC cũng như ở VC.
Sau cuộc biểu tình lâu nhứt, gần 1 tháng, đông nhứt, cao điểm lên hàng ngàn người ở Saigon; sau khi Phật Giáo do HT Quảng Độ đích thân đến ủy lạo, trung ương Hà nội một mặt đàn áp giải tán dân oan, đổ tội cho Phật Giáo khích động bằng một chiến dịch truyên truyền hàng tháng, bôi bác HT Quảng Đô. Mặt khác dùng Quốc Hội đề trấn an. Ông Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội, đã triệu tập cuộc họp khẩn của Ủy Ban Thường vụ Quốc Hội chỉ thị cho các Đại Biểu Quốc Hội, Hội đồng Nhân Dân các tỉnh phải bằng mọi cách thuyết phục đưa dân trở về các tỉnh và tìm phương hướng giải quyết. Trung ương sẽ thành lập các đoàn kiểm tra đặc biệt, cử các đặc phái viên đến tận các tỉnh để lắng nghe ý kiến của người dân, và không để tình trạng biểu tình nầy kéo dài, gây ùn tắc giao thông và làm phương hại đến trật tự an toàn xã hội nhất là bộ mặt của thành phố." Cũng kiểu đánh bùn sang ao, trên đùa đẩy xuống dưới như lâu nay.
Ông Trọng là người mãi quốc cầu vinh, dám dâng biển cho TC trong chuyến đi cầu phong ở Bắc Kinh. Đất của đất nước nhân dân mà Ong còn dám bán cho Tàu, thì Ông có sá gì đất của dân oan do cán bộ đảng viên của Đảng Nhà Nước đã cướp bán cho những nhà đầu tư ngoại quốc. Một người mãi quốc cầu vinh nắm bộ máy làm ra luật cưỡng hành dân, thì dân làm sao tin. Chỉ thị của Ong Trọng dưới mắt người dân chỉ là một giải phép dẹp Dân Oan bằng biện pháp quốc hội thôi.
Nhưng vấn đề dẹp được Dân Oan hay không là chuyện khác. Hay vấn đề Dân oan có phải là ngòi nổ mồi cho thùng thuốc súng đang nằm trong lòng chế độ CS, lại là một chuỵện khác nữa.
