Trong bài diễn văn Tình trạng Liên bang chót của ông đọc trước Quốc hội tối thứ hai, Tổng Thống George W. Bush ưu tiên nhằm vào vấn đề kinh tế để đánh tan mối lo sợ của người dân Mỹ trước viễn tượng suy thoái đã ló rạng. Cuối năm nay, dân Mỹ sẽ bầu Tổng Thống mới và đến tháng 1 sang năm, ông Bush sẽ rời khỏi Bạch Cung. Đưa ra một kế hoạch cứu nguy kinh tế trong năm bầu cử gay go này là điều tất nhiên, bởi vì bóng ma suy thoái kinh tế đã lấn áp cả bóng ma chiến tranh Iraq trong tâm tư cử tri Mỹ. Người ta không quên một cuộc bầu cử Tổng Thống trước đây. Năm 1992 phụ thân của ông Bush là cựu TT George W.H. Bush ra tranh cử nhiệm kỳ II, ông đã mất ghế về tay ông Bill Clinton, mặc dù trước ngày bầu cử ông Bush cha được dân chúng và Quốc hội Mỹ hoan hô nhiệt liệt vì ông đã đánh thắng Iraq trong trận "Bão Sa Mạc" ở Trung Đông. Vậy tại sao ông vẫn thất cử" Đó là vì kinh tế Mỹ vào lúc đó đang xuống dốc.
Năm nay TT George W. Bush hết nhiệm kỳ, nhưng dân chúng Mỹ lần này còn bầu lại toàn thể Hạ viện và 1/3 Thượng viện nên chương trình cứu nguy kinh tế của ông Bush được đảng Cộng Hòa hoan hô nhiệt liệt. Đảng Cộng hòa ít có hy vọng chiếm Bạch Cung lần này, nhưng họ vẫn mong chiếm được đa số Quốc hội nếu chặn đứng được suy thoái kinh tế. Kế hoạch của ông Bush là một gói gồm nhiều chương trình trị giá 150 tỷ đô-la để hạ thuế thu nhập cho lối 117 triệu gia đình và bớt thuế cho các giới kinh doanh. Đại cương đã được sự thỏa thuận của các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ tại Quốc hội, nhưng chi tiết còn phải do Quốc hội họp bàn để biểu quyết. TT Bush hy vọng Quốc hội sẽ sớm thảo luận và chấp thuận để ông ban hành luật này. Vì then chốt là kinh tế nên tôi muốn gọi diễn văn chót của ông Bush trước Quốc hội là Diễn văn "Tình trạng Kinh tế".
Nhưng dù có ban hành luật để sớm thực thi, các biện pháp cứu nguy kinh tế cũng không thể là một thứ thuốc tiên để uống vào, kinh tế sẽ hết bệnh ngay tức khắc. Tất cả còn phải chờ một thời gian có lẽ còn dài, nhất là khi đồng đô-la đã mất giá trên thị trường quốc tế, giá xăng dầu không giảm, lại thêm ảnh hưởng chỉ số chứng khoán của các nền kinh tế lớn trên thế giới và các mối giao thương quốc tế có liên hệ với nhau chặt chẽ. Mặt khác nếu còn chiến tranh ở Iraq và Afghanistan và khi cuộc chiến chống khủng bố còn kéo dài, biện pháp kinh tế mới may mắn lắm cũng chỉ chặn được nguy cơ suy thoái, chớ còn lâu mới phục hồi sự phát triển mạnh như cũ. Thêm vào đó bóng ma suy thoái chỉ che mờ bóng ma chiến tranh Iraq, chớ không làm con ma thứ hai này biến mất.
Trong bài diễn văn, TT Bush cũng nói đến chiến tranh Iraq, nhưng đã dịu giọng trước thực tế. Sau 5 năm chiến tranh, ông yêu cầu dân chúng Mỹ kiên nhẫn. Ông đề cao những gì quân đội Mỹ đã thực hiện được sau các đợt tăng quân từ đầu năm 2007 đến nay, khiến bọn khủng bố al-Qaida phải chạy dài và các vụ chém giết hệ phải đã giảm nhiều trong khu vực Baghdad. Nhưng ông không ám chỉ gì đến việc rút quân, mà chỉ nói việc đó tùy ở sự quyết định của các tướng lãnh trên mặt trận. So sánh với bài diễn văn Tình Trạng Liên bang đầu tiên TT Bush đọc trước Quốc hội năm 2002, tình thế ngày nay đã khác hẳn. Vào thời đó, sau khi xẩy ra vụ khủng bố 9/11, TT Bush đến thăm nơi bị tàn phá ở New York, trước đám đông dân chúng, ông đã quyết liệt chỉ tay, lớn tiếng thề sẽ truy lùng cho bằng hết bọn khủng bố, ông đã được dân chúng hoan hô nhiệt liệt. Với đà hăng say đó, khi ra trước Quốc hội đọc diễn văn Tình trạng Liên bang, ông đã vạch mặt bọn "Trục Tam Ác" Iraq, Iran và Bắc Hàn, quả quyết sẽ trừng trị ba tên Ác này. Quốc hội đứng lên vỗ tay rào rào. Các poll thăm dò cho biết TT Bush được 90% dân chúng tán thưởng và ủng hộ. Chưa bao giờ ngay trong năm đầu tựu chức, một vị Tổng Thống lại được lòng dân đến như vậy.
Từ khi TT Bush ra lệnh đánh Iraq và quân Mỹ bị kẹt ở đó trong một cuộc chiến kéo dài chưa thấy dấu hiệu chấm dứt ở dâu, số thăm tán thưởng ông Bush đã xuống dần trong suốt 5 năm qua. Mấy tháng trước đây khi có những tiến bộ trong việc tảo thanh khủng bố ở Iraq, các polls thăm dò cho thấy ông được 34% ủng hộ. Nhưng mới đây theo poll của New York Times-CBS News, ông chỉ còn được 29%. Trong hai nhiệm kỳ của ông Bush, đến nay là năm thứ 8 những vấn đề như chiến tranh Iraq và Afghanistan, tình hình khủng bố al-Qaida lan ra Pakistan, một số nước Âu châu và Phi châu, tình trạng thâm thủng ngân sách và nạn trì trệ kinh tế đã gây bối rối khá nhiều cho chính phủ Bush. Bất cứ vị Tổng Thống nào khi gần hết nhiệm kỳ đều nghĩ đến cái gọi là "di sản", tức là những gì để lại cho hậu thế. Bài diễn văn chót của ông Bush trước Quốc hội với những lời lẽ nhuần nhuyễn đầy thực tế nói với người dân, thay vì luận điệu đấu tranh tâm lý quyết liệt đối với kẻ thù, có lẽ đã biểu hiện một phần mối quan tâm về di sản của ông Bush.
Tạp chí Time số ra ngày 28-1 đầu tuần này đã đăng một bài gọi diễn văn của ông Bush trước Quốc hội là "Tình trạng Di sản". Bài báo của Massimo Calabresi viết: "George W. Bush bước vào năm chót của ông như một vị Tổng Thống thất nhân tâm, yếu về chính trị và chỗ đứng của ông trong lịch sử phần lớn tùy thuộc ở tương lai không thể đoán trước của nước Iraq. Bush tin rằng ban tham mưu mới được trang trí lại của ông và chính sách đối ngoại vừa mới được đổi hướng về phía trung dung có thể mở rộng tầm nhìn về nhiệm kỳ Tổng Thống của ông và đóng khung lại hình ảnh của ông như một tác nhân cho tự do ở trong nước cũng như ở nước ngoài. Nằm dưới những đề nghị khiêm tốn và những lời lẽ hùng biện cao ngất của ông Bush tối thứ hai là một tiểu tựa ngầm: lịch sử sẽ minh oan cho tôi.
Riêng tôi thiết nghĩ di sản sự nghiệp của một nhân vật chính trị cũng như tác phẩm của một nghệ nhân đều do lịch sử quyết định đặt nó ở chỗ nào, không phải do người đó tự ý muốn vẽ ra là được. Đặc biệt các nhà lãnh đạo cầm vận mệnh của cả một nước, có ảnh hưởng lâu dài tốt hay xấu đến các thế hệ tương lai, tất nhiên phải chờ khá lâu lịch sử mới có đủ thời gian phán xét.
Gửi ý kiến của bạn
