Giá cả và sản xuất dầu thô tùy thuộc sự ổn định tình hình Trung Đông. Dầu lửa là yếu tố ảnh hưởng mạnh đến nền kinh tế Mỹ. Tháng này giá dầu đã vọt đến mức cao nhất 100 đô-la một thùng. Trong cuộc viếng thăm 6 nước Trung Đông bắt đầu từ tuần trước, TT Bush tuần này đã đến thăm nước thứ 5 là Á sập Sê-út. Tại đây ông đã hối thúc các nước trong khối OPEC bơm thêm và cung cấp nhiều dầu thô hơn, vì những nhà tiêu thụ dầu ở Mỹ đang bị khốn khổ vì giá dầu lên cao. Tại Mỹ hai báo cáo của chính phủ đã làm tăng thêm mối lo âu về suy thoái kinh tế. Giá bán buôn đã tăng vọt năm 2007 lên một số cao nhất trong 7 năm qua, giá bán lẻ tụt xuống hồi tháng 12. Sự quan tâm này được chính phủ Bush bộc lộ không phải là điều đáng ngạc nhiên, vì tình hình tranh cử từ đầu năm 2008 đã làm nổi bật câu nói "chủ đề là kinh tế đó".
Trong các nước sản xuất dầu thô trên Thế giới, các nước OPEC phần lớn ở Trung Đông chỉ sản xuất có 40%, nhưng OPEC có tổ chức chặt chẽ lại nắm thế quyết định về giá cả. Á rập Sê-út sản xuất đến 1/3 được coi như nước lãnh đạo của OPEC. Trước khi đến hội đàm thêm với Quốc vương Saudi Abdullah, TT Bush cho biết: "Tôi sẽ nói rõ cho Quốc vương thấy các gia đình ở Mỹ gặp cảnh khó khăn khá nhiều khi phải mua dầu với giá cao". Chưa biết cuộc hội đàm có kết quả như thế nào, nhưng ngay sau khi có lời tuyên bố của ông Bush, Ali Naimi, Bộ trưởng Dầu lửa của Vương quốc này nói: "Nền kinh tế Mỹ tác động đến thị trường và nhu cầu của dầu lửa. Không ai cảm thấy hân hoan khi kinh tế Mỹ bị suy giảm. Mối quan tâm về kinh tế Mỹ là đúng, nhưng dầu lửa không phải là lý do duy nhất làm kinh tế Mỹ chậm lại. Điều gây ảnh hưởng đến kinh tế Mỹ còn lớn hơn cả giá dầu".
Tình hình Trung Đông đang diễn ra rất phức tạp, đầy hăm dọa. TT Bush đã nhắc đến cuộc đối đầu giữa các tầu Iran và chiến hạm Mỹ mới đây: "Nếu Iran đánh một chiến hạm Mỹ, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng". Chuyến đi Trung Đông của ông Bush lần này không phải chỉ nhằm vào vấn đề dầu lửa. Ông đã đến Israel và lãnh thổ Palestine ở Tây ngạn Jordan, để thúc đẩy hòa giải cho cuộc xung đột giữa Do thái và dân Á rập Palestine kéo dài từ nửa thế kỷ qua. Ông cũng đã đến Kuwait rồi Bahrain và Liên hiệp Tiểu vương quốc Á Rập trong vịnh Ba Tư, nơi có Bộ Tư lệnh Hải quân Mỹ. Ông sẽ kết thúc chuyến viếng thăm dài này sau khi đến Ai Cập.
Chủ yếu là hai điểm của Trung Đông. Phía Tây là Israel và phía Đông là Iran. TT Bush vận động các nước Á rập chấp nhận một điểm căn bản ở phía Tây là sự sống chung hòa bình giữa hai thực thể Israel và Palestine. Ông muốn các nước Á rập giúp vào tiến trình hòa bình này bằng cách góp tiền bạc xây dựng Palestine thành một quốc gia mạnh như Israel. Nhưng điểm nóng nhất là nước ở đầu phía Đông tức Iran. Tại Á rập Sê-út, TT Bush đã nhiều lần nhắc đến hiểm họa Iran đối với các nước Á Rập. Nguời Iran là dân gốc Ba Tư, không phải gốc Á Rập. 500 năm trước Tây nguyên, Đế quốc Ba Tư chiếm một khoảng đất rất lớn, bao gồm toàn thể các nước Á rập ở phía Đông cho đến Địa Trung Hải, một phần của Đông Bắc Phi kể cả Ai Cập. Ngày nay lợi dụng cuộc chiến tranh Iraq, nước Iran của nguời Ba Tư đang tìm cách xâm nhập ảnh hưởng vào Trung Đông. Để chống lại hiểm họa này cũng như để gìn giữ cho thế hòa Israel-Palestine, các nước Á Râp Trung Đông cần phải có võ trang mạnh.
Đầu tuần này chính phủ Bush loan báo đề nghị bán cho Á Rập Sê-út một số vũ khí hiện đại trị giá 120 triệu đô la để tự vệ. Tại Quốc hội Mỹ, Thượng nghị sĩ Joseph Biden (Dân chủ), chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho biết Ủy ban sẽ cứu xét đề nghị đó. Ông nói: "Chúng tôi cần phải được thuyết phục cho rõ là vụ mua bán này có ý thật sự về quân sự và bất luận cách nào cũng không làm tổn thương đến an ninh của chúng tôi cũng như của những nước đồng minh với chúng tôi. Chúng tôi cũng muốn được biết chắc rằng chính phủ không phải dùng vụ bán một chút võ khí để thay thế một chiến lược mạch lạc và bao quát cho toàn thể vùng này". Hiển nhiên vũ khí Mỹ là để chống Iran chớ không chống...Israel. Và ở Trung Đông nước nào chưa là đồng minh của Mỹ cũng nên nghĩ lại.
Một khía cạnh khác cũng rất quan trọng là cuộc chiến ở Iraq. Mỹ đang thúc đẩy chính phủ Maliki và Quốc hội đa số là người Shi-a mở đường hòa giải với những phần tử thuộc đảng của Saddam trước đây, để hợp tác chống phiến quân liên kết với al-Qaida, và chống cả phe Shi-a quá khích được Vệ Binh Cách Mạng Iran giúp vũ khí và huấn luyện. Trong bài diễn văn tại Abu Dhahi, thủ đô Liên hiệp Tiểu Vương quốc Á Rập, TT Bush nói Iran là "nước lãnh đạo bảo trợ khủng bố trên thế giới", và yêu cầu các nước đồng minh hợp tác với Mỹ để đối phó với Iran trước khi quá muộn. Theo Thông tấn xã Iran, các giới cao cấp Iran đả kích dữ dội cuộc đi thăm Trung Đông của TT Bush, một người nói Mỹ đang tìm cách quậy lên "sự thù ghét Iran". Mottaki nói "Mỹ là lý do chính của chủ nghĩa cực đoan trong khu vực", và tố "Mỹ ủng hộ những nhóm cực đoan và khủng bố trong sáu năm qua".
Riêng về vụ Iran làm bom nguyên tử, các phóng viên báo chí Mỹ đã hỏi ông về bản ước lượng mới của Tình báo Mỹ nói Iran đã ngưng làm bom từ năm 2003, trái với lập luận của ông mới đây là Iran vẫn tiếp tục làm bom. Vì thế Báo chí cũng nêu câu hỏi về ý đồ thực sự của Mỹ ở Trung Đông. TT Bush nói ông đã cho biết bản ước lượng là của các cơ quan tình báo độc lập và "mọi sự lựa chọn đều có thể đưa ra trong cuộc thương thảo với Iran về vụ này". Vấn đề vũ khí nguyên tử của Iran đã có đường hướng giải quyết. Nhưng quan trọng nhất cho Mỹ ngay trước mắt là vấn đề Iran thọc bàn tay ngầm vào cuộc chiến Iraq. Vì thế cửa ngõ thương lượng với Iran vẫn chưa đóng hẳn.
Dù sao Mỹ cũng đang tạo một bức tường thành gồm các nước Á Rập thuộc hệ Sun-ni chống sự xâm nhập của Iran theo hệ Shi-a để tạo ổn định cho Iraq. Chia rẽ kẻ thù với kẻ thù để các nước đồng minh ngồi lại với nhau là một đường hướng chiến lược mới đáng chú ý.
Gửi ý kiến của bạn
