Tờ mờ sáng là chúng tôi phải vội vã uống cà phê, ăn chút bánh mì để mang hành lý ra mấy chiếc xe taxi bé tí. Vali phải cột trên mui thì mọi người mới chen chút có chỗ ngồi sát bên nhau. Khi đến nơi quý thầy Tây Tạng nói được tiếng Ấn mướn xe củi có phu Ấn Độ lo kéo hành lý từ ngoài đường vào nhà ga. Vì trạm xe lửa nơi chúng tôi lên ở phía bên kia của nhà ga và phải đi qua bằng một cái cầu, nên mọi người phải thi đua kéo, bưng hay cõng hành lý lên cầu. Có lẽ không quen bưng xách nặng nên nhiều vị đã bị trật lưng, sái chân, phải thoa dầu, uống thuốc hoặc dán Salonpas.
Đi hành hương là một thử thách, nên trong mỗi chuyến đi khách hành hương thường hay gặp chướng ngại, nhưng cuối cùng cũng vượt qua. Hành khách trên xe lửa thường có một xách tay, trong khi mỗi người trong phái đoàn có đến hai va li nên dù giường ngủ có nhỏ cũng phải nhường một bên cho hành lý của mình.
Không khí nhộn nhịp của Tân Đề Li khiến chúng tôi quên cả sự mỏi mệt của chặng đường dài đã qua. Nhà ngủ gần khu chợ nhà lồng có hầm Palika Bazaar ở giữa bùng binh Connaught Place, khu thương mại mà tôi đã từng đi lần hành hương năm 1997. Chợ này có 390 tiệm bán đủ loại hàng hóa, quà tặng, nhiều nhất là quần áo và đồ điện tử. Chợ này lúc nào cũng chứa khoảng 1500 người và thu hút nhiều du khách ngoại quốc. Chợ nổi tiếng là bán rẻ, và có nhiều hàng ăn cắp, như đồ hiệu giả, dĩa hát, phim ảnh chụp lại.
Chúng tôi dắt nhau đến chợ và xuống hầm. Cách sắp xếp gần giống như chợ Bến Thành ở Sàigòn nhưng có đến 7 cửa vào. Các cô trong đoàn nhờ tôi trả giá vì tôi cho biết ở đây họ nói thách gấp ba, bốn lần. Có những chiếc áo thêu, những bộ đồ bộ hay những chiếc khăn choàng, họ nói giá 10, 12 đô la, nhưng nếu biết trả giá thì chỉ còn 3 đô la mà thôi. Nhiều ông bán hàng người Ấn trông rất dữ, họ cho giá và trợn mắt lớn tiếng, mặt hầm hầm thúc mình mua. Chúng tôi lựa những bà Ấn hiền hiền mới dám trả giá. Chúng tôi mua khăn choàng và túi sách thêu với giá thật rẻ.
Sáng hôm sau chúng tôi mướn xe taxi đi xem đền Taj Mahaldo vua Shah Jahan được xây dựng để tôn thờ hoàng hậu Mumtaz-uz-Zamani mất năm 1630. Bà xinh đẹp và hiền lành nên được nhà vua sủng ái.
Shah Jahan, là vị hoàng đế của Đế quốc Mông gôn trong giai đoạn cực thịnh của nó, nắm trong tay nhiều nguồn tài nguyên to lớn. Năm 1631, người vợ thứ hai mà ông rất yêu quý tên Mumtaz-uz-Zamani, đã qua đời khi sanh đứa con thứ mười bốn. Shah Jahan được cho là không thể khuây khoả trước mất mát đó. Những cuốn biên niên sử triều đình thời kỳ đó chứa nhiều câu chuyện liên quan tới nỗi buồn đau của Shah Jahan trước cái chết của Mumtaz; chính là nền tảng của những câu "chuyện tình" thường được cho là cảm hứng tạo nên Taj Mahal.
Việc xây dựng Taj Mahal đã bắt đầu tại Agra ngay sau cái chết của Mumtaz. Lăng chính được hoàn thành năm 1648, và các công trình xung quanh cùng vườn cây hoàn thành năm năm sau đó.
Lăng Taj Mahal sở hữu và là nơi phát triển nhiều truyền thống kiến trúc, đặc biệt là kiến trúc Hindu, Ba Tưvà kiến trúc Mông gôn trước đó. Nhưng trong khi các công trình Mông gôn chủ yếu được xây bằng đá sa thạchđỏ, Shah Jahan đã ủng hộ việc sử dụng đá cẩm thạch trắng được khảm các loại đá quý khác.
Công trình xây cất trong 20 năm và phải sử dụng 20.000 công nhân. Đây là một kỳ quan thế giới với kiến trúc Ấn Độ và vật liệu hiếm quý như cẩm thạch, kim cương, vàng bạc được mang về từ Trung Quốc, Tây Tạng, Á rập, Tích lan, vân vân… Các thợ thủ công Hindu, đặc biệt là các nhà điêu khắc và thợ đá, đã phô bày tài nghệ của họ trong việc xây ngôi lăng mộ tuyệt vời, được xem như một kỳ quan của thế giới.
Ngày cuối khi từ giả quý thầy Tây Tạng, Cao Tú Hương, đại diện chúng tôi, trân trọng cám ơn ngài Ghese Thupten Tendar, phương trượng của tu viện Gaden Ngari Khangsen, cùng quý sư Tây Tạng đã hướng dẫn chuyến hành hương được viên mãn trước khi đoàn trở lại Hoa Kỳ.
Trạm xe lửa tại Bihar, Ấn Độ
Tina Tú Hương trân trọng cám ơn quý sư Tây Tạng đã
hướng dẫn chuyến hành hương được viên mãn trước khi
đoàn trở lại Hoa Kỳ.
Khu chợ nhà lồng Palika Bazaar ở giữa bùng binh
Connaught Place, khu thương mại tại New Dheli.
Taj Mahal do vua Shah Jahan được xây dựng để
tôn thờ hoàng hậu Mumtaz-uz-Zamani
